Bændablaðið - 27.06.2006, Blaðsíða 38

38 Þriðjudagur 27. júní 2006
„Við leggjum mikið upp úr því
að andrúmsloftið sé heimilislegt,
þetta er rekið sem heimili, ekki
stofnun,“ segir Fjóla Stefáns-
dóttir forstöðumaður á Greni-
lundi, dvalarheimili aldraðra á
Grenivík í Grýtubakkahreppi.
Húsið Grenilundur sem stendur
við Túngötu var byggt árið 1998,
en fulltrúar í sveitarstjórn fóru fyr-
ir alvöru að hugleiða byggingu
einhvers konar afdreps fyrir aldr-
aða í hreppnum árið 1991. Þó
nokkur hópur aldraðra íbúa, sem
ekki gat dvalið heima lengur, hafði
þá ekki um aðra kosti að velja en
dvelja hjá börnum sínum eða fara á
dvalarheimili á Akureyri. Ekkert
varð þó úr framkvæmdum strax,
þeim var skotið á frest vegna nið-
ursveiflu í atvinnulífi sem varð á
þessum tíma. Það var svo í júlí
árið1997 sem fyrsta skóflustungan
var tekin að byggingunni og fyrstu
íbúarnir voru fluttir inn á heimilið
snemma hausts 1998.
Bætt úr brýnni þörf
Kostnaðurinn við bygginguna
nam um 54 milljónum króna sem
er stór biti fyrir lítið sveitarfélag,
en hreppurinn fékk styrk úr Fram-
kvæmdasjóði aldraðra sem nam
20% af byggingakostnaði. Í hluta
hússins er aðstaða fyrir heilsu-
gæslu og borgaði ríkið 85% kosn-
aðar við byggingu þess og sveitar-
félög sem stóðu að Heilsugæslu-
stöðinni á Akureyri greiddu það
sem á vantaði. Áður hafði heilsu-
gæslan verið í afar bágbornu hús-
næði þannig að mjög var bætt úr
brýnni þörf þegar húsnæði Greni-
lundar var tekið í notkun.
Dáist að
samheldni fólksins
„Víða var ástandið orðið erfitt,
fólk var með aldraða foreldra sína
inni á heimilinu og sá um þá. Ég
hef alltaf dáðst að því hve sam-
heldni fólks hér er mikil, þetta var
bara eitthvað sem fólk gerði, það
tók að sér umönnun foreldra sinna
fremur en að senda þá í burtu til
Akureyrar því aðrir kostir voru
ekki í boði áður fyrr,“ segir Fjóla.
Heimahjúkrun stóð til boða á þess-
um tíma og leysti að einhverju
leyti úr þörf fyrir þjónustu fyrir
aldraða. Samt alls ekki alla þá þörf
sem skapast hafði í þessum efnum
í byggðalaginu.
Herbergin heita eftir
eyðibýlum á Látrastönd
Íbúar á Grenilundi eru 10 tals-
ins, en að sögn Fjólu gegnir starf-
semin mikilvægu hlutverki í sveit-
arfélaginu, fyrst og fremst fyrir
hina öldruðu íbúa heimilisins en
einnig hvað varðar fjölbreyttari
möguleika á atvinnu. Stöðugildin
eru 4-5 talsins og verða að líkind-
um aukin innan tíðar, þar sem álag
hefur aukist á heimilinu, íbúarnir
eldri, heilsu þeirra hefur hrakað og
þeir þurfa meiri þjónustu en áður.
„Hver íbúi er með sitt eigið her-
bergi, það er um 20 fermetrar að
stærð og inni á hverju herbergi er
snyrting með sturtu,“ segir hún, en
herbergin hafa ekki númer eins og
víða tíðkast, þau heita sérstökum
bæjarnöfnum, sem sótt eru til eyði-
býla á Látrastönd.
Íbúarnir borða saman, „og við
leggjum áherslu á að maturinn sé
heimilislegur, öll tæki í eldhúsinu
eru bara venjuleg heimilistæki,
þetta er eldhús ekki mötuneyti og
þar inn geta menn farið kjósi þeir
að setjast niður með kaffibolla eða
til að næla sér í kexköku„, segir
Fjóla, en verið var að baka ilmandi
döðlubrauð með miðdegiskaffinu á
meðan tíðindamaður Bændablaðs-
ins heimsótti Grenilund. „Hér geta
menn gengið í allt sem með þarf ef
þeir vilja,“ bætir hún við.
Markmiðið að
íbúunum líði vel
Íbúarnir eru ævinlega kallaðir
íbúar, ekki vistmenn, skjólstæðing-
ar eða önnur orð sem hafa yfir sér
meiri stofnanablæ og þá er starfs-
fólk í eigin fötum í vinnunni, ekki
sloppum eða öðrum einkennisfatn-
aði. „Við rekum þetta eins og
heimili, ekki stofnun við leggjum
mikið upp úr léttu heimilislegu
andrúmslofti, viljum ekki hafa
sjúkrahússbrag á þessu, markmiðið
er að íbúunum líði vel og að þeir
séu heima hjá sér,“ segir Fjóla, en
að auki er áhersla lögð á að íbúar
haldi sínu sjálfstæði og geti lifað
sínu einkalífi.
Tilbreyting þegar
færi gefst
Íbúarnir gera ýmislegt saman,
boðið er upp á leikfimi, föndur af
öllu mögulegu tagi eftir áhuga
hvers og eins, það er spilað, lesið
upp og farið í keilu svo dæmi séu
tekin. Stundum er farið út, til að
mynda drukkið kaffi á Miðgörðum
steinsnar frá Grenilundi og þegar
vel liggur á mannskapnum er jafn-
vel farið lengra til í ferðalög út fyr-
ir hreppinn. Tvisvar í mánuði er
svo samverustund fyrir alla aldr-
aða íbúa sveitarfélagsins. „Við
reynum að bjóða fólkinu upp á ein-
hverja tilbreytingu þegar færi
gefst,“ segir Fjóla. „Það er þó
margt sem hægt væri að gera betur
og það á sennilega við um landið
allt. Til að byrja með þurfum við
sem vinnum með aldraða að fá
meira fjármagn og skilning frá rík-
inu til að sinna þessu fólki sem
hefur byggt upp það þjóðfélag sem
við búum við í dag. Í allri þessari
æskudýrkun sem er við lýði þurf-
um við að auka virðingu fyrir hin-
um öldruðu og einnig þurfm við að
bera virðingu fyrir ummönnunar-
starfi á dvalar og hjúkrunarheimil-
um um landið.“
Strax
mikil eftirspurn
Hún nefnir að fyrst þegar til tals
kom að reisa dvalarheimili fyrir
aldraða í byggðalaginu hafi margir
óttast að það myndi ekki ganga
upp, sveitarfélagið væri of lítið,
íbúarnir of fáir til að standa undir
heimili af þessari stærð. Annað
hafi komið á daginn, eftirspurn
varð strax mikil og öll rými full-
nýtt örfáum mánuðum eftir að það
var tekið í notkun eða um áramótin
1998 til 1999.
Að fólk fái þá
þjónustu sem þarf
„Ég á mér þá draumsýn,“ segir
Fjóla, „að fólk geti komið hingað
inn þegar það kýs, hver á sínum
forsendum og fengið þá þjónustu
sem það vill. Sumir þurfa litla
þjónustu til að byrja með, kannski
bara aðstoð við að klæða sig í
sokkana sína, aðrir þurfa meira.
Svo eftir því sem tíminn líður get-
ur fólk fengið meiri þjónustu, allt
eftir því hvað það þarf á að halda á
hverjum tíma.“ Fjóla nefnir að nú
hátti svo til að fólk missi svo til
allar tekjur sínar við að flytjast inn
á dvalarheimili, eldri Íslendingar
hafi ekki greitt í lífeyrissjóði í
þeim mæli sem hinir yngri gera.
„það virkar auðvitað ekki hvetj-
andi á fólkið sem nú er gamalt, en
þetta mun breytast og þá um leið
kröfurnar sem gerðar verða til
heimila af þessu tagi.“
Hvernig er búið að
gömlum Grenvíkingum?
Grenilundur, dvalarheimili fyrir aldraða á Greni-
vík gegnir mikilvægu hlutverki í byggðalaginu:
Áhersla lögð á heimilis-
legt andrúmsloft en
ekki stofnanabrag
Búnaðarsamtök Vesturlands
munu halda uppteknum hætti í
sumar oghaust og safna sauða-
og geitamjólk til ostagerðar.
Sauða- og geitamjólk má safna
í nokkurn tíma, frysta og koma
í samlag þegar nægilegu magni
er náð og því er möguleiki fyrir
bændur, hvar sem er á landinu
að taka þátt í þessu skemmti-
lega þróunarverkefni. Nánari
upplýsingar um verkefnið er
að finna á heimasíðunni
www.buvest.is
Þeir sem hafa áhuga á að
mjólka ær eða geitur eru hvatt-
ir til að hafa samband við
skrifstofu Búnaðarsamtaka
Vesturlands sem fyrst í síma
437-1215.
Kaffitími í Grenilundi.
Fjóla Stefánsdóttir.
Sauðfjár- og geitabændur athugið