Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.1978, Blaðsíða 23

Reykjanesvitinn var byggður á
Valahnúk, alveg fram við sjó,
skammt frá brúninni, þar sem
bjargið er 43 m hátt, þverhnípt.
Vitaturninn sjálfur var áttstrend-
ur, 6.17 m á hæð upp á pall, múr-
aður úr höggnu grjóti, lögðu í
Esjukalk. Ljóskerinu, sem var úr
málmi og einnig áttstrent, var
komið fyrir ofan á palli vitaturns-
ins. Til þess að verja rúðurnar í
ljóskerinu á flugi farfugla, var stór
grind og vírnet sett upp í kringum
ljóskerið, en erlendis er reynslan
sú, að farfuglar blindast í ljós-
bjarmanum, fljúga inn á vitana og
rota sig á ljóskerinu, jafnvel svo
þúsundum skiptir á ári hverju.
Þessa hefur á hinn bóginn ekki
orðið vart hérlendis, enda var
fuglagrindin á Reykjanesvita
brátt tekin niður og fjarlægð.
í starf vitavarðar var ráðinn
Arnbjörn Ólafsson, austan af
Rangárvöllum. Fékk hann fyrstu
tilsögn um vitavörsluna hjá
Rothe, en sumarið 1879 hlaut
Arnbjörn fjárstyrk til utanfarar til
að kynna sér vitagæslu í útlönd-
um. Arnbjörn var síðan vitavörð-
ur til 1884, er hann fluttist til
Keflavíkur.
Upphaf vitamála
norðan lands og
austan.
íslensku blöðin fylgdust allvel
með framkvæmdum við byggingu
Reykjanesvitans sumarið 1878. í
Þjóðólfi og ísafold birtust smá-
pistlar öðru hverju um framvindu
mála, og var þá hvergi dregið úr
erfiðleikum við bygginguna og
auknum kostnaði, sem af þeim
leiddi. Virðist einnig, sem vita-
málið hafi verið tíðrætt manna á
meðal um þessar mundir.
Eyfirðingur skrifar í desember
1978 ritgerð í Norðanfara, sem
gefinn var út á Akureyri, og
minnir á samþykkt Hins eyfirska
ábyrgðarfélags frá því í mars á
sama ári. Þar voru menn sammála
um nauðsyn þess að fá byggðan
vita við Eyjafjörð og töldu Siglu-
nes hentugasta staðinn fyrir vita.
Nokkru síðar birtist í Norðan-
fara svargrein við ritgerð Eyfirð-
ings eftir J. L., og hefur höfundur
ýmislegt við vitabyggingu á
Siglunesi að athuga. J. L. telur, að
dæmi Eyfirðings um erlendar
þjóðir, sem hafi þéttar raðir vita
með ströndum fram, sanni alls
ekki nauðsyn á vitum hérlendis,
því aðstæður séu allt aðrar. Er-
lendis sé allvíðast lágt og flatt land
og því óglöggt að þekkja eða
glöggva sig í náttmyrkri, en víða
útgrynnsli mikil, og skipaferðir
stöðugar og miklar árið um kring,
þegar sjór sé auður. Aftur sé hér
fjöllótt og sæbratt land, vogskorið
og gott að þekkja, litlar útgrynn-
ingar, einkum nálægt Siglunesi í
samanburði við erlendis, og
skipaferðir strjálar nema helst um
hásumarið, þegar nótt sé björt.
Þann tíma ársins, sem nótt sé
dimm, komi hins vegar svo oft
hríðar dimmviðri, andstætt því
sem venjulegt sé erlendis, og geti
menn því engin not haft af vita
hérlendis, því annað hvort sé bjart
og gott skyggni, svo menn sjái til
lands, eða dimmir hríðarbyljir,
svo vitinn sjáist alls ekki. J. L.
tekur það fram í grein sinni, að
það sé ekki ætlun sín að spilla fyrir
innlendum sjómönnum, heldur
liggur honum það á hjarta, að ekki
sé fleygt stórfé úr landssjóði í
vitabyggingu, sem lítil eða engin
not yrðu síðan af.
Viti var hins vegarekki byggður
á Siglunesi fyrr en árið 1909. Var
vitanum ætlað að vera landtöku-
viti fyrir Eyjafjörð og Siglufjörð
og þurfti því að lýsa sem lengst til
hafs. Til þess að þurfa ekki að
byggja mjög háan turn, var vitinn
reistur uppi í hlíðinni. Með því
náði vitinn tilgangi sínum í góðu
skyggni, en þegar lágskýjan var,
hvarf hann sjónum manna í þoku,
þótt bjart væri á sjó.
Austfirðingar taka að leggja
áherslu á vitabyggingu á Aust-
fjörðum, þegar fram á síðasta
áratug 19. aldarinnar kemur. Er
það í tengslum við rnikil umsvif
Wathnes og fleiri manna á Seyð-
isfirði. í grein í Austra vorið 1893
er lagt til, að reistur verði viti í
Seley fyrir utan Reyðarfjörð, og
jafnframt bent á, að Múlasýslu-
menn leggi tiltölulega mest fé í
landssjóð en fái aftur minnst úr
honum.
En þegar Alþingi og lands-
stjórnin gerðu ekkert í vitamálum
VÍKINGUR
23