Náttúrufræðingurinn - 1948, Blaðsíða 47

NÁTTÚRUFR/EBINGURINN
141
Daginii eftir, 23. ágúst, var ég aftur kominn á vettvang kl. 2 e. h.
Þá virtist allt hraurirennsli staðnað í Stóraskógsbotnum, og kom
mér það heldur á óvart, annar eins aðgangur og þar hafði verið
daginn áður. En þenna dag sást raunar lietur en áður, að mestallt
hraunflóðið úr Heklu rann vestur frá fjallinu, og voru því nú
orðnar góðar horfur, að Stóraskógsbotnum yrði hlíft við frekari usla
en orðinn var. Sú von rættist. F.kkert hraun hefur runnið þangað
síðan, og sá hluti hraunbrekkunnar, sent bezt var gróinn, norðan
við Botnana og niður af tjaldstaðnum mínum, er enn ofanjarðar.
Hrauntotan í lækjargilinu Iiafði aðeins lengzt um h. u. b. 100 m
síðan kvöldið áður og náði nú um 200 m þaðan, sem áður voru
upptök lækjarins. Hún hafði ekki heldur liækkað að neinum mun.
Hvergi sá nú glóð í henni, og mátti ganga um hana alla hitans
vegna. Aðeins á blettum sauð upp, ef skirpt var á grjótið. Litla
linclin á suðurbarmi gilsins var enn utan við hraunjaðarinn, en fast
við hann, hafði sloppið með naumindum. Hún var enn 4.6-0 heit
og virtist með öllu óbreytt, en lækjarseytlan úr henni hvarf undir
hraunið.
Neðan við hrauntunguna var lækurinn nú aftur kominn í gilið.
En rennsli hans var nú ekki nema eitthvað um 7 1/sek., tæpur fjórð-
ungur þess, sem verið hafði áður. Hann var snarpheitur, 92°, þar
sem hann smeygði sér út undan fremstu hrauntotunni, en engin
suða sást né heyrðist. Þykk, hvít gufa rauk úr upptökunum og þó
enn meiri gufustrókur úr hraunurðinni fáeinum metrum ofar, og
sást hann langt að a. m. k. allan þenna dag. Hitastig vatnsins lækkaði
smám saman, er fjær kom hrauninu. Tæpum 300 m neðar var læk-
urinn kólnaður niður í 38° og hentaði mér vel til þrifabaðs, og'um
500 m frá upptökíim var hitastigið 26°, en þar rennur hann saman
við annan læk, nokkru stærri, sem kemur sunnan að, ofan úr fjalli.
Næst kom ég í Stóraskógsbotna 18. september, þ. e. 27 dögum
eftir að hraunið rann í lækinn. Þá var landsynningsrok og rigning.
Engin breyting var *á orðin önnur en sú, að hraunið hafði kólnað
svo, að lítt eða ekki gætti yls á yfirborði þess, og lækurinn hafði
einnig kólnað, en vaxið. Þó var hann enn volgur, 16.7° í upptökum
(og 12.1° 500 m neðar). Og sjá mátti á merki, sem ég hafði sett við
vatnsborðið 22. ágúst, áður en lækurinn þornaði. að rennsli hans
var ekki enn komið í samt lag, vantaði á að gizka y3 eða 14 á.
Næst heimsótti ég lækinn 9. nóvember, 79 dögum eftir að hraunið
rann í hann. Þá var logn og bjartviðri og hiti um frostmark. Engan