Ægir

Árgangur

Ægir - 01.07.1989, Blaðsíða 58

Ægir - 01.07.1989, Blaðsíða 58
398 ÆGIR 7/89 ÍSLENSKUR SJÁVARÚTVEGUR í TUTTUGU ÁR Vegna fréttaflutnings sem í síbylju dynur á fólki um erfiða afkomu fyrirtækja í sjávarútvegi, hættir almenningi til að sjást yfir hvílíkur vaxtarbroddur sjávarút- vegurinn hefur verið á liðnum árum og er enn í dag. Undirstaða aukinna þjóðartekna íslendinga hefur verið og er sjávarútvegur og verður svo enn um ókomin ár. Menn ættu að hafa hugfast að fyrir tuttugu árum voru „fræðing- ar" að gera spár um þróun íslenska hagkerfisins næstu áratugina. Þar var reglan sú að gert var ráð fyrir minnkandi vægi sjávarútvegs í þjóðarframleiðslu og talið líklegt að árið 1990 væru sjávarafurðir einungis 30-40% af verðmæti vöruútflutnings. Aðrar atvinnu- greinar, einkum iðnaður, kæmutil með að standa undir hagvexti á íslandi. Mikilvægi sjávarútvegs hefur í raun aukist á þessum árum. Nokkurn veginn sama hlutfall hreinna gjaldeyristekna fæst frá sjávarútvegi í dag og fyrir tuttugu árum, þrátt fyrir gífurlega aukn- ingu gjaldeyristekna á þessu tíma- bili. Spár fyrri ára voru ekki vegna ofmats manna á möguleikum stór- iðju og annars iðnaðar, heldur af ríkjandi vanmati á vaxtarmögu- leikum sjávarútvegs. Löngum hefur verið sagt að seinni heimsstyrjöldin hafi orðið til að fleyta íslendingum í einu vetfangi inn í hóp þeirra þjóða sem hæstar hafa tekjurnar. Annað stökk var svo tekið tiltölulega nýlega, sem hefur haft jafnmikil og til lengri tíma meiri áhrif á velferð landsmanna. Útfærsla landhelginnar úr 12 mílum í 200 mílur hefur leitt til stóraukinna út- flutningstekna og vaxandi ríki- dæmis þjóðarinnar. Merkilegt má telja að þessi mesti viðburður seinni ára hvað varðar áhrif á lífs- kjör íslendinga hefur að mestu gleymst í þrasi um skammtíma- lausnir í efnahagsmálum. En hversvegna að segja í öðru orðinu að sjávarafurðir séu sama hlutfall af hreinum gjaldeyris- tekjum landsmanna í dag og fyrir tuttugu árum og í hinu orðinu að mikilvægi sjávarútvegsins hafi aukist? Ástæðan fyrir þessu er ein- föld. Fyrir tuttugu árum voru erlendar skuldir landsmanna lítið brot af því sem nú er. Þessar skuldir verða ekki greiddar niður nema með þeim gjaldeyri sem sjávarútvegurinn skapar. Engin önnur atvinnugrein í landinu er fær um að standa undir vaxta- greiðslum og afborgunum af er- lendum lánum. Hafa skal í huga að milli 70 og 80% af gjaldeyris- tekjum landsmanna koma beint eða óbeint frá sjávarútveginum. Ef eitthvað gæti hugsanlega skeð sem leitt gæti til hruns í sjávarút- vegi á þessari stundu, þá sæju landsmenn erlendar skuldir þjóðarinnar margfaldast áður en varði í hlutfalli við þjóðarauð þótt engin ný erlend lán kæmu til. Því hefur talsvert verið haldið á lofti á undanfömum árum að gjaldeyristekjur landsmanna af sjávarútvegi fari stöðugt minnk- andi sem hlutfall af heildargjald- eyristekjum. Þetta er á nokkrum misskilningi byggt. Viðskipta- jöfnuður landsins er samansettur af tveimur meginstærðum, vöru- skiptajöfnuði og þjónustujöfnuði. Vöruskiptajöfnuður gefur mismun verðmæta útfluttrar vöru og inn' fluttrar. Þjónustujöfnuður segir hinsvegar til um mismun á verö- mæti útfluttrar þjónustu og inn' fluttrar. Hlutfall sjávarútvegs at útfluttum vörum er yfirleitt á bilinu 70-80% af heildarvöruútflutningi- í umræðum síðastliðin ár um minnkandi hlutfall sjávarafurða at gjaldeyristekjum er venjan sú a taka verðmæti útfluttra sjávar- afurða og reikna sem hlutfall a heildarútflutningi vöru og ÞJ°n' ustu. Þetta er ekki einungis vill- andi heldur beinlínis rangt. I fyrs a lagi eru ýmsar vörur, sem bei eða óbeint eru framleiðsla sjávar- útvegs, taldar sem iðnaðarvörur, t.d. niðurlagðar og niðursoðnar sjávarafurðir sem að frátalinni stör* iðju eru stærsti liður útflutts i&n' varnings. í öðru lagi sá útflutn- ingur sem verið hefur í nV örustum vexti á síðustu áru/ þ.e.a.s. tækjabúnaður og veiða færi, sem er bein afleiðing öflugum sjávarútvegi og væn e til staðar án öflugs aðhalds sjávar- útvegs. « Útflutt þjónusta er hinsvegar a stórum hluta tilkomin vegna farm- gjalda af útfluttum sjávarafurðu _ útflutningi sem farið hefur m)0^ vaxandi á seinni árum vegna a ins útflutnings ísfisks. Flesta a
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Ægir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ægir
https://timarit.is/publication/584

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.