Búnaðarrit - 01.12.1916, Síða 5

BÚNAÐARRIT
259
sótt, rétt áður en þær drepast. Stundum sést ormurinn
skríða út um nasirnar á kindunum. Nái veiku kindurnar
að lifa þar til hlýnar og jörð fer að gróa, batnar þeim,
því að þá skríður ormurinn Ut. Geta þær þá orðið alveg
lausar við orminn allan sinn aldur. — Þá held eg menn
kannist við bandorminn (Tænia expansa), sem oft sést í
lömbunum á haustin. Hann er heldur ekkert smáræði,
1 cm. á breidd og getur orðið 500 cm. langur. Hann er
í smáliðum, sem stundum má telja alt að 7000. Auk
þessa eru margar ormategundir í þörmum og vinstur
fjárins. Þessi kvikindi lifa á næringarefnum kindanna,
og geta auk þess myndað eiturefni í líkama þeirra og
valdið blóðsjúkdómum. Lýsir það sér á þann hátt, að
kindin er dauf og holdlítil, þótt hún éti mikið, eða þá
að hún verður altekin af veikindum, hættir að éta, fær
mikla sótt, og er þá hætt við að drepast.
Orma þessa getur féð einnig fengið úr heyinu.
Margir bændur hafa sagt mér, að vorið 1914 hafi
þeir orðið greinilega varir við máttleysi í fé, jafnvel þótt
það virtist vera í nokkrum holdum. Hefði þá það fé vana-
lega fengið sótt skömmu eftir að sá á því, og það af því,
sem hefði þá drepist úr sóttinni, hefði verið fult af orm-
um. Ennfremur hafa bændur tjáð mér það, að sumt af
þessu fé, sem var með máttleysi — en þó ekki horað —
hefði aldrei fengið sótt, en frískast, þegar fór að gróa.
Sennilegt er, að máttleysi þetta hafi stafað frá ormum.
Og það er enginn efi á því, að féð hefir verið með mikl-
um ormum haustið 1913, þar sem votviðrin gengu, og
sennilega fengið þá úr heyjunum líka. Munu menn hafa
orðið varir við orma bæði í lungum og þörmum, en þó
sérstaklega í þörmunum.
Helzta ráðið gegn þessum ófögnuði er að veita fénu
gott fóður og góða hirðingu. Það er segin saga. að sé
féð með ormum að hausti, verða þeir því magnaðri, því
verra fóður sem féð hefir, en því betra fóður sem féð
fær, því meir vex mótstöðukraftur þess gegn ormunum,
17*