Ægir - 01.08.1981, Qupperneq 17

Segir, að hákarlsafli hafi orðið dæmalaust góður
hjá mörgum, t.d. hafi Jörundur og Ari á Orra
aflað i allt að 100 tunnur lýsis hvor, það er af var
Vertíðinni. í september skýrir Norðri enn frá há-
karlsafla, og eru nú fréttirnar nokkru ítarlegri. Þá
Segir, að Jörundur hafi aflað um 112 tunnur lýsis,
scm geri á 9. tunnu í hlut, en í heildina 2.628 rd. að
Verðmæti. Þegar það er haft í huga, að verð á lýsis-
lunnu var á þessum tíma 24-25 rd. og að venjulegt
v'nnumannskaup fór sjaldnast fram úr 25-30 rd.
yl'r árið, sést, að hásetahlutur á góðu hákarlaskipi
er þá þegar orðinn u.þ.b. áttfalt vinnumannskaup,
°8 það á 3—4 mánuðum. Ekki er þó rétt að miða
e'ngöngu við aflahæstu skipin, en sjaldnast mun
\lntur hákarlamanna hafa farið niður fyrir fjórfalt
v'nnumannskaup. Hins vegar ber að gæta þess, að
lakarlasókn var vart á færi nema harðfengnustu
^anna. Enn fremur ber að hafa það í huga, að út-
Vegsbændur tíðkuðu það mjög að senda vinnu-
IT,enn sína til hákarlaróðra, hirtu hlut þeirra, en
guldu þeim einungis umsamið vinnumannskaup.
estir munu þó hafa látið þessa menn njóta ein-
Verra hlunninda.
Það kemur greinilega í ljós af Norðra árið 1854,
a menn eru þá þegar farnir að vakna til meðvit-
undar um það, hvílík gífurleg auðsuppspretta það
geti verið að stunda hákarlaútgerð. í ágústblaði
54 birtir Norðri allanga ritgerð, sem ber yfir-
? r>ftina ,,Um nytsemi innlendra þiljuskipa við
s and”. Raeðir greinarhöfundur um það, að hinu
nyJa Alþingi hafi borizt allmargar bænarskrár
Varðandi verzlunarmálin, er það kom fyrst saman,
estar hafi þær orðið til fremur lítils gagns. Nú
a ' Isfirðingar hins vegar sýnt fram á það, svo að
'ki verði um villzt, hve styrkja megi sjávarútveg-
>nn 0g um au|,.a auðiegð íandsins í heild
a^eð því að koma upp þilskipaflota.
essu næst bendir höfundur á það, að mun
[^eira gagn megi hafa af þilskipum en gert sé með
Vl að brúka þau til vöruflutninga með ströndum
rani. Þá gætu landsmenn jafnvel sett kaupmönn-
,01 stólinn fyrir dyrnar og flutt vörur sínar
^angað, sem bezt verð fáist hverju sinni, en vitað
e> að ekki ríki jafnmikill einokunarbragur í hinum
Srr' kaupstöðum, t.d. Reykjavík og Akureyri,
111 1 hinum smærri og einangraðri kauptúnum.
Þá
getur höfundur þess, að það muni standa aukn-
01 þ'lskipaútvegi einna helzt fyrir þrifum, að
. enn sPyrji jafnan sjálfa sig: hvernig fer ef skipið
Past? Telur höfundur, að þessi spurning stafi þó
meira af hræðslu og óvana við það að ráðast í
nokkuð nýtt heldur en af nirfilshætti, enda sé
ágætt ráð til við þessu, en það sé, að útvegsmenn
myndi með sér ábyrgðarfélag að dæmi Vestfirð-
inga. Þá segir höfundur einnig, að þá, er þil-
skipaútgerð aukist að mun, muni myndast sjó-
mannastétt, sem búi við sjávarsíðuna, enda sé það
mun heilladrýgra, að þeir, sem aldir séu þar upp og
venjist þeim verkum, er þar tíðkist, stundi sjó í
stað þess að þvælast við lítt arðbæra landvinnu,
sem þeir kunni auk heldur lítt til verka við. Þá telur
höfundur enn, að þá verði sjór miklum mun betur
sóttur, ef sjósókn sé eina lífsbjargarvon þeirra, er
hana stundi.
Þannig lauk Norðri afskiptum sínum af útvegs-
málum árinu 1854. Því hef ég getið þessarar grein-
ar svo rækilega hér, að hún er gott dæmi um þann
stórhug og þá framsýni, sem um þessar mundir var
að vakna með þjóðinni og átti eftir að fleyta henni
langt. Það vekur einnig athygli, en er þó órækur
vottur um hina miklu athafnasemi Eyfirðinga á
þessum tímum, hve fljótt djörfustu spádómar
greinarhöfundar áttu eftir að rætast á þeim
sjálfum.
Árið 1855 varð ekki minna uppgangsár en hið
fyrra, enda má segja með sanni, að sú mikla afla-
sæld, sem því fylgdi, hafi hrundið af stað nýrri
skriðu framkvæmda, sem áttu eftir að hafa víð-
tækar afleiðingar. Ekki er þó hægt að segja, að
byrlegar hafi blásið til sjósóknar í upphafi þessa
árs en margra annarra. Hafís var landfastur fyrir
Norðurlandi allt fram í lok marzmánaðar, og kom-
ust hákarlamenn seint í legur af þeim sökum. í maí
getur Norðri þess, að hákarlsafli sé góður, það sem
menn hafi getað sótt og að heyrzt hafi, að sumir
hafi þá þegar hlutað 40—57 kúta lifrar. í júní-
byrjun segir Norðri, að þau tíu skip, sem gerð séu
út til hákarlaveiða frá Eyjafirði, en af þeim séu tvö
þilskip, hafi samtals hlutað af lifur nær 300
tunnur, þegar 40 fimm potta kútar séu lagðir í
tunnuna. Segir blaðið þennan afla dæmalausan,
enda gangi þetta næst bví að grafa í gullnámum
Ástralíu eðs Kaliiörníu. í september getur Norðri
þess, að þá um sumarið hafi aflazt hákarl fyrir
50.000 rd. á millum Tjörness og Skaga. Þar af hafi
komið til verzlananna á Akureyri um 16—700
tunnur lýsis. Jaktir Thaae kaupmanns á Raufar-
höfn höfðu hins vegar aflað með minna móti þetta
sumar eða 150 og 70 tunnur lifrar.
Hve mikið hákarlamenn lögöu á sig við veiðarn-
ÆGIR — 425