Fréttablaðið - 22.04.2009, Page 28

22. apríl 2009 MIÐVIKUDAGUR2
Verðtrygging
Tveir hagfræðingar, Gunnar Tómasson og Guðmundur
Ólafsson, hafa skipst á skemmti-
legum andskotum um verðtrygg-
inguna og leyfi ég mér að bæta
þar einum við.
Þegar verðtryggingin var
samþykkt á Alþingi, fyrir þrjá-
tíu árum, stóð valið milli þess að
stjórnmálamenn hættu afskipt-
um sínum af vöxtum og gæfu þá
frjálsa eða tækju upp verðtrygg-
ingu. Stjórnmálamennirnir voru
greinilega ekki tilbúnir til þess
að gefa eftir af áhrifum sínum og
því varð niðurstaðan það snjall-
ræði að innleiða verðtryggingu
fjármagns. Þar með hófust líklega
þau mestu og afdrifaríkustu ríkis-
afskipti af peningamálum sem
þekkst hafa utan hins kommún-
íska hagkerfis tuttugustu aldar.
Frá árinu 1980 hafa tveir gjald-
miðlar verið í notkun á Íslandi –
verðtryggð og óverðtryggð króna.
Þeir sem nota verðtryggðu krón-
una eru þeir sem hafa átt og
lánað peninga. Þeir sem hafa
tekið verðtryggðu krónurnar
að láni hafa hins vegar þurft að
greiða með óverðtryggðri krónu.
Á þrjátíu ára tímabili verð-
tryggðrar krónu hefur sú óverð-
tryggða tapað 3.250% af kaup-
mætti sínum! Þetta misræmi milli
verðtryggðrar og óverðtryggðrar
krónu hefur líklega leitt til mestu
og grímulausustu eignatilfærslu
Íslandssögunnar.
Það þekkist trúlega hvergi í
heiminum að ríkisvaldið hafi með
jafn umfangsmiklum hætti bein
afskipti af kaupmætti lánsfjár-
magns og hér á landi. Hvernig í
ósköpunum er líka hægt að rétt-
læta það með skynsemisrökum að
eingöngu peningar sem eru lánað-
ir skuli verðtryggðir en ekki þeir
sem notaðir eru til þess að greiða
lánið? Það er einfaldlega ekki
hægt og því verður að leita skýr-
inga í pólitískum hagsmunum.
Ríkið, sem er stærsti útgefandi
verðtryggðra pappíra, ákveður
með stuðningi Alþingis að tryggja
í bak og fyrir þá sem vilja lána
því peninga, þeir sem borga eru
nefnilega alltaf þeir sömu – skatt-
greiðendur!
Aðferðin við að mæla verðbæt-
ur lánsfjármagns er svo kapítuli
út af fyrir sig. Reiknilíkönum er
beitt til þess að reikna út hinar
aðskiljanlegustu vísitölur til verð-
bóta, allt eftir því hvað er vinsæl-
ast eða hentugast á hverjum tíma.
Fjörlegt ímyndunarafl ræður svo
samsetningunni og heitinu á þess-
um verðbótaútreikningum, svo
sem vísitala neysluverðs eða láns-
kjaravísitala eða vísitala greiðslu-
jöfnunar, sem er sú nýjasta.
Einhverjir hafa haldið því fram
að enginn muni lána okkur peninga
nema að þeir séu verðtryggðir.
Þetta er eins rangt og það getur
verið. Það er alltaf hægt að fá lán-
aða peninga í frjálsum hagkerfum.
(Ástæðan fyrir því að ekkert fæst
lánað á Íslandi í dag hefur ekk-
ert með verðtryggingu að gera,
eins og flestir væntanlega vita).
Þá segja fræðin að raunvextir, en
það eru vextir umfram verðbólgu,
séu alltaf hærri á óverðtryggðum
lánum en verðtryggðum. Þessi
kenning stenst ekki þrjátíu ára
reynslu okkar Íslendinga. Fyrstu
tíu ár verðtryggingarinnar (þeim
sem Guðmundur Ólafsson sleppir
í sínum pistli) voru verðtryggðir
raunvextir 5,6 prósentustigum
hærri en óverðtryggðir! Skemmti-
legust er þó hrossakenning Guð-
mundar en hún er á þá leið að láni
Guðmundur mér tíu hross, vilji
hann fá þau aftur til baka. Ég get
fullvissað Guðmund um að hann
fengi þau öll aftur, þó að ég sé
honum ósammála um verðtrygg-
inguna. Hins vegar gæti ég ekki
lofað honum að hann myndi geta
gert það sama við peningaseðil
sem hann lánaði mér, þrátt fyrir
að pappírinn væri prentaður af
Seðlabanka Íslands.
Höfundur hefur áður fjallað um
verðtryggingu og gefur út frítt
fréttabréf um fjármál heimil-
anna á www.spara.is.
Andskotarnir og verðtryggingin
INGÓLFUR H.
INGÓLFSSON
félagsfræðingur
Málefnaleg fátækt hefur ríkt í umræðu um nýsköpun hér á
landi í aðdraganda þessara kosn-
inga. Þó eru tækifærin fjölmörg.
Nægir þar að nefna ný tækifæri
á sviði heilbrigðisþjónustu. Í byrj-
un apríl var kynnt skýrsla rituð
af dr. Vilhjálmi Lúðvíkssyni sem
ber yfirskriftina „Heilsa og hag-
sæld með nýsköpun“. Hana má
finna á vef Rannís, www.rann-
is.is.
Þar kemur fram að helstu fram-
farir samtímans felast í því að
þekking úr meginstraumum vís-
inda- og tækniþróunar sameinast
og til verða nýir möguleikar sem
ekkert þekkingarsvið gat skapað
eitt og sér. Þetta á sérstaklega vel
við um nýjungar á sviði heilbrigðis-
þjónustu þar sem samruni þekk-
ingar á sviði líf- og læknavísinda,
upplýsingatækni, efnistækni og
ýmissa greina verkfræði skapar
um þessar mundir frjósama upp-
sprettu nýjunga og nýsköpunar.
Þekkingarlegar aðstæður hér
á landi virðast hagstæðar til að
slíkt samspil þekkingarsviða
geti skilað áhugaverðum nýjung-
um. Með samtengingu upplýs-
ingatækni og nýrrar þekkingar
í erfðalæknisfræði og kerfislíf-
fræði er lagður grunnur að betri
árangri í hefðbundnum lækn-
ingum með tilkomu heildstæðra
þekkingarbrunna á hinum ýmsu
sérgreinasviðum heilbrigðis-
vísinda sem byggjast á hrað-
virkri vinnslu mikils magns upp-
lýsinga.
Allmörg íslensk fyrirtæki
starfa á sviði mannerfða- og
læknisfræði, upplýsingatækni,
líftækni, efnistækni, lyfjafræði
og stoðtækjagerðar og í nánum
tengslum við sérfræðinga í heil-
brigðisvísindum. Hér eru mikil
tækifæri til nýsköpunar í þágu
heilbrigðisþjónustu með alþjóð-
lega markaðsmöguleika.
Tillögur hafa komið fram um
að:
• Stjórnvöld marki stefnu um
að efla nýsköpun á grundvelli
samvinnu milli opinberra aðila
innan heilbrigðisgeirans og fyrir-
tækja sem tengjast þekkingar-
lega þessum fyrirferðarmikla
þjónustugeira.
• Sett verði sérstök lög um raf-
rænar sjúkraskrár er heimili
aðgang og greiða samtengingu
sjúkraskráa einstaklinga til að
auka öryggi sjúklinga þegar þeir
leita til heilbrigðisstofnana.
• Hlutverk Landspítala verði
endurskoðað þannig að það styðji
betur við rannsóknir og nýsköp-
un.
• Stofnaðir verði sem fyrst
tækni- og vísindagarðar með til-
heyrandi þjónustu fyrir sprota-
fyrirtæki sem tengjast heilbrigð-
isgeiranum.
• Við undirbúning að bygg-
ingu nýs tæknivædds sjúkrahús
verði íslenskum fyrirtækjum
gefið tækifæri til að þróa nýjar
tæknilegar lausnir í samvinnu við
starfslið heilbrigðiskerfisins með
alþjóðlega markaðsmöguleika að
leiðarljósi.
Að auki eru tillögur um að stutt
verði við rannsóknir og nýsköpun
á Íslandi þannig að:
• Sett verði lög um heimild til
skattafrádráttar vegna kaupa
fjárfesta á hlutafé í sprotafyrir-
tækjum með hliðstæðum hætti
og áður giltu um hlutafjárkaup
almennings.
• Tekin verði upp heimild til
aukafrádráttar frá skatti vegna
kostnaðar fyrirtækja af fjárfest-
ingu í rannsóknum og þróunar-
starfi og heimild til endurgreiðslu
í formi neikvæðrar skattgreiðslu
á meðan fyrirtæki eru ekki rekin
með hagnaði.
Erum við tilbúin að nýta okkur
þessi tækifæri til nýsköpunar?
Ný tækifæri í nýsköpun
Nýsköpun
SVANA HELEN
BJÖRNSDÓTTIR
verkfræðingur og
forstjóri Stika
Með samtengingu upplýsinga-
tækni og nýrrar þekkingar í
erfðalæknisfræði og kerfislíf-
fræði er lagður grunnur að betri árangri í
hefðbundnum lækningum ...
Stjórnmálamennirnir voru
greinilega ekki tilbúnir til þess
að gefa eftir af áhrifum sínum
og því varð niðurstaðan það snjallræði að
innleiða verðtryggingu fjármagns.
€UROBOXX
Fyrirtækja
þjónusta
PÖNTUNARSÍMI
550 4111
Færanlegur mynt-
bakki með átta hólfum
sem heldur allt að
€233.90. Svampur í
loki heldur €vrunum
föstum við flutning.
Færanlegur €vrubakki
með fjórum hólfum
auðveldar samantekt
seðla.
Skýrar merkingar og
víxlraðað mynthólf
auðvelda talningu og
samantekt á €vrunum.
Merkingar auðvelda
samantekt mynthólka.
UMBOÐSMENN UM LAND ALLT
EYRARVEGI 21 SELFOSSI - GARÐARSBRAUT 18A HÚSAVÍK - GLERÁRGÖTU 36 AKUREYRI - SUÐURLANDSBRAUT 26 REYKJAVÍK
FRÁBÆR TILBOÐ
TILBOÐ
FULLT VERÐ 139.995
104.995
TILBOÐ
FULLT VERÐ 99.995
59.995
Toshiba 32AV500PG
32” LCD breiðtjald með
1366x768 upplausn,
Progressive Scan, 20.000:1
dýnamískri skerpu, Active
Vision LCD ofl.
Toshiba 19DV550PG
19” LCD Sjónvarp með innb.
DVD spilara, HD-READY,
1440x900 punkta upplausn,
1000:1 skerpu, Nicam Stereo
DTS hljóðkerfi, Analog mót-
takara, HDMI, Component,
Composite og Analog Audio,
Scart og PC(VGA, S-Video og
heyrnatólstengi.
19 TOMMUR
MEÐ DVD SPILARA