Dagblaðið Vísir - DV - 05.04.2004, Síða 2

2 MÁNUDAGUR 5. APRÍL 2004
Fyrstog fremst DV
Útgáfufélag:
Frétt ehf.
Útgefandi:
Gunnar Smári Egilsson
Ritstjórar:
lllugi Jökulsson
MikaelTorfason
Fréttastjóran
ReynirTraustason
Kristinn Hrafnsson
Kristján Guy Burgess
DV: Skaftahlíð 24, Rvík, sími: 550 5000
Fax: Auglýsingar: 515 7599 - Ritstjórn:
550 5020 - Fréttaskot 550 5090
Ritstjóm: ritstjorn@dv.is - Auglýsing-
ar: auglysingar@dv.is. - Dreifing:
dreifing@dv.is
Setning og umbrot Frétt ehf.
Prentvinnsla: Isafoldarprentsmiðja
DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni
blaðsins í stafrænu formi og í gagna-
bönkum án endurgjalds.
Hvað veist þú um
Metallic
1 Hvað heitir söngvari og
textahöfundur hljómsveit-
arinnar; maður nýkominn
úr meðferð?
2 Hvað hét fyrsta plata
hljómsveitarinnar?
3 Hvað heitir hljómsveitin
sem fyrrverandi meðlimur
Metallica, Dave Mustaine,
stofnaði síðar?
4 Hvað hét fyrrverandi
bassaleikarinn sem lést af
slysförum?
5 Hvað heitir lagið sem
gamla kærastan hans Mick
Jaggers, Marianne Faithfull,
söng með hljómsveitinni?
Svör neðst á síðunni
Hryðjuverk
Þegar áróðursmaskína Hvíta
hússins talar um „hryðju-
verk" er um að ræða orða-
lepp til aðlýsa hvers konar
ofbeldisverkum sem framin
eru af þeim sem andsnúnir
eru utanríkisstefnu Banda-
ríkjanna og bandamanna
þeirra. En hryðjuverk eru í
raun sérstök tegund af of-
beldi sem framin eru af litl-
um hópum eða einstakling-
um. Tilgangurinn er að
hræða (terrorisera) vaida-
stétt í tilteknu landi til að
breyta stefnu sinni. Hryðju-
verkamenn telja ekki væn-
legt til árangurs að reyna að
afla
fjöldafylg-
isvið
skoðanir
sfnar
heldur treysta á ofbeld-
isverk sjálfsldpaðra „frels-
ara“...
Þann 11. september 2001
sagði Bush í ávarpi til þjóðar
sinnar: „Bandarfldn verða
fyrir árás vegna þess að við
erum bjartasti kyndill frelsis
og tækÚæra í heimi." Hvíta
húsið hefur sfðan endurtek-
ið þessa röksemd út f það
óendanlega til að reyna að
telja umheiminum trú um
að það sem þeir hryðju-
verkamenn sem framið hafa
árásir í New York, á Bali og í
Madrid eigi sameiginlegt sé
andúð þeirra á „frelsi".
Ruglið í Jóhannesi Geir
Peysa
5
CTl
O
Peisa er eitt afþeim fáu orð-
im ílslensku sem enguskiptir
hvort er skrifað með yfsiloni
;ða ekki. lorðsifja-^ OJTHTH
bók Ásgeirs Blön- PiA/iÆIJ-m
dals er oröið rakið til forn-
oýska orðsins„wambeis“ sem
þýddi„bolflík“. Sú skýring á
irðinu peysa að það sé runnið
affranska orðinu„paysan“
(bóndi) er mjög óllkleg.
1. James Hetfield - Z Kill'em All -
3. Megadeth - 4. Cliff Burton - 5. The
Memory Remains.
Q
*o
Jóhannes Geir Sigurgeirsson stjómarfor-
maður Landsvirkjunar sá sóma sinn í því í
gær að draga til baka sum af fáránlegustu
ummæiunum sem hann hafði látið falla í ræðu
sem riti á svonefndum samráðsfundi Lands-
virkjunar síðastliðinn föstudag.
Þar hafði hann m.a. látið svo um mælt að
„hópur hörðustu virkjunarandstæðinga á ís-
iandi" hefði „með óprúttnum aðferðum" orðið
þess valdandi að ekki barst nema eitt „viðun-
andi" tilboð í virkj unarframkvæmdir. Þá fór
hann viðurkenningarorðum um ftalska verk-
takafyrirtækið Impregilo sem hefði verið „mjög
vel undirbúið" þótt hann viðurkenndi að fýrir-
tækið hefði lent í „nokkrum byrjunarörðugleik-
um“. Og hann gaf í skyn - og reyndar rúmlega
það - að andstaða við framferði ítalska fyrirtæk-
isins ImpregUo væri sprottin af rasisma!
Frá þessu er nánar greint á blaðsíðu 6 í blað-
inu í dag.
ÖIlu þessu bulli úr Jóhannesi Geir var vita-
skuld svarað fullum hálsi af öllum þeim sem
málið snertu. Og hann varð sem sagt að draga til
baka að aðferðir náttúruvemdarsinna hefðu
verið „óprúttnar" og líka orð sín í fréttatíma
Ríkisútvarpsins þar sem hann sagði að íslend-
ingar væru „hættulega nærri því að gera strang-
ari kröfur til útlendinga" en okkar sjálfra og
styttra í „þjóðemishroka" en við vildum kann-
ast við. Jóhannes Geir sagði að vísu í yfirlýsingu
í gær „illskiljanlegt" hvemig hægt væri að túlka
þessi ummæli sem árás á íslenskt launafólk eins
og lesa mætti út úr yfirlýsingu Rafiðnaðarsam-
bandsins en dró þau samt til baka til að þau
„trufli ekki samningagerð".
Allt er þetta kattarþvottur og yfirklór. Merg-
urinn málsins er það hugarfar forráðamanna
Landsvirkjunar - og stjómvalda í þessu landi -
sem birtist í ummælunum. Og einkennist af
hroka og yfirlæti í garð allra þeirra íslendinga
sem ekki segja sjálfkrafa já og amen við öllu sem
Landsvirkjun þóknast. Og þeim þokkalegu fyr-
irtækjum sem hún hefúr dregið til landsins til
að stimda sín náttúruspjöll, Alcoa og Impregilo.
í alvörulandi hefði stjómarformaður Lands-
virkjunar náttúrlega verið látinn segja af sér fyr-
ir svona móðgandi rugl En ekki á Íslandi.
Illugi Jökulsson
Nafnbirfinnaynn
didcid eummxTnccov khk. ■ - -JiíflHHÍÍbk
Astrallu
BIRGIR GUÐMUNDSSON blaða
maður fjallaði um DV og nafnbirting-
ar í pistli „um daginn og veginn" á
laugardaginn var. Þar velú hann
vöngum yfir ýmsum spumingum
sem kviknað hafa yfir þeirri stefnu
blaðsins okkar að birta nöfn og
myndir af mönnum sem við sögu
koma jafnvel í ýmsum viðkvæmum
málum í mun ríkari mæli en ú'ðkast
hefúr um alllangt skeið í öðrum fjöl-
miðlum. Grein Birgis er góð tilbreyt-
ing frá þeim hávaða sem sumir hafa
láúð nægja að hafa um stefnu DV í
þessum efnum en í sumum kreðsum
hafa menn láúð nægja að hrópa
„sorprit, sorprit'1 þegar þeir standa
frammi fyrir þeirri tegund af blaða-
mennsku sem við stundum og tala
eins og aldrei hafi annað eins sést á
íslandi. Og þó byggjum við - eins og
við þreytumst ekki á að taka fram - að
flestu eða öllu leyú á hefðum sem
þegar hafa þekkst á íslandi og sumar
gamalkunnar.
Eða megum við enn einu sinni
rifla upp að svona sirka fyrir 1960
tíðkaðist ósköp einfaldlega að nefna
öll nöfn sem skiptu máli í fréttum í ís-
lenskum blöðum? Og taldi enginn að
í því fælist nokkurs konar dómur yfir
þeim sem nefndir voru. Það álit að
með nafnbirtingu væru fjölmiðlar að
„dæma" einstaklinga komst ekki á
fyrr en fjölmiðlarnir höfðu snúið við
blaðinu og birtu helst engin nöfri fyrr
en „þar til bær yfirvöld“ vom búin að
kveða upp sinn úrskurð.
ÞAÐ ER REYNDAR ATHYGLIS-
VERT hversu miklu málefiialegri
margir gamalreyndir fféttahaukar
em í umræðum um stefnu DV í þess-
um efhum en sumir aðrir sem ekki
búa að mikilli reynslu við fféttaskrif
og fféttaumfjöllun, heldur gagnrýna
úr sínum setustofúm. Það kom t.d.
ffam í umræðum um málið á pressu-
kvöldi fyrir skemmstu þar sem frétta-
stjórar bæði Morgunblaðsins og
Fréttablaðsins íjöliuðu um málið á
vitrænan hátt þótt þeirra eigin blöð
fylgi annarri stefnu en við gerum.
En Birgir segir m.a.:
“Á meðan forustumenn DV út-
skýra ekki nafnbirtingarguðspjailið
betur og ákafar en þeir hafa gert til
þessa mun sú spurning hanga yfir
blaðinu hvort þetta nafnbirtingar-
skref sé fyrst og síðast tekið tii að
þjóna nýju formi eða hvort einhver
háleitari fjölmiðlaguðfræði ræður
ferðinni. “
ORÐ BIRGIS UM GUÐFRÆÐI
eru vel að merkja runnin frá líkinga-
Við erum ekki hér til að
meta í hverju einstöku tilviki
hvort „almannaheiU" krefjist
þessa eða hins. Og við erum
atls ekki hér til að „fella
dóma". Við erum hérbara til
að segja frá því sem gerðist.
Fyrst og fremst
máli pistils þar sem hann fjallar líka
um guðfræðina sem birtist í kvik-
mynd Mels Gibson um passíu Kfists.
En í þessu sambandi má koma ffam
að ritstjórn DV vinnur nú að því að
láta skrá þær siðareglur sem blaða-
mönnum verður æúað að fylgja - og
þeir hafa fylgt hingað til, þótt
óskráðar hafi verið. Þegar þær verða
birtar opinberlega mun gefast ágætt
tækifæri til að ræða málið í þaula, ef
mönnum þykir ástæða til. En í bili
má setja fram fáeinar almennar at-
hugasemdir.
SETJUM NÚ SVO að Jóni Jóns-
syni sinnist svo við Gunnar Gunn-
arsson að hann gangi af þeim síðar-
nefnda dauðum. Okkur er að vísu
enginn akkur í því að umræður um
þá blaðamennsku sem við stundum
snúist fyrst og fremst um alvarleg
glæpamál en látum svo vera að
þessu sinni. Jón hefur sem sagt
drepið Guijnar. Og setjum þá svo að
úti í samfélagi sé hópur manna sem
hafi gert sér það að atvinnu að fræða
samborgara sína um það sem gerist.
Það er sem sagt fjölmiðiil. Hvernig
er þá eðlilegt að sá fjölmiðill segi ffá
því að Jón hafi drepið Gunnar?
Jú, það liggur í augum uppi. Ein-
faldasta, eðlilegasta og sjálfsagðasta
leiðin er einfaldlega að segja: Jón
drap Gunnar.
Vegna þess að það var einfald-
lega það sem gerðist.
NÚ GETUR VERIÐ að starfs-
mönnum fjölmiðilsins detú í hug
einhverjar þær kringumstæður sem
komi í veg fyrir að þeir birú þessar
upplýsingar. Kannski eru þeir ekki
alveg vissir um að Jón hafi þrátt fyrir
allt drepið Gunnar. Því hvenær
drepur maður mann? Eða kannski
telja þeir að börn Jóns muni líða önn
fyrir að sjá nafn föður síns birt opin-
berlega í þessu samhengi. Eða eitt-
hvað annað.
En mergurinn er sá að það er í
rauninni fjölmiðill sem ákveður að
birta ekki þær upplýsingar sem
hann hefur sem þarf að útskýra
gerðir sínar. Eðlilegi Jiluturinn er
einfaldlega að segja hvað gerðist -
að gera það ekki þarfnast skýringar.
Sá fjölmiðill þarf miklu frekar að
Hvenær drepur maður mann?
Spurningin fræga um
hvenær maður drepi mann
er komin úr íslandsklukku
Halldórs Laxness. Jón
Hreggviðsson var ákærður
fyrir að hafa drepið kóngs-
ins böðul og svaraði á
þessa leið spurningu
Arnasar Arnæusar um hvort hann
væri sekur: „Hef ég drepið
mann eða hef ég ekki drep-
ið mann? Hver hefur drepið
mann og hver hefur ekki
drepið mann? Hvenær
drepur maður mann og
hvenær drepur maður ekki
mann? Fari í helvíti sem ég
drap mann. Og þó.“
koma sér upp einhverri „guðfræði"
til að skera úr um hvað skuli birta og
hvað ekki, heldur en Júnn sem lítur
einfaldlega á það sem skyldu sína að
segja ffá því sem gerðist eftir því sem
hann best veit.
STEFNA DV ER EINFALDLEGA
að segja frá því sem gerðist. Ef Jón
hefur drepið Gunnar, þá segjum við:
Jón drap Gunnar. En bíðum ekki eft-
ir að „þar til bær yfirvöld" hafi úr-
skurðað um það efni. Og við lítum
ekki svo á að í því felist „háleit fjöl-
miðlaguðfræði" heldur séum við
ósköp einfaldlega að sinna frum-
skyldu þeirra sem hafa tekið að sér
að flytja almenningi fréttir af því
sem gerist í samfélaginu. Við setj-
umst ekki á rökstóla og hugleiðum
sisona: Krefst „almannaheili" þess
að við birtum nafnið á manninum
sem drap Gunnar? Hvað þá heldur:
Eigum við að „refsa" Jóni með því að
birta nafnið hans? Sú síðarnefnda
hugsun hefur aldrei hvarflað að okk-
ur. Nei, við segjum bara frá því sem
gerðist svo heiðarlega og opinskátt
sem okkur er kostur.
VIÐ VITUM VEL að málið er ekki
alveg svona einfalt. Við birtum t.d.
ekki alveg öll nöfn og munum ekki
gera. Til þess geta legið ýmsar
ástæður og mun sem sé gefast tilefni
til að ræða þegar siðareglur vorar
verða birtar.
En þetta er sanit sú pólisía sem
við vinnum eftir. Við erum ekki hér
til að meta í hverju einstöku tilvlki
hvort „almannaheill" krefjist þessa
eða Júns. Og við erum alls ekki hér til
að „fella dóma". Við erum hér bara
til að segja frá því sem gerðist.