Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1969, Page 40

landið, og árleg framleiðsla er á-
ætluð um 700.000 tonn d.w.
Hollenskir skipasmiðir hafá
komið sér upp merkilegri til-
rauna- og rannsóknarstöð á stöð-
ugleika og sjóhæfni skipa, ,,The
Netherlands Ship Model Basin“
við Wageningen, undir yfirstjórn
verkfræðinganna próf. Troost,
Van Lammeren og Van Manen,
sem vakið hefur alheims athygli.
Hafið gefur og hafið tekur, er
sannmæli í Hollandi ekki síður en
annarsstaðar. Starf og stríð Hol-
lendinga við hafið og á því, er
efni í fjölda bóka, og þeirra hálfa
líf.
Tíu sumarvikur er ströndin frá
Hock van Holland til Den Helder
þakin sumar- og baðstrandargest-
um. í miðjum maí er mikil hátíð
í Vlaardingen, Scheveningen, Ij-
muiden og öðrum fiski- og sjávar-
þorpum, fiskiflotinn siglir út og
þá upphefst mikið kapphlaup um
fyrstu vorsíldina. Fyrsta tunnan
er flutt með hraði til Soestdijk og
afhent líkt og fyrsta vipueggið á
vorin til drottningarinnar af Hol-
landi, síðan flýgur fiskisagan,
síldin er komin og fyrstu dagana
þurfa allir að bragða á síldinni,
og lnin selst á geypiverði. Síðan
iækkar hún og þegar hún er kom-
in niður í 10 cent þá er sumarið
komið.
Hátíðisdagar Hollendinga eru
litskrúðugir, t.d. afmælisdagur
drottningar 30. apríl. Þá eru
Drath Orgel keyrð um allar götur
og músik og marseringar barna,
riddaraliðs og lögreglu punta upp
á umhverfið. Þriðja þriðjudaginn
í september þegar drottningin og
prinsinn og prinsessurnar aka í
gullkerru til Riddarasalsins í
Haag. 4. maí er minningardagur
fallinna í síðustu heimsstyrjöld. I
febrúar er Karneval í Brabat og
Limburg og víðar, og ljóshátíðir
eru haldnar víða og á ólíkum tím-
um og Luciu-hátíðir og afmælis-
dagar borgarstjóra eru ávallt
haldnir hátíðlegir.
Því meira sem ég sé af Hol-
landi, því ljósara er mér hvað það
hefur upp á mikið að bjóða, og
Fyrir um það bil 22 árum lét
einn stjórnarmaður Síldarverk-
smiðja ríkisins þau orð falla í
umræðum um bræðslusíldarverð-
ið inn til verksmiðjanna: „Hvað
varðar okkur um þjóðarhag.“
Þessi ummæli munu vafalaust
hafa verið bókuð í doðranta verk-
smiðjanna, og þá væntanlega í
samhengi við umræðuefnið, sem
var á dagskrá — hugsanlegt há-
marksverð hráefnis til verksmiðj-
anna — og túlka skoðun þessa
stjórnarmanns, að því hafi verið,
þá eins og fyrr og síðar, takmark
sett. En þrátt fyrir það að öll
stjórnin mun hafa verið innilega
sammála um þessa staðreynd, og
þá jafnframt einhuga um að
reyna að stilla því svo í hóf að
vonir gætu staðið til að afkoma
verksmiðjanna yrði sæmileg,voru
hin tilfærðu orð strax gripin á
lofti, og hafa lengst af, þann tíma
síðan þeim var sleppt, verið túlk-
uð sem óvéfengj anleg sönnun um
óþjóðlegar hugrenningar Þórodds
Guðmundssonar og hans fylgis-
manna. Til þessara ummæla hef-
ur verið gripið, í tíma og ótíma,
þegar mikils hefur þurft við
þurfa. Framámenn þjóðarinnar,
allt frá óbreyttum Alþingismönn-
um til hæstvirtra ráðherra, hafa
vitnað til þeirra, svo að þeir gætu
kryddað mál sitt, bæði í ræðu og
riti.
Þessi setning var gullkorn, sem
ólnigsandi er að telja það allt upp
í stuttri grein.
Þessi dugmikla, hagsýna, frið-
sama og vinnusama þjóð á enn
um ófyrirsjáanlega framtíð eftir
að leggja mikið af mörkum í við-
skipta-, verzlunar- og samgöngu-
málum heimsbyggðarinnar og bar-
áttu mannsins fyrir betra og auð-
ugra mannlífi.
ekki mátti týnast, eða falla í
gleymsku, og þótti þá ekki ástæða
til að birta samhengi hennar við
aðra „parta“ ræðunnar.
Margir munu hafa talið þessi
orð óþarflega oft tuggin upp, og
þeim lítt til framdráttar sem oft-
ast gripu til þeirra. Þau hafa þá
líka minna verið notuð, nú hin
síðustu árin, af hvaða ástæðum
sem það kann að vera. Hvort þau,
þrátt fyrir allt, eru ekki alltaf
jafn fersk og ilmandi, eða að
hugarfarsbreyting hafi orðið hjá
þeim landsfeðrum sem oftast
gripu til þeirra, og þeir séu farnir
að líta á hugtakið „Þjóðarhag" í
öðru ljósi.
Ég hefi aldrei fundið ástæðu til
hinnar miklu hneykslunar, sem
þessi spurning Þ. G. olli á sínum
tíma, né heldur hinn mikla póli-
tíska mátt, sem reynt hefur verið
að magna út úr henni, hinsvegar
finn ég heldur enga ástæðu til
þess að steinhætta að minnast á
þessi ummæli svona allt í einu, og
ætla að velta þeim lítillega fyrir
mér og lesendum Víkingsins,þeim
sem kynnu að nenna að fylgjast
með.
Hvort Þjóðarhagur var betur
tryggður með nokkrum aurum
hærra verði á síldarmáli, til út-
gerðarmanna og sjómanna, en
minni von um hallalausan rekst-
ur verksmiðjanna, skal ekki lagð-
ur dómur á, enda aldrei um það
spurt, í sambandi við þessi gull-
vægu orð.
Hins vegar verður því ekki
neitað að óbreyttum borgara get-
ur stundum veitzt erfitt að finna
umhyggju fyrir Þjóðarhag, hjá,
liinum ýmsu trúnaðarmönnum
þjóðarinnar, ef athuguð eru verk
þeirra og ráðslag allt síðustu ára-
tugi.
Það er sama hvert litið er til:
Ríkisstjórnarinnar, banka- og
lánastofnana, forstjóra hinna sí-
VÍKINGUR
174