SunnudagsMogginn - 02.10.2011, Blaðsíða 6

6 2. október 2011
D
r. Robert D. Putnam verður tíðrætt um
félagsauð enda er það efni sem hann
hefur rannsakað ítarlega síðustu ára-
tugi. Ekki síst hefur bók hans Bowling
Alone: The Collapse and Revival of American
Community, vakið mikla athygli en í henni lýsir
hann því hvernig félagsauðurinn hefur dvínað
síðustu áratugi, með slæmum áhrifum á persónu-
legt líf fólks og samfélagið. „Ég vil ekki bara rann-
saka Ameríku, ég vil laga Ameríku,“ segir dr. Put-
nam í viðtali, sem fram fór í hæfilega virðulegri
stofu í Háskóla Íslands á föstudag.
Félagsauður verður eitt stærsta þemað í fyr-
irlestri hans á mánudag. „Félagsauður vísar til fé-
lagslegra tenginga fólks, tenginga við fjölskyldu,
nágranna, vini og samstarfsfélaga. Þú lifir lengur
ef þú hefur sterk tengsl og þú færð betri vinnu.
Það eru margir kostir fyrir einstakling að vera í
góðum tengslum við aðra en líka kostur fyrir sam-
félagið. Staðir sem hafa þétt félagsnet eru líklegri
til að vera með betri skóla, minni glæpi og meiri
hagvöxt. Félagsauður er mjög mikilvægur ein-
staklingum hvað varðar heilsu þeirra og hamingju
en líka samfélaginu í heild.“
Allan fyrri hluta 20. aldarinnar héldu félagslegar
tengingar áfram að eflast en þessi þróun snerist
við á sjöunda áratuginum og hefur verið á nið-
urleið síðan með einni undantekningu (sjá grein
hér að neðan). Titill bókarinnar Bowling Alone eða
Einn í keilu vísar til mikillar fækkunar keilufélaga
og er auðvitað táknmynd fyrir alla þessa þróun.
„Lautarferðum hefur líka fækkað um tvo þriðju á
þessum tíma en þær eru gott dæmi um óformleg
tengsl fólks því varla fer maður einn í lautarferð,“
segir dr. Putnam sem rekur
ástæður þessarar þróunar í
fyrirlestri sínum.
Hann segir að mesti fé-
lagsauðurinn í heimi sé á
Norðurlöndum og þar að auki
sé allra mesti félagsauðurinn í
litlum samfélögum og því
ætti ástandið kannski að vera
ágætt á Íslandi. „Smærra er
betra fyrir félagsauð. Minni
bekkir í skóla eru betri til að ná að tengjast skóla-
félögunum betur, smærri fyrirtæki eru betri fyrir
félagsauð og sömuleiðis minni verksmiðjur.“
Áhrif innflytjenda
Félagsauður og tengsl hans við innflytjendur er
líka stór þáttur í fyrirlestri hans á mánudag, sem
ekki verður hægt að fara ítarlega í hér. Hann er
fylgjandi fjölbreytilegu samfélagi og segir það
auka mjög félagsauð til lengri tíma litið. „Litið til
styttri tíma minnkar félagsauður við innflutning
fólks en það virðist láta fólk draga sig inn í skel
sína en til lengri tíma eykst félagsauðurinn. Það
tekur þrjátíu, til fjörutíu ár að ná því.“
Hann segir að öll nútímasamfélög eigi eftir að
verða fjölbreytilegri á næstu 25 árum. „Það er
staðreynd. Það er því kostur fyrir lönd að átta sig
sem fyrst á því hvernig hægt er að skapa nýjan fé-
lagsauð með því að umfaðma þessar breytingar,“
segir hann og bætir við að Bandaríkin standi þarna
vel að vígi vegna ríkrar innflytjendasögu. „Ég er
bjartsýnn á framtíðina.“
Morgunblaðið/Eggert
Smærra er betra
Félagsauður er mikilvægur
einstaklingum og samfélaginu
Vikuspegill
Inga Rún Sigurðardóttir ingarun@mbl.is
Dr. Robert David Putnam, stjórnmálafræðingur og prófessor við
John F. Kennedy School of Government við Harvard-háskóla í
Bandaríkjunum, heldur fyrirlesturinn „Challenges to community
in the contemporary world: Social capital, diversity, and inequa-
lity“ í hátíðarsal Háskóla Íslands mánudaginn 3. október kl. 12-
13.30. Hann er öllum opinn meðan húsrúm leyfir.
Fyrirlestur á mánudaginn
Rannsóknir dr. Putnam og félaga
hafa leitt í ljós að áhugi fólks á
samfélagslegum þáttum og hinu
opinbera hefur farið stöðugt
dvínandi frá sjöunda áratugi síð-
ustu aldar. Árið 2001 breyttist
þetta og áhuginn jókst mjög.
Ástæðan var hryðjuverkaárás-
irnar 11. september, sem sam-
einuðu bandarísku þjóðina.
„Þetta ástand varaði aðeins í
sex vikur og fjaraði út á sex
mánuðum, að ungu fóki und-
anskildu. Við köllum það fólk
11. september kynslóðina. Þetta
fólk tekur miklu virkari þátt í
samfélaginu en eldri systkini
þess eða foreldrar.“
Hann segir þetta hafa valdið
Obama-æðinu „Obamania“ árið
2008. „Þetta var samfélagsleg
hreyfing sem Obama olli ekki
heldur hagnaðist hann á þessari
kynslóð og ferðaðist með þess-
ari bylgju. Ég er með þessu ekki
að gera lítið úr honum því ég er
mikill stuðningsmaður hans.“
Hann segir efnahagsmálin
hinsvegar valda Obama vandræð-
um um þessar mundir. Hann hafi
tekið við vanda frá fyrri stjórn en
sé núna kennt um hvernig komið
sé. „Hann gæti vel tapað kosn-
ingunum út af þessu.“
11. september kynslóðin
Reuters
NÝTT HEFTI
ER KOMIÐ ÚT
· Úlfhildur Dagsdóttir
skrifar um Arnald
· Stefán Jón Hafstein um
Rányrkjubúið Ísland
· Guðni Elísson um DDT-
umræðuna
· Ingibjörg Sólrún um
Arabíska vorið
· Ljóð – sögur – gagnrýni
FÁANLEGT
Í NÆSTU
BÓKA-
VERSLUN