Vikan


Vikan - 13.11.1958, Blaðsíða 10

Vikan - 13.11.1958, Blaðsíða 10
GUftlNAR HERIVIAIVNSSON: HVERNIG HÚS VERÐUR TIL Eigandi, arkitekt, iðnaðarmaður. Þessir þrir aðilar skapa húsið. Að eignast þak yfir höfuðið hefur verið ein brýnasta nauðsyn mann- ins, allt frá því að frummaðurinn forfaðir hans yfirgaf hella sína og flutti sig út á, slétaendið og hóf að stunda akuryrkju og síðan fleiri at- vinnuvegi sér til viðurvœris. —¦ Pyrstu skýlin og hreysin gerð af mannahöndum voru hvorki vönduð né margbrotin en höfðu það þó sam- eiginlegt með Tbúðarhusum, sem við eigum að venjast, að veita skjól fyrir veðri og vindum og að þar gætu íbúar þess hvílzt óhultir fyrir utan- aðkomandi truflunum. íbúðarhús þau sem við búum í eiga þvi uppruna sinn að rekja til þessara frumbýla en hafa tekið ýmsum stakkaskiptum og þróast á ýmsan hátt eftir því sem mannkynið hefur dreifzt út um heiminn. 1 stuttu máli sagt hefur stráhreysi eða kofi úr nokkrum steinhnullung- um þróast upp í það að verða full- komið ibúðarhús með öllum hugsan- legum nútíma þægmdum. Saga byggingarlistarinnar er jafn- gömul sögu siðmenningarinnar og væri það langt mál ef farið væri út í . ¦ • ¦ . ,' öll smáatriði, enda er ekki tilgangur okkar að gera því skil í örfáum orð- um. Við viljum aðeins gera okkur ljóst, að það að eignast þak yfir höfuðið er síður en svo einfalt mál — það er um óteljandi hluti að hugsa í því sambandi. Hús okkar í dag eiga þvi ekki að- eins langa þróunarsögu að baki og sköpuð á erfðavenjum horfinna kyn- slóða, heldur er hvert nútímahús ávöxtur af starfi óteljandi einstakl- inga, sem þar hafa lagt hönd að verki bæði beint og óbeint. Hvernig svo húsið reynist til íbúð- ar er undir því komið, hvernig sam- vinna þessara mörgu aðila hefur ver- ið háttað. Hvernig verður hús til? Því er erfitt að svara í stuttu máli, en setj- um svo, að einstaklingur ákveði að eignast þak yfir höfuðið. Þar með hef st byggingarsaga húss- ins. — Viðkomandi einstaklingur ger- ir sér grein fyrir þeim möguleikum, sem hann hefur yfir að ráða og þeim atriðum sem hann óskar sérstak- lega eftir í sambandi við stærð og fyrirkomulag. — Hann snýr sér til eins eða fleiri arkitekta, til skrafs og ráðagerða og komum við þá að hlutverki arkitektsins í byggingu hússins. — Fyrst verður að leið- rétta þann almenna misskilning á starfi hans að það sé eingöngu í þvi fólgið að „teikna" húsið. Ef vel á að vera er hlutverk hans miklu marg- þættara en svo og teikning hússins algjört aukaatriði eða a. m. k. að- eins tjáningarmáti þeirra hugmynda, sem hann skapar i sambandi við bygginguna. 1 fyrsta lagi á hlutverk arkitekts- ins að vera í því fólgið að samræma óskir og þarfir og getu hlutaðeigandi aðila, þannig að það vel megi við una og er margs að gæta í því sam- bandi. 1 fyrsta lagi er staðurinn sem húsið á að standa á höfuðatriði, t. d. hvaða lóðarstærð, hvernig jarð- vegur, hverjar opinberar kvaðir, út- sýni og aðkomuleiðir eru fyrir hendi. 1 öðru lagi hvaða fyrirkomulag og herbergjastærðir samræmast þörfum eigandans og þeirra, sem síðar kunna að búa í húsinu. 1 þriðja lagi hvaða byggingarefni skuli notað og hvernig hagkvæmast sé að framkvæma hin ýmsu atriði er að framkvæmd verksins lýtur. — Síð- ast en ekki sízt verður að hafa það í huga að arkitektinn er siðferðilega ábyrgur hvað alla gerð og útlit húss- ins snertir og verður það því að sam- rýmast fegurðarsmekk hans og sann- færingu ekki síður en eigandans. Verk arkitektsins eru vernduð með lögum um höfundarétt. — Teikning hússins verður að öðru leyti að vera í samræmi við lög og reglugerðir og hljóta samþykki op- inberra aðila, sem fjalla sérstaklega um þau mál. Auk þess verður að leita álits sér- fræðinga viðvíkjandi hinum tækni- legum atriðum, sem til greina koma svo sem hitun, raflögn, loftræstingu burðarþolsreikningum o. fl. — Og er hlutverk arkitektsins að samræma öll þessi tæknilegu atriði þannig að úr verði ein heild. Að þessu loknu er hægt að hef j- ast handa um að reisa húsið. Það verður þó aldrei nógu vel brýnt fyrir mönnum að íhuga vandlega framan- greind atriði og umfram allt gefa sér tíma til að íhuga þau, vega og meta áður en ráðist er í bygginguna, því að það er á þessu stigi málsins sem örlög hússins eru ráðin. Það er ekki lengi gert að „teikna" hús en það verður fyrst og fremst að „hugsa" það. Ef vel á að vera er hlutverki arki- tektsins ekki þar með lakið. — Hann verSur helzt að vera í ráðum þangað til seinustu umferð málningar er lokið og raunar löngu eftir að flutt er í húsið. — Hafa verður eftirlit með verkinu í heild og jafnframt ráða fram úr ótal vandamálum, aem kunna að koma meðan á bygging- unni stendur. Reynslan hefur sýnt, að fullkomnustu húsin eru þau, sem reist hafa verið með sem nánastri sam- vinnu eiganda, arkitekts og iðnaðar- manna og að þessum aðilum sé gef- inn nægilegur tími til umhugsunar og skipulagningar verksins, bæði í smáðu og stóru, áður en hafizt er handa um bygginguna. Þegar arkitekt og eigandi er einn og saml maðurinn, verður vandamál- ið oft einfaldara viðfangs. — Jac- ques C. Brownson: Eigið hús Gen- eva, Hlinois, Bandaríkjunum. — Mjög einfalt í sniðum, byggt að mestu leyti úr stali og gleri — gott dæmi um hvert stefnir í byggingu einbýlishúsa þar vestra. E. t. v. er það þetta sem koma skal. 10 VIKAN

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.