Bændablaðið - 27.06.2006, Qupperneq 44

44 Þriðjudagur 27. júní 2006
Bændur meta eigin getu til
vinnu lakari en aðrar útivinn-
andi stéttir og algengt er að þeir
búi við sjúkdóma sem hefta þá
við störf. Starf þeirra er líkam-
lega erfitt sem fyrr og veldur oft
sjúkdómum í stoðkerfi líkam-
ans. Bætt vinnuumhverfi,
vinnulag og betri áhöld og verk-
færi draga úr álaginu.
Meðferð á fóðri og undirburði
er oft ábótavant og mygla og ryk
berst frá því. Þá er notkun á heyrn-
arhlífum ábótavant við hávaðasöm
störf. Nefna má enn að bændur
vanrækja að nota hlífðarhanska
við meðferð á jurtaeyðingarefnum
og öðrum hættulegum efnum.
Meðferð á varnarefnum er einkum
varasöm fyrir verktaka.
Hreint loft í peningshúsum þarf
að hafa í huga þegar við hönnun
þeirra.
Samstarf heilbrigðiseftirlits
og bænda
Bændur eru ánægðir með heim-
sóknir Heilbrigðiseftirlitsins og
telja að þær mættu vera tíðari. Í
Finnlandi er starfandi samstarfs-
ráð Heilbrigðiseftirlits og bænda
þar sem fjallað er um þörf fyrir
þjónustuna og þá möguleika sem
hún býður upp á. Sveitarfélögin
eiga aðild að því samstarfi.
Samstarfsnefndin efndi til
símakönnunar á árunum 2004-5
þar sem hringt var í 1.200 bændur
í fullu starfi og 800 í hlutastarfi
um stöðu öryggismála á bújörðum
þeirra. Með því fengust upplýs-
ingar um að hvaða öryggisatriðum
þarf helst að beina athygli.
Eitt þeirra fjölmörgu mála sem
runnu fullafgreidd út af færi-
bandi Alþingis á síðustu dögum
sumarþings var þingsályktun
um stefnumótandi byggðaáætl-
un fyrir árin 2006-2009. Hún
var lögð fram af iðnaðar- og við-
skiptaráðherra og tók nokkrum
breytingum í meðförum iðnað-
arnefndar þingsins.
Meginmarkmið stjórnvalda í
byggðamálum eiga samkvæmt
þessari ályktun að vera:
a. Að landshlutakjarnar verði
efldir en jafnframt hugað sérstak-
lega að leiðum til þess að treysta
búsetu í þeim byggðarlögum sem
glímt hafa við viðvarandi fólks-
fækkun.
b. Að byggðarlög nái að laga
sig að örri samfélagsþróun og
hröðum breytingum á atvinnuhátt-
um.
c. Að atvinnulíf, menntun,
menning og félagslegt jafnræði
verði styrkt á landsbyggðinni.
Birkir Jón Jónsson formaður
iðnaðarnefndar kvaðst ánægður
með þessa þingsályktun því með
henni hefði Alþingi mótað stefnu í
þessum mikilvæga málaflokki til
næstu ára. Í áætluninni eru taldar
upp 23 aðgerðir sem stjórnvöld
skulu vinna að á gildistíma áætl-
unarinnar. Meðal þessara atriða
eru bæði nýjungar og einnig atriði
sem unnið hefur verið að í sam-
vinnu við ýmsa aðila, svo sem
landshlutasamtök.
„Nefndin lagði hins vegar
áherslu á að ná þverpólitískri sátt
um nokkur kjarnaatriði sem snerta
byggðamál og það tókst. Í áætlun-
inni er því lögð höfuðáhersla á
þrjú meginatriði sem eru í fyrsta
lagi að stórefla menntun á lands-
byggðinni, í öðru lagi að fjölga
opinberum störfum á landsbyggð-
inni og í þriðja lagi að efla
Byggðastofnun og gera henni
kleift með framlögum í fjárlögum
að sinna mikilvægum verkefnum
á sviði byggðamála. Við vildum
undirstrika hlutverk hennar í
framkvæmd byggðastefnu.“
Skerpt á eftirliti Alþingis
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem
Alþingi samþykkir stefnumótandi
byggðaáætlanir sem fram-
kvæmdavaldinu er ætlað að starfa
eftir. Þess vegna vaknar sú spurn-
ing hvort þær hafi gengið eftir.
„Nei, því miður hefur það ekki
verið að öllu leyti. Til dæmis hef-
ur Alþingi áður samþykkt að
stefnt skuli að fjölgun opinberra
starfa á landsbyggðinni en þegar
við lítum tíu ár aftur í tímann sjá-
um við að mestöll fjölgunin hefur
orðið í Reykjavík. Þess vegna
vildum við skerpa á eftirlitshlut-
verki Alþingis hvað þetta varðar.
Nú þarf hvert ráðuneyti að leggja
fyrir Alþingi á hverju ári hug-
myndir sínar um það hvernig þau
hyggjast vinna að þessu mark-
miði. Þetta tel ég vera mjög til
bóta því nú geta þingmenn betur
fylgst með því sem ráðuneytin eru
að gera.
Því til viðbótar viljum við
hækka þekkingarstigið á lands-
byggðinni og veita íbúum hennar
þau sjálfsögðu mannréttindi að
geta sótt sér menntun í heima-
byggð. Og þótt verið sé að fjalla
um stöðu Byggðastofnunar í öðru
þingmáli þá er ljóst að hvernig
sem því máli reiðir af mun alltaf
verða til stofnun sem sinnir því
hlutverki að framfylgja byggða-
stefnu og hana viljum við
styrkja“, sagði Birkir Jón Jónsson
alþingismaður.
Aðgerðirnar 23 sem stjórnvöld
eiga að vinna að á næstu árum
eru þessar:
Bættar samgöngur; efling
sveitarstjórnarstigsins; bætt fjar-
skipti; gerð og framkvæmd vaxt-
arsamninga; söfnun og úrvinnsla
tölfræðilegra gagna um byggða-
þróun; undirbúningar að gerð
landshlutaáætlana; athugun á
stöðu byggðarlaga sem glíma við
viðvarandi fólksfækkun; styrking
atvinnuþróunar; efling rannsókna,
tækniþróunar og nýsköpunar;
uppbygging þekkingarsetra/há-
skólasetra; efling dreifmenntunar
á öllum skólastigum; efling sí-
menntunar; efling menningar-
starfsemi; hagnýting upplýsinga-
tækni; bætt heilbrigðisþjónusta;
efling þjónustu við innflytjendur
og aukin fjölmenning; greining
sóknarfæra hefðbundinna at-
vinnugreina - efling opinberrar
þjónustu; uppbygging ferðaþjón-
ustu; stuðningur við atvinnurekst-
ur kvenna; styrking skapandi
greina; efling umhverfisstarfs í
sveitarfélögum; þátttaka í Norður-
slóðaáætlun Evrópusambandsins
(NPP); efling Norrænu Atlants-
hafsnefndarinnar (NORA).
Alþingi samþykkti stefnu-
mótandi byggðaáætlun
Efling menntunar
og fjölgun opin-
berra starfa á
landsbyggðinni í
forgrunni
Birkir Jón Jónsson.
Á því hálfa ári sem liðið er síðan
fetaostarnir frá Mjólku komu
fyrst á markað hafa viðtökur
neytenda verið langt umfram
væntingar og hefur Mjólka nú
náð liðlega 50% hlutdeild í
sölu fetaosts á smásölu-
markaði og ívið meiri hlut-
deild á stóreldhúss- og
mötuneytismarkaði. Þar
með hefur fyrirtækið náð
tveggja ára sölumarkmið-
um á aðeins sex mánuðum.
“ Viðtökur neytenda hafa
verið frábærar og farið
fram úr okkar björtustu
vonum. Fyrir það erum við
ákaflega þakklát og teljum
þetta vísbendingu um að
neytendum líki það sem við
erum að gera“ segir Ólafur
M. Magnússon fram-
kvæmdastjóri Mjólku ehf.
Sýrður rjómi
ný afurð frá Mjólku
Í dag er rúmt ár frá því að áform
Mjólku um að hefja framleiðslu
mjólkurafurða án ríkisstyrkja utan
hins hefðbundna landbúnaðarkerf-
is voru fyrst kynnt. Fyrirtækið hóf
framleiðslu á fetaosti fyrir neyt-
endamarkað í byrjun desember
2005 og þessa dagana er Mjólka
að senda á markað nýja afurð sem
er sýrður rjómi sem hægt verður
að fá í fjórum mismunandi fitu-
flokkum: 5%, 10%, 18% og 32%.
Sýrði rjóminn frá Mjólku hefur
verið í tilraunaframleiðslu fyrir
stóreldhús og mötuneyti um nokk-
urt skeið og hefur líkað vel en
verður nú settur á almennan neyt-
endamarkað í handhægum 180 gr.
umbúðum. Þetta er fyrsta nýja af-
urðin sem kemur frá Mjólku eftir
að framleiðsla fetaosta fyrir neyt-
endamarkað hófst í desember síð-
ast liðnum.
Aukin mjólk til vinnslu
Undanfarið hefur verið unnið
að því að tryggja Mjólku nægt hrá-
efni til að anna þeirri eftirspurn
sem verið hefur og svigrúm til að
markaðssetja fleiri afurðir. Til
þessa hefur stærstur hluti mjólkur-
innar sem unnið er úr komið úr
mjólkurbúi fyrirtækisins á Eyjum
II í Kjós. Nýlega var gerður samn-
ingur við stóran mjólkur-
framleiðanda um mjólkur-
innlegg sem felur í sér tvö-
földun á því mjólkurmagni
sem Mjólka hefur til fram-
leiðslu sinnar. Það er Ásta
Skúladóttir og Sigurður
Óli Ólafsson bændur á
Lambastöðum í Borgar-
firði sem nú hefur fært við-
skipti sín yfir til Mjólku og
þar með tryggt að fyrirtæk-
ið mun hafa næga mjólk til
að hrinda í framkvæmd
áformum um frekari upp-
byggingu og vöruþróun.
Nokkrir mjólkurframleið-
endur voru áður komnir í
viðskipti við Mjólku og
fleiri hafa lýst áhuga á að
leggja sína mjólk inn hjá fyrirtæk-
inu. Stefnt er að því að nýjar fram-
leiðsluvörur líti dagsins ljós innan
skamms.
Forsvarsmenn Mjólku ehf. eru
þakklátir starfsfólki Mjólku, inn-
leggjendum sínum og síðast ekki
síst neytendum fyrir þær frábæru
móttökur sem fyrirtækið og fram-
leiðsluvörur þess hafa fengið.
/Fréttatilkynning.
Mjólka kynnir nýja vörulínu fyrir neytendamarkað:
Nýjar vörur og meiri
mjólk til framleiðslunnar
Áhugi Dana á lífrænt fram-
leiddum matvælum hefur í
fyrsta sinn leitt til skorts á
þessum afurðum, svo sem
haframjöli, svína- og nauta-
kjöti. Útlit er fyrir að eftir-
spurnin haldi áfram að vaxa.
Aukning í sölu lífrænna mat-
væla er meiri en nokkru sinni
fyrr, segir starfsmaður Coop
Danmark A/S, Katrine Will-
mann, en samsteypan á verslana-
keðjurnar Brugsen, Kvickly,
Fakta og Irma.
Árið 2005 jókst sala verslan-
anna á lífrænt framleiddum vör-
um um 6% en fyrstu fimm mán-
uði þessa árs er aukningin 16%
miðað við sama tíma árið áður.
Aukningin í ár kemur til viðbótar
mikilli aukningu á síðasta ári.
Samkvæmt upplýsingum frá
Hagstofu Danmerkur jókst smá-
söluverslun með lífrænar afurðir
um 12% milli áranna 2004 og
2005, en árin þar á undan hafði
breytingin verið lítil.
Mest kemur á óvart hin mikla
aukning sem orðið hefur í sölu á
lífrænt framleiddu kjöti en hún
nam um 67% á árunum 2003-
2005. Fyrirtækið Friland A/S,
sem er í eigu Danish Crown, en
það er stærsti fyrirtæki í sölu líf-
ræns kjöts í Evrópu, upplýsir að
söluaukningin fyrstu fimm mán-
uði þessa árs, 2006, sé þegar orð-
in 35% miðað við árið áður. Það
er mesta aukning sem orðið hef-
ur hjá okkur og engin vara í Dan-
mörku hefur sýnt aðra eins aukn-
ingu á sama tíma, segir Karsten
Dejbjerg, forstjóri Friland A/S.
Við verðum fyrir því að lífrænt
framleitt kjöt seljist upp í versl-
unum okkar, það höfum við ekki
upplifað áður, segir hann.
Danir kaupa lífræn matvæli
meira en nokkru sinni fyrr
Refsingar verða hertar fyrir
sölu á kjötvörum með
útrunninni söludag í Danmörku.
Það boðar
neytendamálaráðherra Dana,
Lars Barfod, en hann hefur
kynnt nýtt lagafrumvarp þess
efnis. Ef frumvarpið nær fram
að ganga verður lágmarkssekt
fyrir að selja heilsuspillandi
matvæli dkr. 40.000. Fyrir sölu á
matvælum sem eru óhæf til
neyslu, eins og það er orðað í
frumvarpinu, er lágmarkssektin
dkr. 20.000. Þetta er fjórföldun
á sektargreiðslum frá
nýgildandi lögum. Frumvarpið
verður lagt fyrir Folketinget að
afloknu sumarfríi í ár.
Brestir í vinnu-
aðstæðum
valda vondum
slysum
Hert viðurlög í Danmörku við að
selja kjöt eftir síðasta söludag