Fréttablaðið - 27.08.2011, Qupperneq 24

27. ágúst 2011 LAUGARDAGUR24
Í
þingsályktunartillögunni
um vernd og nýtingu nátt-
úrusvæða, sem umhverf-
is- og iðnaðarráðherra
kynntu fyrir helgi, er
gert ráð fyrir þremur
virkjunum í neðri hluta Þjórsár.
Í umræðunni um virkjanamál á
svæðinu hefur kastljósið helst
beinst að Urriðafossvirkjun, enda
er hún aflmest þeirra þriggja.
Uppistöðulónið verður víðfeðm-
ast og þar að auki mun hún nánast
þurrka upp vatnsmesta foss lands-
ins, Urriðafoss, stærstan hluta
ársins. Náttúruverndarsinnar
hafa gagnrýnt þessi áform harð-
lega og aðrir bent á mögulegar
hættur af því að virkja á sprungu-
svæði sem þessu.
Hinar virkjanirnar tvær, sem
báðar eru í Skeiða- og Gnúpverja-
hreppi, eru þó ekki síður umdeild-
ar. Þar er annars vegar um að
ræða Hvammsvirkjun, sem er efst
virkjananna þriggja og sú næst-
stærsta, og Holtavirkjun, sem er
smæst. Stíflugarður Hvamms-
virkjunar verður rétt ofan við
Viðey – öðru nafni Minni-Núps-
hólma – sem umhverfisráðherra
friðaði í vikunni vegna einstæðs
gróðurlífs. Í rammaáætlun-
inni sem unnin var er fullyrt að
Hvammsvirkjun muni engin nei-
kvæð áhrif hafa á lífríkið í Viðey.
Holtavirkjun mun að mestu
þurrka upp annan glæsilegan foss
í Þjórsá – Búðafoss – og veita ánni
fram hjá honum um Árneskvísl.
Deilt á öllum vígstöðvum
Deilur um virkjun neðri hluta
Þjórsár hafa staðið lengi, bæði
á heimaslóðum og á hinu póli-
t í sk a sv iði .
Skemmst er að
minnast þess
þegar Svandís
Svavarsdóttir
umhverfisráð-
herra synjaði
skipulagsbreyt-
ingum í Skeiða-
og Gnúpverja-
h r e p p i o g
aðalskipulagi
í Flóahreppi staðfestingar, með
þeim rökum að þátttaka Lands-
virkjunar í kostnaði við skipu-
lagsvinnuna hefði stangast á við
skipulags- og byggingarlög.
Í ljós hafði komið að Lands-
virkjun hefði greitt sveitar-
stjórnarmönnum á svæðinu fyrir
að sitja fundi um skipulagsvinn-
una. Enn fremur olli það nokkurri
úlfúð víða að Landsvirkjun hefði
staðið straum af kostnaði við eitt
og annað sem ekki þótti koma
skipulagsvinnu mikið við, til
dæmis GSM-samband, vatnsveitu
og félagsheimili. Athygli vakti
þegar alþingismaðurinn Mörð-
ur Árnason kallaði þetta mútur
og uppskar reiði margra. Málið
fór fyrir dómstóla og alla leið í
Hæstarétt sem komst í febrúar
að þeirri niðurstöðu að synjun
ráðherrans hefði verið ólögmæt.
Fyrirséð átök á Alþingi
Gerð rammaáætlunar um virkj-
anakosti á Íslandi var ætlað að slá
á ágreining og skapa þó ekki væri
nema vísi að sátt um það hvað
skyldi vernda og hvað væri betur
fallið til orkunýtingar.
Niðurstaðan af starfi nefnd-
arinnar varð sú að virkjanirnar
þrjár myndu ekki hafa afgerandi
neikvæð umhverfisáhrif. Kostirn-
ir myndu vega þyngra en gallarnir
og því væri réttast að virkja. Þessi
niðurstaða er nú orðin hluti af
drögum að þingsályktunartillögu
sem á eftir að velkjast í þinginu
og óefað taka einhverjum breyt-
ingum. Fyrirséð er að einna mest
verði karpað um einmitt þessar
virkjanir, enda hafa margir liðs-
menn Vinstri grænna lýst yfir mik-
illi andstöðu við áformin.
Rammaáætlunargerðin hefur
ekki dregið úr óánægju þeirra
heimamanna sem á annað borð
voru ósáttir við áformin. Það
fullyrðir að minnsta kosti Ólaf-
ur Sigurjónsson í Forsæti,
sem hefur verið í fararbroddi
virkjanaandstæðinga um langt
skeið. „Hún er skelfileg,“ segir
Ólafur um niðurstöðu rammaáætl-
unar. „Hún tekur ekkert tillit til
mannlega þáttarins. Það er verið
að ræða um einhverjar plöntur og
skófir á steinum hér og þar og meta
það allt – plús og mínus – á hinum
og þessum virkjunarsvæðum, en
hefur mönnum aldrei dottið í hug
að taka tillit til þess að það býr fólk
á sumum þessum stöðum?“
„Algjört brjálæði“
Það er augljóst að Ólafi er mikið
niðri fyrir. Hann hefur staðið í
áralöngu stappi við Landsvirkjun
vegna málsins og jafnan þurft að
lúta í lægra haldi. Ólíkt því sem
gjarnan vill verða á Íslandi lætur
FRAMHALD Á SÍÐU 26
FOSS ÁN FRAMTÍÐAR? Þótt Urriðafoss sé títtnefndur sem helsta fórnarlamb mögulegra virkjana í neðri hluta Þjórsár er hann ekki eini mikilfenglegi fossinn í ánni sem hverfur ef fyrirætlanirnar verða að veruleika. Á
myndinni má sjá Búðafoss, sem steypist niður Þjórsá þar sem hún kvíslast við Árnes. Til stendur að stífla fossinn og veita þar með ánni nær allri til suðurs í Árneskvísl. Þar mun uppistöðulón Holtavirkjunar myndast.
ÓLAFUR
SIGURJÓNSSON
Fæstir alfarið með eða á móti
Virkjað verður á þremur stöðum í neðri hluta
Þjórsár samkvæmt drögum að þingsályktunar-
tillögu um rammaáætlun. Virkjanaáform á
svæðinu hafa verið gríðarlega umdeild og fyrirséð
er að svo verði áfram. Stígur Helgason og Vilhelm
Gunnarsson kynntu sér náttúruna sem bitist er
um hvort eigi að nýta eða vernda og sjónarmið
heimamanna í þessu eldfima máli.
Ásahreppur
Rangárþing ytra
Gíslholtsvötn
Skarðsfjall
Urriðafossvirkjun:
Afl: 130 MW
Virkjuð fallhæð: 40,6
metrar
Flatarmál uppistöðu-
lóns (Heiðarlón): 9
ferkílómetrar
Rúmmál lóns: 17 milljónir
rúmmetra
Hvammsvirkjun:
Afl: 82 MW
Virkjuð fallhæð: 32 metrar
Flatarmál uppistöðulóns (Hagalón): 4,6 ferkílómetrar
Rúmmál lóns: 15,5 milljónir rúmmetra
Holtavirkjun:
Afl: 53 MW
Virkjuð fallhæð: 18
metrar
Flatarmál uppistöðu-
lóns (Árneslón): 4,8
ferkílómetrar
Rúmmál lóns: 13,6
milljónir rúmmetra
Skeiða- og Gnúpverjahreppur