Náttúrufræðingurinn - 1948, Blaðsíða 31

NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
125
um snjó hefur beygt hana með ófurþunga sínum. Þar senr ég fann
hvergi nokkur merki um ör eða sár, tel ég, að snjórinn eigi hér
scikina. En eltir nokkur ár hafði tréð rétt sig við og óx með vaxt-
arhraða æskunnar; það virtist hafa gleymt áfalli sínu algjörlega.
Næstu hundrað árin stóð tréð með miklum blóma. Hinn öri
vöxtur þess á því tímabili sýnir, að veðráttan hefur verið hagstæð
og jarðvegurinn frjór. Hann bendir einnig til þess, að engin önnur
tré hafa vaxið þarna rétt lijá, svo að „gamla furan“ hefur haft
sólskinið og jarðveginn út af fyrir sig. Tréð hafði vaxið jafnt á allar
liliðar, og mergurinn var í miðju jress. En hefði eitthvert tré staðið
mjög nálægt, hefði „gamla luran“ vaxið miklu ltægar þeim megin
heldtir en annars staðar og vaxtarlagið orðið þynnra, og þá hefði
mergurinn ekki verið í miðjti trésins. Þegar „gamla furan“ var
orðin 135 ára, varð hún lyrir slysi, sem ég get ekki skýrt á annan
veg en þann, að stórt tré, sem stóð nokkra metra frá henni, hafi
fokið um koll og í fallinu rekið tvær af greinum sínum á kaf í
stofn „gömlu furunnar“, því að í hlið lrelinar fann ég tvo dauða
greinarstúfa. Þessi sár virðast liafa gróið fljótt, en j)ó liðu allmörg
ár, áður en endarnir á greinarstúfunum voru fyllilega horfnir inn
í trjástofninn og gróið yfir þá. Þegar ég fann þá, 900 árum seinna,
voru jreir þrjú fet fyrir innan börkinn.
Það er ekki ósennilegt, að tréð, sem rakst á „gömlu furuna“, hafi
veitt henni ýmis önnur sár, því að einu eða tveimur árum seinna
tóku trjábjöllur og maurar að herja á hana. Þessi skaðræðiskvikindi
grófu holur inn í trjábolinn á ýmsum stöðum, nokkrum fetum
ofan við aðalsárin. Vegna j)ess hve svarthöfðar (Parus atricapillus)
og hnetubrjótar (Sittida) eru iðnir við að éta maura og önnur
skorkvikindi, sem leggjast á tré, virðist svo sem fuglar jiessir hafi ver.
ið sjaldgæfir um það leyti, sem maurarnir og trjábjöllurnar kornu til
sögunnar, eða árásarclýrin hafi komið inn um opin sárin, jrrátt
l'yrir árvekni fuglanna. Maurarnir og trjábjöllurnar grófu göng í
vaxtarlag trésins innan undir berkinum og stofnuðu jrar með sér
heilar „nýlendur“. Þessar „nýlendur" stækkuðu ört, og að skömm-
um tíma liðnum var líf „gömlu furunnar" í mikilli hættu.
En þegar neyðin er stærst, er hjálpin næst. Einn góðan veðurdag
kom yfirskurðlæknir allra furuskóga Suðvesturlandsins. Þessi skurð-
læknir var Texasspætan. Hún var fljót að finna sárið, og þegar
hún liafði hlerað eftir, hvar óvininn var að finna, tók hún til starl'a.
Hún gerði tvo uppskurði, er tókust vel. Þeir nægðu jx> aðeins til