Samtíðin - 01.12.1968, Blaðsíða 11

10. blað 35. árg.
I\lr. 348
Desember 1968
SAMTIÐIIM
HEIIVIILISBL4Ð TIL SKEIUIUTUIXIAR OG FRÓÐLEIKS
SAMTÍÐIN kemur út mánaöarlega nema í janúar og ágúst. Ritstjóri og útgefandi: Sigurður
Skúlason, Reykjavík, sími 12526, pósthólf 472. Afgreiðslusími 18985. Árgjaldið 150 kr. (erlendis
175 kr.), greiðist fyrirfram. Áskriftir miðast við áramót. Áskriftum og áskriftargjöldum veitt
móttaka í Bókaverzlun ísafoldar, Austurstræti 8. — Félagsprentsmiðjan hf.
Forgönguþjóð í mannsæmandi kjarnorkunotkun
UPPGÖTVUN kjarnorkunnar markar táma-
mót í raunvísindasókn niannkynsins. Má vera,
að þessi öld verði við hana kennd, ef ekkert
stórfenglegra keniur til. Nafnið kjarnorkuöld
er a. m. k. farið að heyrast. En hörniulegt verð-
ur það að teljast, að liingað til skuli mest hafa
verið rætt og ritað um þessa stórkostlegu
orkulind í sambandi við hernað og gereyð-
ingai. Það hlýtur því að vekja aðdáun margra,
að Englendingar skuli nú vera í óða önn að
nytja kjarnorkuna í friðsamlegnm tilgangi og
skuli vera komnir lengst allra þjóða í að virkja
hana til framleiðslu rafmagns.
í júní 1968 voru um 14 hundraðshlutar af
rafmagni Stóra-Bretlands framleiddir í 9
kjarnorkuverum víðsvegar um landið. Var
ársfranileiðslan þá komin upp í meira en 3460
niegavött, en áætlað var þá að reisa 2 kjarn-
orkuver 1969 og auka liana við það upp í 5300
niegavötí. Verður þá lokið fyrsta áfanganum
i áætlun Breta um kjarnorkuvirkjanir frá 1955.
Arið 1975 á öðrum áfanganum í þelm fram-
kvæmdum að verða lokið. Á ársframleiðslan
t>á að verða orðin 13000 megavött, en það full-
nægir % af rafmagnsþörf Bretlands.
Árið 1967 voru Bretar langt á undan öllum
óðrum þjóðum í framleiðni kjarnorku til já-
kvæðra nytja. Nam hún þá um 45% af heims-
framleiðninni. Bandaríkjamenn framleiddu
rúmlega lielmingi minna, en Rússar og Frakk
:lr framleiddu aðeins % hvorir um sig.
Bretum er það mikil nauðsyn að framleiða
rafniagn með kjarnorku, því að örðugleikar á
kolavinnslu í Bretlandi fara sívaxandi, og Breta
óar við að þurfa að kaupa ógrynni olíu af öðr-
um þjóðimi. Þeir stefna þess vegna að því að
verða sjálfum sér nógir, hvað raforku snertir.
Brezka kjarnorkunefndin fer með þessi mál
og semur hinar skipulögðu áætlanir um bygg-
ingu kjarnorkuvera í Bretlandi.
En Bretar stefna enn liærra í þessum efn-
um. I>eir ætla sér að verða alger forgöngu-
þjóð á sviði jákvæðra kjarnorkuframkvæmda
og hafa mikinn hug á að hagnast verulega á
því að miðla öðriun þjóðum af þekkingu sinni
með því að selja þeim uppdrætti og áætlanir.
Þeir hafa þegar aðstoðað ítali og Japana í
þessum efnum og voru nýbúnir að gera til-
boð í kjarnorkufra.mkvæmdir í Finnlandi sl.
vor. Buðu Bretar Finnum að selja þeim tilfær-
ingar í sams konar kjarnorkuver og þeir
liöfðu sjálfir nýlega komið sér upp í Winfrith
á Suður-Englandi, en hún framleiðir 100 mega-
vött. Stærri stöð er í smíðum við Dounray á
Norður-Skotlandi, og á hún að skila 250
megavöttum.
Vorið 1968 nam heildarsala brezku kjarn-
orkunefndarinnar sem svaraði 6120 millj. ísl.
kr. með þáverandi gengi okkar. Mikill lilúti
hennar var raforka til notkunar í Bretlandi.
Salan til útlanda var þá enn mestmegnis fólg-
in í því að miðla verkfræðilegri þekkingu
(KNOW HOW). Um 2500 brezkir vísinda- og
tæknimenn störfuðu sl. vor að kjarnorku-
framleiðslu í friðsamlegum tilgangi. Þeir játa,
að stofnkostnaður við kjarnorkuver sé mildll,
en búast við, að ódýrara verði, er fram líða
stundir, að framleiða raforku á þennan hátt
en með gamla laginu.
Inið er óliku saman að jafna að selja öðrimi