Skólablaðið - 01.03.1951, Blaðsíða 4

Skólablaðið - 01.03.1951, Blaðsíða 4
EINAR LAXNESS - 4 - MOR^UjNROöJjNj (Framhald úr síðasta blaði). VII. Saga Fjölnis er tvímælalaust eftir- tektarverðust á árunum 1835-'39 undir stjórn félaganna fjögurra, Þo að áhrif- anna frá þeim tíma gæti eðlilega síðari árin, 1843-'47» þá hirtast veigamestu greinarnar í þessum fyrstu árgöngum rita- ins, Þeir bregða skírustu birtunni á nafn Fjölnis og gera hann að einhverju merkasta riti 19. aldarinnar, og þar verða þeir Fjölnismenn manni svo hug- þekkir* Kennir margra grasa í þessum 5 ár- göngum. Ivíeðal merkra greina Tomasar Sæmundssonar eru hin árlegu "eptirmæli" hvers árs, þar sem hann kemur víða við og er harðorður og gagnrýninn á margt er betur mætti fara á íslandi, t.d. ýmislegt varðandi verzlunina og annað. Er hann í fyllsta máta sívakandi fyrir velferðar- málum ættjarðar sinnar og ritar kjarn-. mikið mál. TÓmas var mikilsmetinn meðal flestra landa sinna, enda unni hann scr hvorki svefns né hvíldar, of málefni íslands voru annars vegar, Hans naut þo ekki lengi við. Átti hann oftast við heilsuleysi að stríða eftir dvölina í París og andaðist úr tæringu 17. maí 1841^ aðeins tæplega 54 ára gamall, Kvæði Jonasar Hallgrímssonar eiga einna ríkastan X.'*£tt í ágæti Fjölnis, eins og við er að búast. Af greinum Jonasar er vert að geta "Um rímur af Tistrani og Indíönu", í 3. árgangi 1837» harðorð gagnrýni á rímur þessar eftir Sigurð Breiðfjörð, - og yfirleitt rímur, eins og þær voru kveðnar á þessum tímv.m. ilá segja, að eftir þessa gagnrýni, sem kannske var of harðorð, hafi rímurnar okki mátt sín jafn mikils og fyrr, enda jók hún mjög á óvinsældir ritsins meðal almennings, sem hélt upp a þessa kvæða- gerð. Greinar Konráðs Gíslasonar sýna eink- um áhuga hans á íslenzkri tungu og mál- fræði. Serstaklega er "Ágrip af ræðu áhrærandi íslenzkuna", í 4. árgangi 1838, mjög svo lofsvert. Þar tekur hann snjallt til máls, tungu vorri til varnar og endurbóta. Yfirloitt sýna skrif hans skarpskyggni og lærdóm, ekki sízt "þáttur um stafsetning", sem birtist í 2. og 3. árgangi, 1836-'37» þó að hann v^ri ekki alls kostar heppilegt lestrar- efni handa lítt lærðri alþýðu. Brynjólfur Petursson á lítið sem ekkert í þessum árgöngum. Hann nun eig," "Bokafregn" í fyrsta ári Fjölnis, og ef til vill eitthvað annað, sem ókunnugt er um, Stuðningur hans við ritið var vafalaust fólginn í einhverju öðru. Það er ekki fyrr en á árunum 1843-'47» sem hann fer að rita veralega í Fjölni. Eitt af því, sem m0a. einkennir ritiðs er stafsetning sú, sem mótuð er af Kon- raði og felst £ þvi, að franburðurinn er latinn ráða henni að mestu leyti. Um undirtektir landsmanna er það að segja, að þær voru harla misjafnar, Sumir tóku ritinu illa og snerust gegn því, einkanlega afturhaldssamir, rosknir menn, sem töldu þessa ungu menn ekki vera færa um að kenna hinun eldri, Aðrir tóku ritinu vel og greiddu því götu, margt ungra manna, en auk þess ýnsir mætir menn meðal eldri kynslóðar- innar, t.d. Bjarni Thorarensen, dr.Hall- frímur Scheving, kennari á Bessastöðum, sleifur Einarsson, dónstjóri og fleirie VIII. "íslands óhamingju verður allt að vopni", kvað Bjarni Thorarunsen. Ma heimfæra þetta upp á alla Fjölnismenn- ina, Það var gæfuleysi þeirra að geta ekki komið sér fullkonlega vol 3amanc Svo var aðstæðum þeirra háttað. Reis því upp ágreiningur milli þeirra um Fjölni, sem leiddi að samvinnuslitum un útgáfu hans, því að sitt sýndist hverjumc Þeir Brynjólfur, jónas og Konráð stóðu saman úti í Khöfn, en Tomas einn úti a íslandi, svo að fljótlega er hægt að

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/782

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.