Vikan - 17.02.1983, Side 15

Fjölskyldumál
pappirsbleyjum ásamt öðrum
nauðsynlegum barnavörum. Ef
einhver skyldi ekki vita það þa er
til dæmis settur lúxustollur a snuð
og þrju stykki kosta um 50 kr.
Það er heilmikið mal aö ganga
meö barn. Konan breytist ekki
bara líkamlega heldur verða yfir-
leitt miklar breytingar a sálarlifí,
bæði á meðgöngu og á eftir. Talið
er meðal annars að um þriðjungur
kvenna eigi í geðrænum vand-
kvæðum eftir barnsburð. Afstaða
til barns, jákvæð eöa neikvæð,
verður til á meðgöngutíma. Su af-
staða sem kona hefur gagnvart
barni á meðgöngu og eftir fæðingu
getur mótað öll seinni tengsl
hennar við barniö. Margar konur
sem hafa veriö andvígar þungun
og eignast börn hafa lýst þvi hve
erfitt þær áttu með að mynda ja-
kvæð tengsl við barnið. Þær hafa
oft verið með mikla sektarkennd a
meögöngu yfir þvi aö vera andvig-
ar þungun. Þegar barnið er komiö
1 heiminn reyna þær oft að bæt.a
barninu upp þá fjandsamlegu af-
stöðu sem þær hafa haft, með þvi
að mynda algerlega óeðlilegt sam-
band við það. Það eru til mörg
börn 1 dag sem eiga við alvarleg
geðræn einkenni aö striöa vegna
þess að þau voru óvelkomin og
mæður þeirra gátu ekki veitt þeim
þaö sem þau þurftu vegna trufl-
ana í sálarlífi. Ekki lagar aukin
fjárhagsaðstoð slíka hluti, einfald-
lega vegna þess að þetta er óvið-
komandi fjárhag en er flókiö
sálrænt fyrirbrigði.
Hvað um
börnin?
Börnin — þau ófæddu — hafa
lítið komiö inn í þessa umræöu.
Það er eins og það sem máliö
snýst um skipti samt engu máli.
Það er yfirleitt ekki minnst á hvaö
börnin geta átt í vændum. Hvernig
skyldi vera að fæðast óvelkominn í
þennan heim? Það er í rauninni
heilmikið vitað um þaö. Mörg
börn hafa veriö óvelkomin, þó svo
að mæðurnar hafi ekki hugsaö
mikiö um fóstureyðingu. Börn
geta verið óvelkomin af því að þau
breyttu ýmsu fyrir móður. Þau
voru kannski allt öðruvísi en efni
stóðu til, erfiðari, veikari, ljótari
en gert hafði verið ráö fyrir. Þau
orsökuðu kannski sambúðarslit,
stöðvuðu skólagöngu og eyðilögðu
fjárhaginn. Eitt versta veganesti
sem hægt er að fá út í lífið er að
maður se ekki elskaöur, ekki viöur-
kenndur. Þetta á auðvitaö við um
öll börn — líka þau sem áttu að
vera velkomin — en urðu það ekki
af því að illa var sinnt um þau eða
foreldrarnir voru of uppteknir af
sjálfum sér til þess að geta gefiö
börnunum þaö sem þau þurftu. En
þegar miklar líkur eru til þess aö
barn sé og veröi óvelkomiö, á þa
aö reyna meö öllu móti að koma
því í heiminn? Það hlýtur aö vera
mikil spurning um siðferði hvort
menn vilji leggja slíkt á börn og
vera þátttakendur í aö búa til
óhamingjusama einstaklinga. Sú
spurning ætti að skipta meginmáli
í umræðum um fóstureyöingar og
vera mun mikilvægari en
spurningin um aö verja líf.
Fjö/di
fóstureyðinga
Það heyrist oft í fostureyðinga-
umræðunni að konur verði kæru-
lausar og lati sig engu skipta aö
þær veröi ófrískar, þær fái „bara”
fóstureyöingu. Slíkar setningar
hljota aö kalla yfir sig reiði
kvenna, bæöi þeirra sem hafa
farið í fostureyöingu og hinna.
Langoftast er þetta erfið akvörðun
fyrir konu og sennilega er mjög fa-
títt að um hreint kæruleysi sé að
ræöa. Þetta er ekki skemmtileg
aðgerö og fáar konur vilja senni-
lega kalla hana oft yfir sig. Það
hefur hins vegar gjarnan aukið a
vanlíðan kvenna að til eru for-
dómar í samfélaginu gagnvart
fóstureyðingum. Bent hefur verið
a að aukning fóstureyðinga a
undanförnum arum styðji þa skoð-
un að konur verði kærulausari.
Tölur frá landlæknisembættinu
sýna eftirfarandi fjölda fóstureyö-
inga: ariö 1976 — 371
áriö 1977 - 449
arið 1978 - 453
árið 1979-549
árið 1980 - 513
Aukning er a árunum 1976—
1979. Síðan er um að ræða htillega
fækkun á tilfellum. En hvað segja
þessar tölur eiginlega? Þær ma
túlka á ýmsa vegu. Þaö mætti til
dæmis ætla aö konur séu orðnar
mun meðvitaðri, upplystari og
abyrgðarfyllri en aöur, aö þær
vilji hreinlega ekki eiga börn
nema þær viti að þær geti verið ja-
kvæðar í þeirra garð og boðið
þeim upp a mannsæmandi tilveru.
Kannski hafa fordomar haft minni
ahrif en aður og konur færari að
taka ákvarðanir sjálfar. Þaö er
nefnilega líka hægt aö tulka
tölurnar jakvætt, en ekki einungis
ncikvætt eins og þingmaðurinn
gerir.
Hvaða áhrif
hefur fóstur-
eyðing
ákonu?
Flestar konur hafa velt þvi fyrir
ser hvaða sálrænar afleiðingar
fóstureyðingar hafa. Mjög na-
kvæm rannsókn var gerð á þessu í
Svíþjóð 1982. Rannsóknin byggöist
a mjög persónulegum viðtölum
við 110 konur sem höföu farið í
fostureyöingu. Helstu niöurstöður
voru þær að konur fengju ekki sal-
ræn eftirköst eftir fóstureyöingu.
Tiltölulega litill hluti fekk þung-
lyndisköst, fáar mjög alvarleg.
Salræn vandamál tengdust þvi
gjarnan meira að konan hafði orð-
iö ófrísk þegar hun ætlaði ser þaö
ekki en ekki þvi að hun let gera
fostureyðinguna.
I stuttu málí ma segja aö rann-
soknin hafi sýnt aö alvarleg sal-
ræn einkenni í kjölfar fóstur-
eyöingar eru sjaldgæf.
Þegar afgreiöa a frumvarp um
fóstureyöingar er vonandi að þing-
menn kalli ekki yfir þjoðina þaö
ástand sem var fyrir 1975, þegar
ymsar vafasamar leiöir voru
notaðar til að fa fostureyöingu, og
aö afstaða þeirra motist meira af
nutima þekkingu en óraunhæfri
tilfinningalegri miöaldaafstööu.
7- tbl. Vikan 15