Bændablaðið - 27.06.2006, Side 32

32 Þriðjudagur 27. júní 2006
Landsmót hestamanna verður
að þessu sinni haldið á Vind-
heimamelum í Skagafirði dag-
ana 26. júní til 2. júlí og er einn
stærsti viðburður Íslandshesta-
mennskunnar. Helsta verkefni
WorldFengs á landsmóti eru
kynbótadómar kynbótahross-
anna en þar verða sýnd fram-
úrskarandi hryssur og stóð-
hestar sem koma frá öllum
landshlutum. Búast má við yfir
200 kynbótahrossum og geta
áskrifendur WorldFengs um
allan heim fylgst með öllum
kynbótadómum alla sýningar-
dagana.
WorldFengur er raunverulegur
kostur fyrir þá sem hafa áhuga á
fylgjast vel með framgangi kyn-
bótahrossanna en komast ekki á
Landsmótið á Vindheimamelum.
WorldFengur á eftir að þjóna vel
þúsundum áhugamanna um allan
heim enda verða þeir í beinu
sambandi við kynbótavöllinn
með aðstoð WorldFengs. Áskrif-
endum fjölgar hratt þessa dagana
sérstaklega vegna nýrra samn-
inga við Íslandshestafélögin í
Austurríki, Svíþjóð og Þýska-
landi. Noregur kemur síðan inn á
næsta ári. Það er hins vegar
ástæða til að hvetja fólk til að
sækja um áskrift í tíma enda má
búast við miklu álagi í áskriftar-
deildinni dagana fyrir Landsmót-
ið.
Fyrir þá sem koma á Lands-
mótið þá verður WorldFengur á
staðnum með bás á mótinu í sam-
vinnu við Félag hrossabænda,
Félag tamningamanna, Hólaskóla
og Sögusetur íslenska hestsins. Á
básnum verður hægt er að kaupa
áskrift og ræða við skrásetjara og
forritara WorldFengs ásamt því
m.a. að hitta þekkta hrossabænd-
ur og tamningamenn.
WorldFengur - tengir þig við
kynbótasýningu Landsmótsins!
Nokkrar umræður hafa orðið
um það að undanförnu að mat-
vörur séu ekki nógu vel merkt-
ar í verslunum þannig að neyt-
endur sjái ekki hver er uppruni
þeirra og innihald. Einkum
hafa innflytjendur erlends
grænmetis legið undir ámæli
um að haga merkingum þannig
að neytendur blekkist til að
halda að grænmetið sé íslenskt
en ekki innflutt. Með því móti
séu þeir að hagnýta sér gott
orðspor sem innlend garðyrkja
hefur aflað sér og framleiðslu
sinni.
Um þetta mál var rætt á Al-
þingi í vetur þegar Ísólfur Gylfi
Pálmason spurði þáverandi um-
hverfisráðherra, Sigríði Önnu
Þórðardóttur, um þær reglur sem
gilda um merkingu matvæla hér á
landi. Spurði hann hvort ráðherra
teldi eðlilegt að innflytjendur
matvæla merki þau á þann hátt að
ekki sé skýrt hvaðan varan er og
hvort í undirbúningi sé að herða
reglur um merkingar matvæla
„þannig að ekki fari milli mála
hvaða vörur eru innlendar og
hvaða vörur af erlendum upp-
runa“.
Evrópskar reglur
Í svari ráðherra kom fram að
samkvæmt lögum skuli „matvæ-
laumbúðir merktar með nafni og
heimilisfangi framleiðanda mat-
vælanna eða dreifanda þeirra. Þá
skal heiti vörunnar koma fram
ásamt upplýsingum um innihald,
geymsluskilyrði, geymsluþol og
nettóþyngd eða lagarmál.“ Í
reglugerð segir að merking mat-
væla skuli „ekki vera blekkjandi
fyrir kaupanda eða móttakanda,
einkum að því er varðar sérkenni
matvælanna, nánar tiltekið eðli
þeirra, auðkenni, eiginleika, teg-
und, samsetningu, þyngd,
geymsluþol, aðferð við gerð eða
framleiðslu og svo uppruna. …
upplýsingar um uppruna eða
framleiðsluland skulu koma fram,
ef skortur á slíkum upplýsingum
gæti villt um fyrir neytendum
hvað varðar réttan uppruna mat-
vælanna.“
Fram kom í máli ráðherra að
flestar reglur sem hér gilda um
merkingu matvæla eiga sér upp-
runa í Evrópusambandinu og að
þar hafi orðið veruleg þróun í átt
til aukins rekjanleika matvæla.
„Enn sem komið er hefur ekki
verið tekið til athugunar að setja
sérstakar reglur um upprunamerk-
ingar … Hins vegar má taka fram
að í nýrri matvælalöggjöf Evr-
ópusambandsins, þar sem kveðið
er á um meginreglur og kröfur
um matvæli, er m.a. kveðið á um
að til staðar sé kerfi til að rekja
feril matvæla allt að uppruna.
Unnið er að upptöku þeirrar lög-
gjafar í EES-samningnum.“
Upplýsingar bænda týnast á leið
til neytenda
Talsverðar umræður urðu um
þessa fyrirspurn og tóku þátt í
henni þingmenn allra flokka
nema Vinstri grænna. Jóhanna
Pálmadóttir ræddi málið frá sjón-
arhóli bænda og sagði meðal ann-
ars: „Okkur bændum er gert að
skrá vandlega allt framleiðsluferli
okkar framleiðslu. Þær upplýs-
ingar liggja fyrir en þær komast
einhverra hluta vegna ekki út til
neytenda. Við það erum við ekki
sátt af því að oft er bent á bænd-
ur, að þeir standi sig ekki í þeim
málum. En bændur gera það og
þeim ber að fylgja ferlinu öllu
eftir og skrá þetta skilmerkilega
því það skiptir máli fyrir neytend-
ur … hvaðan varan kemur og
hvernig hún er framleidd.“
Nokkuð var rætt um hvort rétt
væri að nota íslenska fánann eða
liti hans til að merkja vörur sér-
staklega og Ísólfur Gylfi benti á
að íslenskir garðyrkjumenn
merktu sína framleiðslu einmitt
þannig. Ráðherra fagnaði þessari
umræðu og tók undir ábendingu
um að innflytjendur matvæla eigi
að fara að reglum í sambandi við
merkingar matvæla. „Þetta eru
mál sem skipta okkur miklu og
það er mjög vaxandi krafa um
það frá neytendum að merkingum
sé betur sinnt en verið hefur. Við
erum að vinna að innleiðingu
reglna Evrópusambandsins sem
leiðir til þess að merkingar verða
nákvæmari og merkingar verða
auknar,“ sagði Sigríður Anna
Þórðardóttir.
Þarf að rýna í smáaletrið
Við þetta má bæta að þegar út-
varpsmenn á Morgunvakt Ríkis-
útvarpsins fóru í verslun og könn-
uðu merkingar á grænmeti kom-
ust þeir að því að innflutt græn-
meti var oft merkt á íslensku en
oftar en ekki þurftu þeir að hafa
verulega fyrir því að finna upp-
runalandið, það var yfirleitt auð-
kennt með svo smáu letri að fólk
á hraðferð var ekki líklegt til að
koma auga á það. Í sumum tilvik-
um voru engar upplýsingar um
grænmetið aðrar en tegund og
verð.
Í öðrum þætti á sömu stöð var
fjallað um merkingar á kjöti og
þar kom fram að sú gæðastýring
sem viðhöfð er í framleiðslu
lambakjöts og um 80% framleið-
enda tekur þátt í virðist deyja út
við sláturhúsvegginn. Þegar kjöt-
ið kemur til neytenda eru allar
upplýsingar horfnar og í sumum
verslunum er enn stuðst við
gamla flokkunarkerfið sem lagt
var af fyrir allnokkrum árum.
Neytendur fá hins vegar ekki að
vita um lögbundið flokkunarkerfi
sem nú er stuðst við en það flokk-
ar kjöt eftir gæðum og á því
byggjast greiðslur til bænda.
Ísólfur Gylfi nefndi þetta atriði
einnig í áðurnefndum umræðum á
Alþingi og sagði að enn vantaði
„talsvert á að neytendur viti um
uppruna og tegund matvörunnar.
Þannig vita neytendur ekki hvort
þeir eru að kaupa gimbra- eða
hrútakjöt þegar um lambakjöt er
að ræða. Á sama hátt vita þeir
ekki hvort þeir eru að kaupa
nautakjöt, kvígukjöt eða kýrkjöt
þegar þeir eru að kaupa nautakjöt.
Það vantar einnig á að uppruna
vörunnar sé getið.“ Á hinn bóg-
inn hrósaði þingmaðurinn mjólk-
urframleiðendum fyrir góðar
merkingar og markaðssetningu.
Merkingar matvæla
Uppruni vörunnar
þarf að vera á
hreinu
- Þingmenn og fjölmiðlar sammála um
að bæta þurfi merkingar á matvöru svo
neytendur viti hvað þeir eru að kaupa
Hólmavíkurkirkja fær nýjan búning
Undanfarna daga og vikur hefur verið unnið að því að slá koparklæðn-
ingu á þak Hólmavíkurkirkju. Fyrir tveimur árum var settur kopar á þak
turnsins en nú verður allt þakið klætt kopar og er verkið vel á veg komið.
Smiðir frá trésmiðjunni Höfða sáu um undirbúningsvinnu en það eru
verktakar frá Kopar og sink sem setja pappann og koparinn á þakið.
Áætlað er að verkinu
verði lokið um miðjan
júlí. Þegar rigningunni
slotar má því búast við
að fagurlega glampi á
koparinn í sólskininu.
Hólmavíkurkirkja
stendur á Brennuhól
og var vígð árið 1968
eftir að hafa verið í
byggingu frá 1952.
Gunnar Ólafsson
teiknaði kirkjuna en
hann lést áður en hann
hafði lokið við að
teikna innviði hennar.
Sveinn Kjarval tók við
verkinu eftir lát hans
og teiknaði innrétting-
ar og mikið af innri
búnaði kirkjunnar.
Skreytingar eru einnig
að hluta til úr kopar, þ.
á m. stór kross og
kertastjakar. Áður var bárujárnsklæðning á þakingu en að sögn Sólrúnar
Jónsdóttur sóknarnefndarformanns er koparklæðningin einkum valin til
að minnka viðhald á þakinu sem áður þurfti að mála á 10-12 ára fresti.
„Því miður verður því ekki lokið fyrir hamingjudaga en vonandi sýnir
fólk þolinmæði þó þetta taki sinni tíma,“ sagði Sólrún.
Yfirlit um framleiðslu og sölu ýmissa búvara
Bráðabirgðatölur fyrir maí 2006
maí.06 mar.06 jún.05 Breyting frá fyrra tímabili, % Hlutdeild %
Framleiðsla 2006 maí.06 maí.06 maí '05 3 mán. 12 mán. m.v. 12 mán.
Alifuglakjöt 588.735 1.693.785 6.072.113 -2,6 11,0 10,1 25,1%
Hrossakjöt 52.247 115.629 753.435 80,5 23,2 -7,1 3,1%
Kindakjöt*, 874 69.726 8.738.953 153,3 1,0 1,0 36,1%
Nautgripakjöt 253.727 741.964 3.225.782 -22,4 -19,0 -11,4 13,3%
Svínakjöt 537.560 1.367.849 5.419.177 12,7 0,7 1,2 22,4%
Samtals kjöt 1.433.143 3.988.953 24.209.460 -0,3 0,7 1,0
Mjólk 11.368.986 31.451.881 110.802.448 8,8 3,5 -1,3
Sala innanlands
Alifuglakjöt 600.670 1.662.202 6.212.624 14,7 8,3 11,7 27,1%
Hrossakjöt 53.331 155.861 583.201 62,1 43,5 2,8 2,5%
Kindakjöt 533.142 1.641.269 7.496.607 -12,7 -5,3 3,0 32,7%
Nautgripakjöt 261.459 757.112 3.236.147 -18,0 -18,1 -11,4 14,1%
Svínakjöt 539.015 1.371.283 5.420.318 13,3 0,0 1,6 23,6%
Samtals kjöt 1.987.617 5.587.727 22.948.897 1,3 -1,5 2,5
Mjólk:
Sala á próteingrunni: 10.146.153 28.646.538 112.513.908 3,9 -0,9 0,7
Sala á fitugrunni: 9.031.019 25.516.172 101.779.040 4,8 1,0 2,2
* Kindakjöt lagt inn samkv. útflutningsskyldu sem flutt skal á erlenda markaði er meðtalið í framangreindri framleiðslu.
Tölur um framleiðslu og sölu Mjólku ehf eru ekki innifaldar þar sem fyrirtækið hefur hafnað að skila skýrslum samkvæmt 77. gr laga nr. 99/1993