Heimilisblaðið - 01.12.1954, Blaðsíða 12

MISHEPPNUÐ SKREIÐARFERÐ
(ÚR ENDURMINNINGUM JÓNS HELGASONAR, PRENTARA)
SORIÐ 1895 vistaðist
ég til Björns bónda
Ivarssonar á Vaði í
Skriðdal. Umsamið
var, að ég fengi 40
krónur í árskaup og víst eitt-
hvað af fötum. Ég hafði aldrei
haft kaup áður, og mér þótti
þetta engin smáupphæð.
Svo var það um haustið,
seint í október, að Björn sendi
mig ofan á Búðareyri við Reyð-
arfjörð eftir hörðum afla. Fór
ég með rauðan hest í taumi,
en gekk sjálfur. Rauður var
við aldur, en var traustur hest-
ur. Veður var gott, er ég lagði
af stað. Ég kom við í Eyrar-
teigi, en þar bjó Jón Ivarsson,
bróðir Björns á Vaði. Hann
spurði mig, hvert halda skyldi.
Ég sagði sem var, að ég væri
á leið til Reyðarfjarðar að
sækja afla. Jón spurði, hvort
Björn hefði litið á loftvogina
áður en ég hefði farið, og sagð-
ist ég ekki vita það. Þá sagði
Jón: ,,Ég hefði ekki sent ungl-
ing (17 ára) ofan í Reyðar-
fjörð í þessu veðurútliti“. Ég
tók þetta ekki alvarlega, því
veður var gott. Vísaði Jón mér
til vegar, og hélt ég svo leiðar
minnar og kom til Búðareyrar
seint um kvöldið og dvaldi
þar um nóttina. Eins og til stóð
fékk ég afla á Rauð um morg-
uninn, lúðurikling og harðfisk.
En nú var komin snjódrífa, og
þegar inn á eyrarnar kom,
dimmdi að með dimmri þoku.
Treysti ég mér þá ekki að taka
stefnuna að Áreyjum, og tók
það til bragðs að láta tauminn
upp á Rauð og reka hann á
undan mér, treysti honum
betur að rata en mér. Og Rauð-
ur skilaði okkur heim að Ár-
eyjum. Þar beið ég eftir kaffi
og Rauður fékk tuggu. En á
meðan ég stóð við í Áreyjum,
birti upp og gerði bezta veður.
Jóhann í Áreyjum lét vinnu-
mann sinn fylgja mér og lagði
ríkt á við hann, að fylgja mér
upp fyrir svokallað Yxnagil, ef
þar væri góð færð, þá mundi
fært yfir heiðina. Sú slysni
vildi til, er við fórum yfir Ár-
eyjarána, niður undan bænum,
að ísinn brast og Rauður lenti
í ána. Urðum við að fara heim
aftur, og var Rauður settur inn
í fjósbás á meðan hann þorn-
aði nokkuð, svo klukkan var
orðin þrjú, er við lögðum af
stað. Var þá farið að bregða
birtu.
Þegar við komum nokkuð
inn í Áreyjaroddinn, sagði
fylgdarmaður mér, að hann sæi
svo vel til heiðarinnar (Þóru-
dalsheiðar), að engin hætta
væri á, að ófærð væri á henni,
sagðist ekki þurfa að fylgjamér
lengra. Ég tók þetta trúanlegt
og kvaddi fylgdarmann minn
og hélt áfram sem leið lá upp
að Yxnagili. En þar brá svo við,
að kominn var mikill snjór og
harðfenni, en þó ekki svo, að
héldi hestinum, og brauzt hann
um í gilinu, og varð ég að taka
af honum baggana og bera þá
upp á gilbarminn og láta þá þar
upp á hann aftur. En þarna
var gil við gil, og endurtók
þetta sig stöðugt. Og þegar
alllangt kom niður á heiðina,
fann ég, að á þessu mundi ég
þreytast fljótlega. Því löng var
leiðin framundan, allur Þóru-
dalurinn, gil við gil út allan
dalinn. Er það oft í norðaust-
anátt, að gott veður er niðri
í fjörðum og snjólétt, þótt
versta veður sé uppi á Héraði
með fannkomu. Þetta vissi
Jóhann bóndi í Áreyjum, og
þess vegna bauð hann vinnu-
manni sínum að fylgja mér
upp fyrir Yxnagil.
Ég fann, að þreytan var að
yfirbuga mig, en langur vegur
til bæja og komin nótt, en
veður var kalt og bjart. Tók
ég það þá til bragðs, að skilja
eftir aflann. Setti ég hann á
háan melkoll og hélt svo áfram
með Rauð í taumi. En er út í
Brúðardal kom, þar sem mæt-
ast Brúðardalsá og Þórudalsá,
hafði stífla myndazt svo mik-
il, að sem hafsjór var yfir að
líta. Ætlaði ég að reyna að
komast þarna yfir á ís, en þeg-
ar nokkuð kom frá landi, braut
ísinn undan Rauð og hann á
bólakaf, tók langan tíma að
koma honum upp á skörina
aftur. Einhvern veginn kom-
umst við þó yfir um, og var ég
votur upp í mitti. Svona gekk
svo ferðin út Þórudal, brota-
snjór í giljunum, ég hvíldi mig
dálítið, en fann, að ég ætlaði
að sofna, en ef ég hefði sofnað
svona til reika, var dauðinn
vís, því síðar var mér sagt,
að 12 stiga frost hefði verið
í byggð um nóttina. Um klukk-
an þrjú komumst við að Arn-
hólsstöðum og vorum þá báðir
hvíldinni fegnir, Rauður og
ég. En oft síðan hef ég hugs-
[192]
HEIMILISBLAÐIÐ