Náttúrufræðingurinn - 1948, Síða 29

NÁTTÚRUF RÆÖING URIN N
123
dýrum, spendýrum og mönnum. Þau geta ekki fært sig úr stað til
þess að forðast hættuna. Þau geta ekki lilaupið burt til þess að kom-
ast undan óvinum sínum. Þau eru föst og hjálparvana, þau verða
að þola flóð og þurrka, eldsvoða og fellibylji, skordýr og jarðskjálfta
eða deyja að öðrum kosti.
Því er líkt farið um trén eins og mennina, að þau verða að berjast
sinni baráttu í lífinu, og gamalt tré á engu síður merka æfisögu að
baki sér en gamall maður. Eg hafði lesið sjálfsævisögur margra alda-
gamalla trjáa og komizt að raun um, að þær voru bæði einkennilegar
og skemmtilegar. Árhringarnir, sem tréð myndar sjálft í viði sínum,
standa í svo nánum tengslum við ýmsa viðburði í lífi trésins, að al
þeim niá í rauninni lesa alla ævisögu þess.
Og nú langaði mig til þess að lesa ævisögu „gömlu furunnar".
Hún, sem hafði staðið þarna í suðurhluta Klettafjalla um mörg
lumdruð ár og þolað súrt og sætt, hlaut að eiga sér furðulega sögu.
Frá þessum stað hafði hún séð hamfarir höfuðskepnanna og baráttu
manna og dýra. Margt leyndarmálið geymdi hún í sálu sinni. Hún
lét það ekki uppi við neirin, hvað hún hafði séð, en ég var þess
fullviss, að hún befði haklið nákvæma dagbók um alla lífsviðburði
sína og þessi dagbók mundi koma í ljós, þegar tréð væri fellt. Ég
liafði ákveðið að lesa þessa bók.
Náttúran lætur þroskast milljón barrfræja fyrir hvert eitt, sem
hún hefur valið til vaxtar. Það er ekki ólíklegt, að rádýrsfótur hafi
troðið niður í moldina fræinu, sem furan okkar óx upp af. Einnig
er það ekki óhugsandi, að þetta fræ hafi verið eitt af þeim, sem
íkorninn hafði gralið niður og ætlað sér til vetrarfæðu, en látið
ósnert. íkornarnir eru mjög nytsamir í furuskógunum. Á hverju
hausti grafa þeir í jörð niður Ijöldann allan af furukönglum, sem
þeir tína saman. En sennilegast er, að vindurinn hafi feykt fræinu
þangað, sem jarðvegurinn var nógu myldinn og rakur til þess, að
]tað gæti fest þar rætur.
„Gamla furarí' felld
Tveir skógarhöggsmenn reiddu axir sínar til höggs. Við fyrsta
höggið kom íkorni út úr holu ofarlega í trénu og mótmælti þessum
aðförum með liáum hljóðum. En þegar niáli hans var enginn gaum-
ur gefinn, kom hann skokkandi niður tréð og stökk yfir á grein á
ungu furutré, sem stóð þar rétt. hjá. Þaðan fylgdist hann með verki