Bændablaðið - 27.06.2006, Side 20

20 Þriðjudagur 27. júní 2006
Inngangur
Undanfarið ár hefur verið viðburðarríkt
fyrir okkur sem störfum í forystu veiðimála.
Á vettvangi Landssambands veiðifélaga
hafa þýðingarmikil verkefni verið til með-
ferðar. Þar ber hæst endurskoðun laganna
um lax- og silungsveiði, auk ýmissa stjórn-
arstarfa.
Veiðisumarið 2005 var gjöfult og endur-
heimtur laxa úr hafi með besta móti. Stang-
veiði á laxi var sú mesta sem skráð hefur
verið síðan stangveiði hófst á Íslandi. Met-
veiði var t.d. í Þverá, Norðurá, Selá og
Eystri-Rangá.
Endurskoðun laga um lax- og silungsveiði
Á vordögum samþykkti Alþingi ný lög
um lax- og silungsveiði og var allur undir-
búningur við gerð þeirra unninn í góðu sam-
ráði við stjórn LV.
Við höfum haft það meginsjónarmið að
standa vörð um það félagskerfi veiðimála
sem mótast hefur undanfarin 35 ár á grund-
velli laga nr. 76/1970. Það er okkar skoðun
að forræði veiðifélaga yfir nýtingu á veiði
hafa skapað þau gífurlegu verðmæti sem eru
fólgin í stangveiði á Íslandi. Til þess að slíkt
megi verða til frambúðar þarf að gæta sér-
staklega að minnihlutavernd í veiðifélagi.
Þessu sjónarmiði höfum við haldið á lofti í
þessari umræðu við nefndina og síðar fyrir
landbúnaðarnefnd þingsins.
Nokkuð tafðist að afgreiða málið úr ríkis-
stjórn þar sem deila um Fiskræktarsjóð er nú
á borði ríkisstjórnar, en samkomulag varð
um að skilja ákvæði um fiskræktarsjóð eftir í
eldri lögum um lax- og silungsveiði þar til
niðurstaða er fengin.
Verði greiðsluskylda raforkusala felld
niður er ekki séð að áframhaldandi grund-
völlur sé fyrir rekstri sjóðsins.
Þegar frumvarpið kom fram á Alþingi
urðu mestar umræður um hvort banna ætti
netaveiða í straumvatni. Þessi umræða var
hafin að því virðist vegna veiði 19 jarða í net
á vatnasvæði Hvítár og Ölfusár.
Á stjórnarfundi LV var mótuð afstaða
okkar til kröfu stangveiðimanna um íhlutun í
veiðirétt okkar. Það er mitt mat að Lands-
sambandið hefði brugðist lögboðnum skyld-
um sínum ef forystumenn þess hefðu setið
hjá á meðan gengið hefði verið á rétt félags-
manna okkar sem eiga hagsmuni í netaveiði,
eða tekið undir slík sjónarmið. Gildir þá einu
hvort hún er nýtt í dag til stangveiði eða
ekki. Það breytir þó ekki því að við hvetjum
til þess að nýting veiða sé ávallt hófsöm og í
sátt við náttúruna og að henni sé hagað
þannig að sem mest verðmæti verði til.
Það er ljóst að löggjöfin um lax- og sil-
ungsveiði gengur nærri rétti einstakra veiði-
réttareigenda til að nýta og ráðstafa eignum
sínum í veiði. Því er það vald sem falið er í
hendi veiðifélaga vandmeðfarið. Því skal
ekki neitað að ekki eru allir á eitt sáttir um
núgildandi skipan. Nauðsynlegt var að færa
gild rök fyrir því að löggjöfinni skuli áfram
háttað á líkan veg og verið hefur. Þau rök er
fyrst og fremst að finna í góðu ástandi veiði-
stofna og hinum miklu verðmætum sem
skapast við nýtingu þeirra. Við sem erum í
forystu veiðifélaganna verðum líka að vanda
okkur í ákvörðunum og leitast við að vinna í
sátt við félagsmenn okkar.
Leiðbeinandi útboðsreglur LV
Nokkur umræða hefur verið um fyrir-
komulag útleigu á veiðiám. Samkeppni um
veiðiárnar fer harðnandi með aukinni eftir-
spurn á stangveiði. Það færist í vöxt að
veiðifélög velji sér leigutaka að veiðiám
með útboði. Þegar slíkt er gert er mikilvægt
að vel sé staðið að málum og almennt traust
ríki á þessari mikilvægu aðferð við verð-
lagningu á veiðinni. Þar sem nokkur kostn-
aður getur verið því samfara fyrir veiðifélög
að kaupa leiðbeiningar eða umsjón með út-
boði, þá hefur Landssamband veiðifélaga út-
búið leiðbeinandi reglur sem lagðar eru fyrir
þennan fund til kynningar. Þessar reglur
verða síðan gerðar aðgengilegar öllum veiði-
félögum á vef LV angling.is og er það von
okkar að sem flest þeirra nýti þær til hlið-
sjónar þegar bjóða skal út veiði.
Vefur LV angling.is
Vefur Landssambandsins er búinn að
vinna sér fastan og öruggan sess í starfsem-
inni. Hann hefur reynst okkur mikilvægur
sem málgagn og upplýsingaveita. Veiðitölur
á laxi verða birtar í sumar jafnóðum og þær
berast úr stærstu ánum líkt og verið hefur.
Þetta eykur notkun vefsins og er góð og eðli-
leg þjónusta okkar við fjölmiðla og veiði-
menn. Mælingar sýna að nokkuð er sótt á
vefinn erlendis frá og þá er ekki síst verið að
leita að tækifærum til silungsveiða.
Ritun sögu LV og ágrip veiðimála
Eins og kunnugt er var Landssamband
veiðifélaga stofnað í Borgarnesi árið 1958.
Það líður því að 50. afmælisári þess. Stjórn
LV hefur ákveðið, að í tilefni af þessum
tímamótum verði saga LV skráð. Ætlunin er
að gefa út veglegt afmælisrit þar sem sögð
verði saga veiðimála á Íslandi og rakin sú
þróun sem átt hefur sér stað í atvinnugrein-
inni. Þetta er viðamikið verk og því hefur
verið ákveðið að hefjast handa á næstunni.
Könnun á laxi sem meðafla úr sjó
Veiðimálastofnun og Landssamband
veiðifélaga höfðu samstarf um að láta IMG
Gallup gera könnun meðal sjómanna á því
hvort lax kæmi í veiðarfæri fiskiskipa sem
meðafli. Könnun sem gerð var fyrir rúmu ári
gaf vísbendingar um að um nokkurt magn
væri að ræða. Því var ákveðið að kosta fleiri
spurningar til sjómanna til að fá öruggari
vísbendingar sem álykta mætti af með meira
öryggi. Niðurstaðan er sú að umfang veiða á
laxi í sjó sem meðafla er mun meira en við
höfðum búist við eða 3200 til 7000 laxar.
Rannsóknir í veiðimálum
Nokkur umræða hefur verið um framtíð-
arskipan rannsókna í veiðimálum. Opinber
framlög til þessa málaflokks eru lág ef litið
er til annarra atvinnugreina. Rekstur Veiði-
málastofnunar hefur verið erfiður undanfarið
ár og fjárhagsstaða slæm. Þetta má rekja til
fjársveltis hins opinbera, sem og samdráttar í
verkefnum hjá stórum viðskiptavinum s.s.
Landsvirkjun. Þá er landslag þessarar starf-
semi nokkuð breytt þar sem sjálfstætt starf-
andi rannsóknaraðilum hefur fjölgað. Það er
jákvætt og í takt við breytta tíma að sam-
keppni á þessu sviði eykst. Veiðimálastofn-
un stendur því á nokkrum tímamótum. Af-
staða Landssambands til þessara mála hefur
verið mótuð í ályktunum frá aðalfundum
okkar mörg undanfarin ár. Það er eindreginn
vilji okkar að opinber rannsóknastofnun sé
starfrækt með myndarlegum stuðningi ríkis-
ins. Samfélaginu ber skylda til að stunda
grunnrannsóknir í ám og vötnum. Það er
hluti af þeim alþjóðlegu skuldbindingum
sem við höfum tekist á hendur og lýtur að
vöktun náttúrunnar. Landssamband veiðifé-
laga leggur höfuðáherslu á faglegt sjálfstæði
slíkrar stofnunar.
Laxeldi í sjó
Eins og kunnug er hófst stórfellt eldi á
norskættuðum laxi í sjó fyrir u.þ.b. fjórum
árum í Mjóafirði og Berufirði. Þessi rekstur
hefur gengið mjög erfiðlega.
Sjúkdómar og ófyrirsjáanlegir erfiðleikar
í eldinu hafa enn á ný fært okkur sönnur á að
ekki er rekstrargrundvöllur fyrir þessari at-
vinnugrein á Íslandi. Sú áhætta sem tekin er
með eldi erlendra laxastofna við Ísland er
óásættanleg. Eldið lýtur sömu lögmálum hér
sem erlendis og áhættan fyrir villta laxa-
stofna er sú sama.
Landssamband veiðifélaga hefur staðið
gegn hvers konar tilraunum til að rýmka lög-
gjöf um flutning á lifandi laxi til landsins, en
um þetta gilda lög um innflutning lifandi
dýra. Þá beittum við okkur gegn því að fellt
væri úr lögum bann við innflutningi á notuð-
um eldisbúnaði við setningu laga um eldi
vatnafiska. Landbúnaðarnefnd Alþingis varð
við þeirri kröfu okkar. Ljóst er að veiðirétt-
areigendur þurfa að halda vöku sinni vegna
þessar starfsemi.
Lokaorð
Við stöndum á nokkrum tímamótum í
sögu veiðimála. Það markmið hefur náðst að
setja ný heildarlög um veiðimál. Þetta hefur
gerst án þess að hróflað sé við þeim megin-
reglum sem félagskerfi okkar byggir á.
Það sjónarmið landssambandsins að
skylduaðild að veiðifélagi kalli á ríka minni-
hlutavernd félagsmanna hefur verið lögfest
og þess gætir bæði í lögunum sjálfum svo og
lögskýringagögnum. Við í Landssambandi
veiðifélaga getum á þessum tímamótum ver-
ið sátt við að áhrifa okkar gætir með afger-
andi hætti í nýrri lagasetningu um lax- og
silungsveiði.
Aðalfundur Landssambands veiðifélaga var haldinn
að Laugum í Sælingsdal 9. - 10. júní. Hér gefur að
líta ágrip af skýrslu formanns, Óðins Sigþórssonar
Tímamót í sögu veiðimála
Stjórn Landssambands veiðifélaga, talið frá vinstri: Bragi Vagnsson, Burstafelli, meðstjórn-
andi, Magnús Ólafsson, Sveinsstöðum, varaformaður, Óðinn Sigþórsson, Einarsnesi, for-
maður, Þorgils Torfi Jónsson, Hellu, ritari, Sigurjón M. Valdimarsson, Glitsstöðum, gjaldkeri,
Á aðalfundinum var Óðinn Sigþórsson endurkjörinn formaður Landssambandsins til næstu
þriggja ára.
Á síðustu dögum Alþingis voru
samþykkt ný lög um lax- og sil-
ungsveiði. Að sögn Óðins Sig-
þórssonar, formanns Landssam-
bands veiðifélaga, hefur laga-
setningin margvíslegar breyt-
ingar í för með sér fyrir starf-
semi veiðifélaganna. Hann
bendir á að þar séu nokkur at-
riði sem félögin þurfa að hafa í
huga strax eftir að lögin taka
gildi.
„Það er margt sem breytist eftir
gildistöku laganna hinn 1. júlí
næstkomandi„, sagði Óðinn. „Nú
þarf t.d. ekki að boða almenna fé-
lagsfundi í veiðifélagi með aug-
lýsingu í Ríkisútvarpinu viku fyrir
fund eins og verið hefur heldur er
nóg að gera það með sannanlegum
hætti og eðlilegum fyrirvara.
Þá eru breyttar reglur um at-
kvæðisrétt í veiðifélagi sem kalla
á endurnýjun á atkvæðaskrá félag-
anna. Í nýju lögunum er það meg-
inregla að eitt atkvæði fylgir
hverju lögbýli sem skráð voru við
gildistöku eldri jarðalaga nr.
65/1976. Þetta þýðir að atkvæðum
mun fjölga eitthvað í veiðifélög-
unum frá því sem nú er. Mikilvægt
er að stjórnir veiðifélaga átti sig á
að endurnýja atkvæðaskrár sínar
eftir 1. júlí nk.
Í nýju lögunum er sjálfstæði
veiðifélaganna aukið hvað varðar
ákvarðanatöku og forræði yfir eig-
in málum. Það eru líka gerðar
meiri kröfur til stjórna félaganna
um vönduð vinnubrögð. Ég vek
sérstaka athygli á að lögin mæla
fyrir um að öll veiðifélög skuli
endurnýja samþykktir sínar sem
Landbúnaðarstofnun síðan stað-
festir innan árs frá gildistöku lag-
anna, þ.e. fyrir 1. júlí 2007. Í nýj-
um samþykktum skulu vera ná-
kvæmari fyrirmæli um starfsemi
veiðifélags en verið hafa. Nú er
gert að skyldu að leggja fjárhags-
áætlun fyrir aðalfund. Nýtingar-
áætlun á veiðinni skal gera og fá
staðfesta hjá Landbúnaðarstofnun.
Þar skal gera grein fyrir veiðitíma,
sem veiðifélag ákveður nú innan
ramma laganna, agn, stangar-
fjölda, skiptingu í veiðisvæði
o.s.frv. Þá skal setja málsmeðferð-
arreglur í samþykktirnar. Þessar
reglur eiga að tryggja leiðbeining-
ar um að rétt sé staðið að ákvörð-
un sem tekin er í veiðifélagi, hvort
sem það er á vettvangi stjórnar
eða á fundum félagsins.
Um þessi atriði öll verður sett
reglugerð nú í sumar. Landssam-
band veiðifélaga mun kynna og
leiðbeina veiðifélögunum um
þessi mál þegar reglugerðin hefur
verið staðfest af ráðherra.„
Matsákvæði
einfölduð
Þá vildi Óðinn minna á eitt
mikilvægt atriði sem breytist nú
með nýjum lögum. „Matsákvæði
laganna eru einfölduð frá því sem
verið hefur. Í stað þess að matsstig
verði tvö eins og verið hefur, með
undirmatsnefnd og yfirmatsnefnd
er ein nefnd þriggja matsmanna
sem fer með mat og arðskrárgerð í
veiðimálum. Það er von okkar að
þetta fyrirkomulag flýta málsmeð-
ferð, spari kostnað við matsgerð
og tryggi sem best samræmi milli
matsgerða. Hér er verið að taka
upp hliðstætt fyrirkomulag og
gildir um matsnefnd eignarnáms-
bóta og hefur gefist vel.
Ég tel að hin nýju lög muni tví-
mælalaust styrkja veiðifélögin til
framtíðar í því verkefni sínu að
nýta og vernda hina verðmætu
auðlind sem fólgin er í ám og
vötnum á Íslandi„, sagði Óðinn að
lokum.
Miklar breytingar fylgja nýjum lögum um lax- og silungsveiði
Rætt við við Óðin Sigþórsson, formann Landssambands veiðifélaga