Prentarinn - 01.09.2002, Blaðsíða 20

Prentarinn - 01.09.2002, Blaðsíða 20
Samhengið milli péttleíka fyrirmyndarinnar og punktastœrðar eftirmyndar eftir Jón A. Sandholt Tónendurgepðin Inngangur Myndum í hverskyns prentgrip- um hefur fjölgað til muna á síð- ustu árum með tilkomu hinnar stafrænu tækni. Nú geta allir sem eiga tölvu unnið prentmyndir, eða svo er okkur sagt, og möguleik- arnir á að prenta út myndir eru fleiri og fjölbreyttari en áður. Lykillinn að góðum prentmyndum er að þekkja eiginleika þess frá- lagstækis sem að lokum mun keyra út myndina, hvort sem það er litprentari eða hefðbundin off- setprentvél, og haga myndvinnslu í samræmi við þá. Til að ná góðum árangri við gerð prentmynda þarf að skilja samhengið milli þéttleika fyrir- myndarinnar og punktastærðar prentmyndarinnar og hvernig má stýra þessum tengslum sem best. Þessi grein fjallar um grund- vallaratriði myndvinnslu fyrir prentun. Hér er fjallað um svart- hvítar myndir vegna þess að það auðveldar útskýringar og skilning á þeim atriðum sem hér er fjallað um. Svarthvítar myndir er enn að finna í mörgum prentgripum, þrátt fyrir sívaxandi vinsældir lit- mynda en auk þess eru litmyndir í prentun í raun byggðar upp af fjórum svarthvítum myndum þannig að kunnátta í meðferð svarthvítra mynda er einnig grunnurinn að góðri vinnslu lit- mynda. Samfelldir tónar og ósamfelldir Hugtakið „tónn" í sambandi við myndir á við það hversu ljós eða dökk mynd er. Tónskali myndar er allir tónar sem er að finna innan ákveðinnar myndar og tónþrep er tiltek- ið birtustig. Tónskali mynda er vanalega saman settur af mörgum tónþrepum, frá því ljósasta til þess dekksta. Tónskali Ijósmynda, mál- verka og teikninga er sagður samfelldur, hann breytist með mjúkri stígandi, án sýnilegra þrepa, frá ljósasta punkti til þess dekksta. Tónar ljósmynda eru myndaðir af silfurkornum og Stærsti prentan-legi punktur "& SP 50 Minnsti prentan-legi punktur ""THálJós ^ jSkuggar Halli=skil ^^"^ 'Miðtónar , Þóttloiki fyrirmyndar 1« »1 r béttleikasvið myndar ' Mynd 1. Tónkúrfa sýnir tengslin milli þéttleika fyrirmyndarinnar og punktastærðar eft-irmyndorinnar. Meb því að brcytri lögun kúrfunnar og staðsetningu endapunkla hennar inti iuifci stjórn ú birtu og skilum eftirmyndarinnar til þess að líkja sem best eftir fyrir-myndinni. magn þeirra er í beinu hlutfalli við ljósið sem féll á filmuna eða pappírinn við lýsingu. Tónar málverka og teikninga eru myndaðir af litarefnum sem borin eru á pappír eða striga og þykkt þeirra ræður því hversu ljósir eða dökkir tónar myndar- innar eru. Myndir sem þessar eru oft kallaðar tónmyndir. Tónskali prentmynda er ekki samfelldur. Flestar prentaðferðir byggjast á „af eða á" ástandi, annaðhvort prentast farfi eða ekki. Það er m.ö.o. ekki hægt að prenta misþykkan farfa til að líkja eftir tónum fyrirmyndarinnar, að- eins misstóra punkta sem allir hafa sama þéttleika. Þar sem tónn prentmyndarinnar er dökkur eru prentaðir hlutfallslega stórir prentpunktar en þar sem tónninn Þéttleilcasvið I Ijósmyndum eru Ijósustu svæðin þau svæði þar sem engin silfurkorn licifci myndast en þou dekkstu þai sem mikið er af silfurkornum. Ljósustu svæði prentmynda eru þau svæði þar sem engir prentpunktar eru til staðar en þriu dekkstu þai sem prentpunktornir eru stærstir. Þéttleikasvið er hugtak sem í stuttu múli niú segju að lýsi muninum ú þéttleika dekksta og Ijósasta svæðis tiltekinnar myndar. Ef þéttleiki Ijósasta flcitcir myndar mælist t.d. D 0,3 og þéttleiki dekksta hluta hennar D 2,4 þá er þéttleikasvið hennar 2,1 (2,4-0,3 = 2,1). á að vera ljós eru punktarnir hafð- ir litlir. Röstun Breyting samfelldra tóna fyrir- myndarinnar í prentpunkta kallast röstun. Fyrir daga skanna og raf- rænnar myndvinnslu voru myndir rastaðar með því að mynda tón- fyrirmyndina á harða grafíska filmu í gegnum laust rastanet. Nú á dögum eru rastamyndir gerðar eftir stafrænum gögnum með leysigeisla sem lýsir rastapunkt- ana annaðhvort á filmu eða beint á prentplötuna. Til að prentuð eft- irmyndin líkist tónfyrirmyndinni sem mest þarf að vera samhengi milli þéttleika fyrirmyndarinnar og punktastærðar prentmyndar- innar. Þar sem fyrirmyndin er ljós (lágt þéttleikastig) þarf að prenta litla punkta og þar sem fyrir- myndin er dökk (hátt þétt- leikastig) þarf að prenta stóra punkta. Ef prentun farfa á pappír gæti skilað sama þéttleika- sviði og ljósmyndir myndi yf- irfærslan úr tónmynd í rasta- mynd vera tiltölulega einfalt mál og tóndreifing og skil í prentmyndinni yrðu nákvæm- lega eins og í fyrirmyndinni. Því miður næst vanalega ekki sami þéttleiki í prentun og í venjulegri ljósmynd. Ljós- 20 PRENTARINN

x

Prentarinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Prentarinn
https://timarit.is/publication/952

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.