Bændablaðið - 27.06.2006, Síða 18

18 Þriðjudagur 27. júní 2006
Landsmót er stærsta mót í
heimi þar sem íslenskir hestar
koma saman, enda dregur þessi
atburður að mikinn fjölda
fólks. Ég helda að hestakostur-
inn, sem þarna verður, hafi
aldrei verið betri. Við sem að
mótinu stöndum leggjum að
sjálfsögðu mikið uppúr að öll
aðstaða sé sem best sem og upp-
lýsingastreymi til landsmóts-
gesta. Ég tel að við höfum alla
möguleika til að halda hér
glæsilegt mót, sannkallaða
veislu fyrir hestafólk„, sagði
Guðrún Valdimarsdóttir fram-
kvæmdastjóri Landsmóts
hestamanna á Vindheimamel-
um þegar blaðið hafði tal af
henni skömmu áður en lands-
mótið hófst.
Keppni á mótinu hófst sl.
mánudag en mótssetning verður á
fimmtudagskvöld kl. 21. Eftir
setningunaq verður Skagfirskt
kvöld þar sem heimamenn, með
karlakórinn Heimi og Geirmund
Valtýsson í broddi fylkingar,
halda uppi stemmingu fram eftir
kvöldi. Ekki verður neinn heið-
ursgestur á mótinu að þessu sinni
líkt og fyrir fjórum árum þegar
Anna Bretaprinsessa og herra Ól-
afur Ragnar Grímsson voru við-
stödd mótssetninguna.
Mikill fjöldi úrvalshrossa er
skráður til keppni. 96 hross munu
keppa í A flokki gæðinga og
jafnmörg í B flokki. Í Unglinga-,
barna- og ungmennaflokki er 71
skráður í hvern flokk. Kynbóta-
hross með þátttökurétt eru 243,
þar af 79 stóðhestar.Ennfremur
verðu svo að venju keppt í tölti
og skeiði. Þá munu 11 ræktunar-
bú koma fram á mótinu. Sýning
þeirra verður föstudagskvöldið,
en hún hefur vakið mikla athygli
á undanförnum mótum. Nú gefst
áhorfendum kostur á að velja
„flottasta búið“í símakosningu og
mun sigurvegarinn koma fram
aftur á kvöldvöku sem verður á
laugardagskvöld.
Undirbúningur heimamanna í
Skagafirði fyrir mótið hófst á síð-
asta ári og fór síðan á fullt í byrj-
un maí og hafa unnið þar fjórir
menn að staðaldi, auk þess sem
félagar í hestamannafélögunum,
sem eiga mannvirkin á móts-
svæðinu, hafa lagt fram sjálf-
boðavinnu. Búið er að stækka
báða keppnisvellina og gera nýj-
an völl fyrri kynbótasýningar.
Gerð hafa verið tvö plön þar sem
verða annars vegar áhorfenda-
stúka og hins vegar veitingaað-
staða og samkomutjald. Gerður
hefur verið nýr vegur um móts-
svæðið og einnig að því, raflínur
hafa verið teknar niður og kapall
settur í jörð og rafmagn leitt að
einu tjaldsvæðinu. Einnig hefur
verið lagt heitt vatn á mótssvæðið
þannig að gestir komast þar nú í
heita sturtu.
„Við teljum að mótssvæðið sé
í mjög góðu ástandi af okkar
hálfu og svo er það náttúrlega
perla frá hendi náttúrunnar. Við
vonumst svo sannarlega til að
þessi stærsta úthátíð landsins tak-
ist vel„, sagði Eymundur Þórar-
insson, formaður undirbúningsfé-
lags heimamanna, þegar hann af-
henti Guðrúnu Valdimarsdóttur
framkvæmdastjóra landsmótsins
svæðið á dögunum. ÖÞ
Stærsta úthátíð ársins stend-
ur yfir á Vindheimamelum
Þessi mynd var tekin þegar Skagfirðingar afhentu Landsmóti ehf. mótssvæðið á Vindheimamelum á dögunum.
Frá vinstri Guðrún Valdimarsdóttir framkvæmdastjóri landsmóts ehf. Eymundur Þórarinsson sem afhenti svæðið
og Sigurður Ævarsson mótsstjóri. (Bændablaðið Örn.
Tíðindamaður blaðsins rakst á
þessa þrjá sem voru á fullu að
undirbúa mótssvæðið á dögunu.
Þeir eru talið frá vinstri Stefán
Gestsson Höskuldsstöðum, Jón
Sigurðsson Stóru-Ökrum og
Jakob Stefánsson Borgarhóli.
/Bændablaðið Örn.
,,Íslenskur landbúnaður snýst
ekki aðeins um afurðir í hæsta
gæðaflokki; mjólk, kjöt, grænmeti
og osta. Þessi atvinnugrein gegnir
mikilvægu hlutverki í byggða-
keðju landsins. Með breyttum að-
stæðum, aukinni tækni og þróun
búsetu hefur bændum vissulega
fækkað. Búin hafa stækkað og
kapp hefur verið lagt á að auka
samkeppnishæfni landbúnaðarins
og arðsemi hans. En auðvitað má
gera enn betur og það er yfirlýst
markmið bænda. Hinu verður
ekki litið framhjá, að allar ytri að-
stæður okkar eru þannig að fram-
leiðslukostnaður hér verður alltaf
hærri en í löndum, þar sem að-
stæður eru hagfelldari og markað-
ir stærri,“ segir Sigurgeir Þor-
geirsson, framkvæmdastjóri
Bændasamtaka Íslands í viðtali
við Bændablaðið.
„Eitt þeirra vandamála sem við
glímum við er stuttur nýtingartími
sláturhúsa, einkum hvað varðar
sauðfé. Sláturhúsum hefur markvisst
verið fækkað til að draga úr föstum
kostnaði og mjólkurstöðvum hefur
sömuleiðis verið fækkað. Þessi hag-
ræðing hefur kostað stórfé og er enn
ekki farin að skila sér í lægra verð-
lagi. En árangurinn mun koma fram,
ég er þess fullviss.“
Umræðunni stjórnað
Í fréttum fyrir skömmu var bent á
að matvara hafi hækkað um 12%
undanfarna 12 mánuði. Flest spjót
standa á bændum, nú sem endranær.
Er þetta allt saman bændum að
kenna? „Það hefur tíðkast lengi að
benda á bændur þegar svara þarf fyr-
ir hátt matvælaverð á Íslandi. Það
vill hins vegar oft gleymast að inn-
lendar landbúnaðarvör-
ur eru aðeins 5-6% út-
gjalda íslenskra heim-
ila. Þessi þáttur er
sjaldnast dreginn fram í
umræðunni af þeirri
einföldu ástæðu að það
hentar þeim ekki sem
stjórnað hafa umræð-
unni„, segir Sigurgeir.
Hann segir bændur
vera orðna langþreytta
á því að vera kennt um
allt sem aflaga fer í
verðlagsmálum á Ís-
landi. Söngurinn um að
verð landbúnaðaraf-
urða sé helsta vanda-
mál íslenskra heimila
hefur dunið í eyrum um áralangt
skeið. Með því að benda sífellt á
landbúnaðarafurðir sem meginorsök
vöruverðs hafa menn komist upp
með það að beina athyglinni frá öðr-
um þáttum sem ekki skipta síður
máli.
Offjárfesting í verslunarhúsnæði?
„Við getum ekki horft framhjá
því að gengi krónunnar hefur lækkað
talsvert á árinu. Það leiðir óhjá-
kvæmilega til hækkunar á innflutt-
um vörum. En skýringarnar á hækk-
un matvöruverðs liggja líka víðar. Á
Stór-Reykjavíkursvæðinu eru um 70
verslanir og fer fjölgandi, sem reknar
eru af matvælarisunum tveimur sem
hafa nánast skipt markaðnum á milli
sín. Það þarf engan snilling til að sjá
að hlutfallsleg fjölgun fermetra í
matvöruverslunum er langt umfram
fjölgun íbúa svæðis-
ins. Það hlýtur aftur að
skila sér út í verðlagið.
Gæti ein skýringin á
háu vöruverði verið
offjárfesting í verslun-
arhúsnæði?“spyr Sig-
urgeir.
Hann segir umræð-
una um frjálsan inn-
flutning erlendra
landbúnaðarafurða
ekki nýja af nálinni.
Hún skjóti gjarnan
upp kollinum í kjölfar
samanburðarkannana,
þar sem verðlag á Ís-
landi er borið saman
við verðlag í öðrum
löndum. Þrátt fyrir að slíkar kannanir
séu undantekningalítið Íslandi í óhag
virðast niðurstöður þeirra gleymast í
hugum neytenda á tiltölulega
skömmum tíma. Nema þegar um er
að ræða kannanir á matvöru. Þar sjái
fulltrúar verslunarinnar sér leik á
borði enda hafi þeir barist lengi fyrir
rýmkuðum heimildum til innflutn-
ings landbúnaðarvara.
Tollar á færri flokka hér
Þegar hann er að því spurður
hvort tollar hérlendis séu almennari
en í nágrannalöndum segir hann svo
hreint ekki vera. „Ef litið er á heild-
ina eru innflutningstollar lagðir á
miklu færri flokka landbúnaðarvara
hér en t.d. í ESB. Verndartollar eru
hér að mestu bundnir við kjöt,
mjólkurafurðir og egg, en þeir eru
vissulega háir hér og sambærilegir
við það sem er t.d. í Noregi og Sviss.
Niðurgreiðslur á Íslandi eru einnig
mjög sambærilegar því sem þar ger-
ist.„
En þurfa íslenskir bændur að hafa
áhyggjur þótt tollar yrðu afnumdir?
Sigurgeir segir fulla ástæðu til þess
að hafa áhyggjur. „En það eru ekki
aðeins bændur sem þyrftu að hafa
áhyggjur. Danir hafa t.d. miklar
áhyggjur af vaxandi fjölda salmon-
ellutilfella með auknum innflutningi
fuglakjöts. Hérlendis eru slíkar sýk-
ingar mjög fátíðar og hafa ekki verið
raktar til neyslu kjötvara um nokkurt
skeið. En hitt er svo annað mál, að
ég trúi því að neytendur hér á landi
séu tilbúnir að kaupa flestar íslenskar
búvörur á eitthvað hærra verði en
innfluttar. Reynslan af íslenska
grænmetinu er e.t.v. skýrasta dæmið
um vilja neytenda. Þar kjósa þeir
undantekningalítið íslenskt græn-
meti, jafnvel þótt annað sé í boði.„
Afleidd áhrif landbúnaðar
Sigurgeir víkur aftur að því að
landbúnaður snúist ekki aðeins um
mjólk, kjöt, grænmeti og osta. „Ís-
lenskur landbúnaður er hluti af mun
stærri heild. Hann snýst ekki ein-
göngu um bændur. Hversu margir
tengjast vinnslu og dreifingu afurð-
anna? Í mjólkurbúum, í sláturhúsum,
hjá kjötframleiðendum? Hversu
margir skyldu hafa atvinnu af því að
selja landbúnaðarafurðir, með bein-
um eða óbeinum hætti? Hversu
margir hafa atvinnu af því að þjóna
landbúnaði með tól og tæki, áburð
og girðingaefni svo aðeins sé fátt eitt
nefnt? Óheftur innflutningur land-
búnaðarafurða, eins og stundum hef-
ur verið kallað eftir, snýr ekki aðeins
að bændum. Hann hefði auðvitað
áhrif á alla þá sem hafa lífsviðurværi
sitt af afleiddum störfum landbúnað-
arins. Og þau störf eru miklu fleiri en
flesta grunar.„
Ein þeirra atvinnugreina sem
hvað mest hefur vaxið á landinu er
ferðaþjónusta. Þar spilar landbúnað-
urinn stórt hlutverk. „Forsenda fyrir
uppbyggingu dreifðari byggða
landsins er að þar sé einhver kjöl-
festa fyrir„, segir Sigurgeir. „Hvern-
ig hefði t.d. ferðaþjónusta bænda
þróast án landbúnaðar? Þessi þjón-
usta nýtur sívaxandi vinsælda.
Ferðalög um landið yrðu lítið fyrir
augað ef hvergi væri byggt ból að sjá
á milli þéttbýliskjarna.„
Sjálfsögð íslensk gæði
Sigurgeir er sannfærður um að ís-
lensk ferðaþjónusta missti stóran
spón úr aski sínum ef íslenskur mat-
ur væri ekki lengur á boðstólum.
„Það væru lítil sérkenni í því að
bjóða erlendum gestum upp á kart-
öflur og grænmeti frá Hollandi og
lambalæri frá Nýja-Sjálandi. Menn
verða að horfa á þessa hluti í stóru
samhengi. Íslenskur landbúnaður er
sú Lilja sem allar þjóðir heims vildu
kveðið hafa í dag. Hérlendis nota t.d.
ylræktarbændur engin eiturefni í
gróðurhúsum og með öllu er bannað
að blanda vaxtaraukandi efnum eða
hormónum í búfjárfóður. Markmið
íslenskra bænda er skýrt; hreinar og
hollar hágæðavörur. Krafan um
sjálfbæran landbúnað, lausan við eit-
urefni og vaxtarhormón er orðin há-
vær í hinum vestræna heimi. Víða er
fólk reiðubúið að greiða hátt verð
fyrir gæðaafurðir, afurðir sem okkur
þykja svo sjálfsagður hlutur. Íslensk-
ir bændur munu halda áfram að
framleiða hágæðavöru og þeim er
það jafnmikið kappsmál og neytend-
um að verð hennar sé samkeppnis-
fært. Að því er stöðugt unnið„, segir
Sigurgeir í lokin.
Landbúnaður snýst ekki aðeins
um afurðir í hæsta gæðaflokki