Bændablaðið - 27.06.2006, Síða 6

6 Þriðjudagur 27. júní 2006
Bændablaðið
Málgagn bænda og landsbyggðar
Upplag: Sjá forsíðu
Íslandspóstur annast dreifingu blaðsins að mestu leyti.
ISSN 1025-5621
Bændablaðið kemur út hálfsmánaðarlega. Því er dreift til allra bænda landsins og fjölmargra annarra er tengjast landbúnaði.
Bændablaðinu er dreift ókeypis til þeirra er stunda búskap en þéttbýlisbúar geta gerst áskrifendur að blaðinu
Bændablaðið er í eigu Bændasamtaka Íslands.
Árgangurinn kostar kr. 5.500 en sjötugir og eldri greiða kr. 2.500.
Bændablaðið, Bændahöll við Hagatorg, 107 Reykjavík.
Sími: 563 0300 - Fax: 562 3058 - Kt: 631294-2279 Ritstjóri: Áskell Þórisson, ábm. ath@bondi.is
Auglýsingastjóri: Eiríkur Helgason eh@bondi.is, blaðamenn: Sigurdór Sigurdórsson ss@bondi.is, Þröstur Haraldsson th@bondi.is
Netfang blaðsins (fréttir og annað efni) er bbl@bondi.is Netfang auglýsinga er augl@bondi.is
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins
Gullkornið kemur að sjálfsögðu
úr Hér og nú. Þar er rætt við Önnu
Kristine, sem er m.a. þekkt úr út-
varpi. Anna er að tala um spennu-
fíkla og segir: ,,Hugsið ykkur hvað
það hlýtur að vera spennandi að
loka sig inni á baðherbergi, þykj-
ast vera að fara í sturtu eða gera
annað nauðsynlegt og hringja í
einhvern og hvísla“ ! Gullmolann
fær Anna Kristine fyrir að gera al-
þjóð grein fyrir jafn spennandi
verknaði og það hlýtur að vera að
hvísla í síma á klósettinu....
Gullkornið
Verklag og viðskiptahættir í smásölu-
verslun hafa að undanförnu verið til um-
fjöllunar hér í blaðinu. Fyrst var fjallað um
skil á kjötvörum og því næst um afsláttar-
fyrirkomulag heildsala gagnvart smásölu-
verslun. Viðbrögðin létu ekki á sér standa.
Ýmsir hafa haft samband við undirritaðan
og þakkað þessi skrif. Aðilar í smásölu-
verslun hafa sagt að loks hafi komið fram
aðili sem þorir að tala um málið. Í samtöl-
um við þá hafa oft fylgt sérkennileg dæmi
og sögur úr umhverfi smásala.
Í þessum samtölum hef ég óskað eftir
því að menn gefi sig fram við blaðið og
segi sína sögu. Þá draga þeir sig í hlé og
segjast ekki þora að koma fram undir
nafni.
Þessi reynsla hefur verið mér ofarlega í
huga undanfarið. Í hvers konar þjóðfélagi
búum við? Getur verið að hér séu til frjáls-
ir atvinnurekendur sem treysta sér ekki til
að segja opinberlega frá aðstæðum í sinni
atvinnugrein? Hvers vegna?
Bændum kemur ekki á óvart stöðugur
áróður ákveðinna aðila, sem sjá hag sínum
best borgið með því að hefja stórfelldan
innflutning á landbúnaðarvörum - og þann-
ig skammta sér enn stærri hlut af daglegri
neyslu fólks - og er sá hlutur þó ærinn fyr-
ir.
Enginn má skilja orð mín svo að
"hegna" beri fyrirtækjum fyrir velgengi í
viðskiptum. Það er hagur allra að verslun
og viðskipti gangi vel, en aðilar verða að
lúta ákveðnum leikreglum. Þannig getur
það ekki talist heilbrigt ef verslanir selja
vörur lengi undir kostnaðarverði.
Verðstríð stórmarkaða á mjólkurvörum
kostaði sannarlega mikið fé og það er úti-
lokað að hægt sé að verja slíka samkeppni
til lengdar. Fyrir stuttu hækkaði mjólkin í
sumum verslunum. Ástæða þessarar hækk-
unar var ekki sú að framleiðendur hefðu
hækkað til smásala, en ólíklegustu aðilar
túlkuðu þær hækkanir þannig að aukin
verðbólga væri landbúnaðinum að kenna.
Lengra verður vart komist í vitleysunni.
Bændasamtökin mótmæltu þessum mál-
flutningi harðlega og skal það ítrekað hér.
Athygli vekur að Neytendasamtökin
hafa ekki séð ástæðu til að fjalla mikið um
þau mál sem hér hefur verið drepið á. Þau
virðast helst hafa skilning á hækkandi
bensínverði en afstaða þeirra til íslensks
landbúnaðar er sérstakur kapítuli. Árum
saman hafa þau ráðist á landbúnaðinn en
ekki rætt í sama mæli um hagræði og
óhagræði í íslenskri verslun. Enn síður
hafa þau fjallað um samskipti smásala og
birgja eins og Bændablaðið gerði. Það vek-
ur þá spurningu hvort á milli Neytenda-
samtakanna og verslunarinnar séu slík
tengsl eða hagsmunir að Neytendasamtök-
in hafi ekki þor til að stíga fram og benda á
misfellur í starfsháttum stórra fyrirtækja?
Í nágrannalöndum okkar eru skýrar leik-
reglur á markaði, en hér á landi hrökkva
menn í baklás ef á slíkt er minnst. Frelsi til
athafna er nauðsynlegt en frelsi án slíkra
reglna býður hættunni heim. Engu skiptir
hvort átt er við matvörumarkað eða við-
skipti með bújarðir. Frelsi eru viss takmörk
sett.
Það verður að setja skýrar reglur um
samskipti birgja og smásala. Reglurnar
verða að tryggja að aðilar geti treyst því að
stór fyrirtæki nái ekki óeðlilegum við-
skiptakjörum í krafti stærðarinnar.
Á matvörumarkaði geta smásalar treyst
því að mjólkurvörur séu á sambærilegum
kjörum til allra verslana. Afslættir eru þar
öllum ljósir. Hvað svo sem mönnum
finnst um slíkt "kerfi"þá er það samdóma
álit þeirra kaupmanna, sem hafa látið frá
sér heyra ndanfarið, að fari þau viðskipti
undir yfirborðið, bresti síðustu varnir lítilla
kaupmanna; stóru keðjurnar valti endan-
lega yfir þá - og síðar neytendur. Sam-
keppnisyfirvöld og neytendasamtök verða
að vera betur á verði og hafa hagsmuni al-
mennings í huga. Þau verða líka að huga
að framtíðarhagsmunum neytenda, sem eru
ekki best fólgnir í því að stórar verslana-
keðjur leiki lausum hala í íslensku samfé-
lagi. /HB
Leiðarinn
Setja þarf leikreglur
Fréttir af fræga fólkinu
Þar sem ÉG sat á biðstofu
læknis um daginn velti ég því fyr-
ir mér hvort umfjöllun um fólk í
kjaftablöðum gæti gengið svo
langt að hún beinlínis skaðaði
það. Ástæða þessarar djúpu og
erfiðu hugsunar var eintak af Hér
og nú sem ég fletti meðan ég beið
eftir að doktorinn hóaði í mig.
Getur verið að meinlitlar frásagnir
verði til þess að frægt fólk verði
að aðhlátursefni? Ég velti því líka
fyrir mér hvort fólk sem dvelur
oft og lengi á síðum kjaftablað-
anna sé hamingjusamt. Ég komst
fjótt að þeirri niðurstöðu að svo
væri því myndirnar af því báru
það með sér að fólkið væri lífs-
glatt, ánægt og ætti ekki við nein
vandamál að stríða. Fjárhags-
áhyggjur eða vindgangur halda
ekki fyrir því vöku.
Brynhildur kasólétt
Framarlega í blaðinu má sjá
,,fréttaparið“ Róbert og Brynhildi
sem er kasólétt á myndinni. Hún
hélt undir magann með hægri
hendi og brosti breitt - og barnið
fæddist á hvítasunnudag. Róbert
brosti líka. Fram kom í texta undir
mynd að fyrir ættu þau eina dóttur
saman sem hefði fæðst á jóladag.
Blaðamaðurinn sem ritaði textann
sagði að þau hefðu valið góða
daga fyrir fæðingu afkvæma
sinna. Það er ekki ónýtt að geta
dregið gáfulegar ályktanir.
Hverjir búa hvar?
Fólkið á blaðsíðu 10 og 11
brosir líka. Þar er sagt frá því að
Logi Bergmann Eiðsson og Svan-
hildur Hólm hefðu keypt 200 fer-
metra íbúð á Melhaganum og að
þau fái hana afhenta í haust. Frá
því er líka greint að Sigurður Kári
Kristjánsson þingmaður og kona
hans Birna Bragadóttir hefðu
keypt íbúð í þessu sama húsi.
Rannsóknarblaðamaður Hér og nú
sagði líka frá því að í næsta húsi
byggi Gísli Marteinn Baldursson
og Vala kona hans. Ekki langt
þaðan væri að finna Ólaf Teit
Guðnason, blaðamann og æskufé-
laga Sigurðar Kára. Þarna er líka
sagt frá því að þau Róbert og
Brynhildur búi við götuna og hafi
nýlega eignast barn. Í næstu opnu
er svo sagt frá því að Logi Berg-
mann og Svanhildur hafi sett
gömu íbúðina sína á sölu.......... og
birtar eru myndir úr henni. Góð
auglýsing og líklega ókeypis.
Sirrý tók eftir hamingjunni
Ég veit ekki alveg hvað ég á að
segja eða hugsa. Getur verið að
þetta fólk sé himinlifandi með
svona þunna og tilefnislausa um-
fjöllun? Getur hent sig að það telji
frásagnir um húsakaup og næstu
nágranna eðlilegan fylgifisk
frægðar?
Þess má svo sem geta í lokin
að Sirrý, sem er í hópi betri sjón-
varpsmanna landsins, segir í fyrir-
sögn í grein um haminguna.
,,Hamingjan heimsótti mig - ég
var heima og tók eftir henni“ . Við
tökum ofan fyrir fyrirsögninni...
Ég
Knattspyrna er alvörumál, en
þó ætti að vera óhætt að horfa á
hana frá fleiri hliðum. Jóhannes
Páll II, páfi, gaf knattspyrnunni þá
einkunn að af öllu lítilvægu í lífinu
væri knattspyrnan mikilvægust.
Skynsemdarkarl.
Félagsfræðingurinn Desmond
Morris hefur í bók sinni ,,Fótbolta-
fólkið“ útskýrt hvers vegna fót-
boltinn grípur fólk svona sterkt.
Skýringin er sú að maðurinn er enn
forritaður með sömu genum og
eðlisávísun og fyrr, þegar hann var
á veiðimanna- og safnarastiginu.
Fótboltinn ber í sér, að sögn De-
smond Morris, alla þá þætti sem
einkenna góðar veiðar. Margir
þátttakendur saman, ellefu í hvoru
liði sem elta bráðina, á svæði sem
unnt er að hafa yfirsýn yfir. Bráðin
er nógu stór til að sjást vel en nógu
lítil til að erfitt sé að fanga hana.
Og leikurinn hentar vel karlmönn-
um. Fótboltinn kallar nefnilega á
truflunarlausa einbeitingu, veiði-
manns á bráðina, leikmanns á bolt-
ann eða leikmanns á annan leik-
mann. En eins og kunnugt er þá
hafa karlmenn orð á sér
fyrir það að geta
ekki einbeitt sér
að fleiru en
einu í einu.
Einn bolti
og eitt mark
er því
h æ f i l e g t
verkefni.
Það er
óhugsandi
að leiða fót-
boltann hjá
sér núna með-
an á heims-
meistarakeppn-
inni stendur. Hvata-
líf þeirra sem gera það
er bara ekki í lagi en Desmond
Morris bendir á að það séu hvatirn-
ar en ekki skynsemin sem rekur
fólk áfram.
Þannig má líkja knattspyrnu við
ofstækisfull trúarbrögð. Þar er ekki
spurt um skynsemi, það er nóg
að eiga sér trú og til-
finningar. Það er
f u l l k o m l e g a
v i ð u r k e n n t
sem virtur
,,kúltúr“ að
öskra sig
h á s a n ,
j a f n v e l
þegjandi
hásan á
fótbolta-
leikvelli.
Það er
nefnilega til
merkis um
áhuga og stuðn-
ing við liðið sitt.
Enginn getur orðið
hvorki forsætisráðherra né
biskup án þess að eiga sér uppá-
haldsfótboltafélag.
Allir sem hafa tekið þátt í eða
séð í sjónvarpi vakningarsamkom-
ur, t.d. hjá Billy Graham eða Einari
í Fíladelfíu, kannast við sama tján-
ingarmátann og í fótboltanum.
Á kirkjuþinginu í Nikea, (ekki
IKEA) árið 325 var samþykkt að
konan hefði sál, þá voru ekki allir
viðstaddir vissir um það. Á sama
hátt átti kvennaknattspyrnan lengi
erfitt uppdráttar, rétt eins og kven-
prestar. Konur í prestastétt hafa
hins vegar gefið stéttinni léttara yf-
irbragð, þær klæða sig gjarnan í
ljósum litum, hempan og pípu-
kraginn, sem minnir á alvöru og
vald, hefur látið undan síga.
En í fótboltaheiminum skulu
prestar og kapelánar áfram vera
dökkklæddir. Þeir passa upp á allt.
Og fyrir ofan þá eru skriftlærðir
æðstuprestar, í hlutverki stjórnar-
manna, álitsgjafa og forseta fót-
boltasamtaka. Efstur stendur Sepp
Blatter, frá Sviss, hann er ,,iman“
eða páfi í fótboltakirkjunni.
(Þýtt og endursagt).
Knattspyrna - eðlishvöt eða skynsemi?