Reykjalundur - 01.06.1964, Side 23

Eitt er víst, að engin varanleg verðmæti íást án
fyrirhafnar. Það gildir einnig um að njóta þeirr-
ar listar, sem í einu málverki felst. Ég vil halda
því fram, að það sé lágmarkskrafa, að fólk fáist
til að líta á abstrakt málverk. Mín reynsla hefur
verið sú, að þeir, sem nenna að horfa á þessa
myndgerð, komast furðu fljótt á að geta notið
hennar að einhverju leyti. Það sem gerist er það,
að viðkomandi víkkar fegurðarskyn sitt, og af-
staðan til umhverfisins verður önnur. Mér skilst,
að þetta sé aðeins ein af þroskaleiðunum, sem
flestir eru að leita eftir á þessu jarðarplani.
Eg hef oft velt því fyrir mér, hvernig áhrif ab-
strakt málverk hafi á það fólk, sem sjaldan sér þá
konst. Ég get ímyndað mér, að það sé ákaflega
framandi fyrir það og valdi því jafnvel óþægind-
um. Þeir, sem vilja drekka hikarinn í botn í ein-
um teyg, fá þar ekki, það sem þeir vonuðust eftir.
Inn í hugskot annarra virðast hin jákvæðu
álirif renna ósköp eðlilega. Ég held að sú mann-
gerð sé fordómalausari. Ég vil vekja athygli á
einu mjög mikilsverðu atriði í þessu sambandi,
og það er, hve margir villa fyrir sér með því að
horfa á abstrakt málverk með sömu augum og
það figurativa. Þeir eru sífellt að reyna að finna
einhver þekkjanleg form, svo sem andlit, líkams-
skapnað og fleira.
Með slíku hugarfari er alls ekki hægt að kom-
ast að málverkinu. Það má líkja þessu við það,
þegar horft er á úfið hraun, og náttúruskoðarinn
er sífellt að baksa við að finna andlitsmyndir út
úr klettum og klöppum. Þær eru þar að vísu fyrir
hendi, en þegar kafað er dýpra, eru slíkar yfir-
horðsmyndir ekki eftirsóknarverðar.
Það er annað og meira, sem vert er að spanna.
Það mætti segja, að það væri spor í rétta átt, ef
áhorfandinn gæti stillt sig inn á þá dulúð, sem í
sliku landslagi býr. Myndræna innlifun i náttúr-
una er liægt að þroska með því að umgangast
málverk og margs konar stefnur í málaralist, og
umfram allt að líta ekki hlutina með notagildi í
huga.
Með þessu móti má mikið þroska samhliða
skilning á málverkinu og náttúrunni, og það er
Hraunheimar
öruggt, að allir geta þroskað þessi svið með sér.
Að endingu vildi ég svo segja þetta: Ég býst
við, að við getum verið sammála um, að allar
listgreinar muni í eðli sínu vera náskyldar. Ég tel,
úr því að við erum að tala um abstrakt myndlist,
að hún sé einna skyldust tónlist. Munurinn virð-
ist mér sára lítill — ef til vill aðeins sá, að önnur
tjáir sig með litefni, hin með tónefni.
Ef við göngum út frá þessu, þá ætti hinum
músíkalska manni að vera abstrakt málverkið
nokkuð aðgengilegt.
Það ætla ég, ef abstrakt málverk er skoðað með
svipuðu hugarfari og hlustað er á tónverk, muni
þetta tvennt renna saman, eða að minnsta kosti
samhliða.
Við Eiríkur létum þessu rabbi um abstrakt list
lokið. Sólin skein aftur í heiði, og geislar sólar-
innar féllu inn um gluggana og ljómuðu upp hina
fögru ibúð listamannshjónanna.
Er ég hafði notið ríkulegra veitinga, sem hús-
freyjan hafði framreitt, þakkaði ég yndislega
stund, og húsbóndinn ók mér til borgarinar í
nýja bílnum sínum. Við þeystum inn sólbjartan
Reykjalundur
21