Reykjalundur - 01.06.1964, Blaðsíða 48

nótt, í gaddfrosti, þá þagði hann líka. Hann
komst ó fætur úr fönninni og gekk beint af aug-
um án þess að vita hvert hann ætti að fara.
En aldrei sagði hann neitt á þessari voðalegu
göngu, og hann haðst ekki beininga nema með
augunum. Og að endingu gerðist það á regnfullri
vornótt, að hann flæmdist inn í stóra borg, barst
þangað eins og lauf fyrir vindi, og fyrsta kvöld-
ið, sem hann var þar, var honum varpað í fang-
elsi, og það þó að varla hefði nokkur séð hann
né heyrt. Þá þagði hann líka, andmælti engu,
spurði einskis. Hvað hefði það þýtt? Dyr fang-
elsisins opnuðust aftur, og þá haðst hann þess að
mega vinna verstu verkin, og aldrei sagði hann
neitt.
En verra en nokkurt verk var þó leitin að
vinnu. Kvalinn var hann og píndur af sárum sulti,
en þagði samt.
Það settust á hann óhreinindi þessarar ókunnu
horgar og það var hrækt á hann af ókunnum vör-
um ókunnra manna, og hann var hrakinn af borg-
arstrætunum út á akveginn, þar sem hann var
þrælkaður sem vinnujálkur og látinn bera þyngstu
byrðar, og umferðin ærði hann svo hann var í sí-
felldri lífshættu, innan um hestvagna, flutnings-
vagna, hófstóra hesta, samt þagði hann.
Aldrei taldi hann, hve mörg pund hann þyrfti
að hera til þess að vinna sér inn krónu, né hve
oft hann lmaut og datt áður en hver krónan var
fengin. Aldrei taldi hann þau skiptin, sem hann
varð að þola dýpstu lægingu til þess að fá að
vinna fyrir sér. Nei, aldrei. Hann þagði alltaf.
Hann bað ekki einu sinni um vinnu, heldur stóð
þegjandi út við dyr eins og betlari, þó hann ætti
jafnan rétt sem hver annar að fá vinnu, en í
augnaráðinu mátti lesa orðlausa þrá. „Komdu
seinna,“ var sagt við hann, og líkt og skuggi var
hann horfinn áður en varði, og hann kom aftur
eins og skuggi, og beið þegjandi, og augun ein
báðu og þrábáðu um það sem hann átti fullan
rétt á. Hann þagði, jafnvel þegar lagt var til hans,
eða hann var svikinn um mestallt kaupið, með
einhverri afsökun, eða fenginn vondur gjaldmið-
ill. Já, hann andmælti aldrei, heldur þagði alltaf.
Einu sinni fór Bontsha yfir veginn að ná sér í
vatnsdrykk við brunninn, og á þeirri stund varð
furðuleg breyting á lífi hans. Hvaða kraftaverk
var það, sem þá breytti öllu hans lífi? Skrautleg-
ur vagn, sem rann á hjólum með gúmmíbörðum,
þaut hjá, vagnstjórinn ló dauður á götunni, með
svöðusár á höfði, hestarnir trylltir, blásandi og
freyðandi nösum, og augun skutu gneistum eins
og sæi í kolaeld um nótt, en í vagninum sat mað-
ur nær dauða en lífi, og Bontsha náði taki á
taumunum og tókst að stilla hestana. Maðurinn,
sem í vagninum sat, var Gyðingur og auk þess
mikill mannvinur, og hann kunni vel að meta
þann greiða, sem Bontsha hafði gert honum.
Fyrst fékk hann honum keyri hins látna öku-
manns, og Bontsha, sem áður hafði verið vesæll
burðarkarl, var nú heldur betur hækkaður í tign!
Hann var orðinn vagnstjóri. Enn betur gerði
þessi mikli mannvinur við hann, því hann gifti
hann, og þó enn betur en það, því hann fékk hon-
um harn til fósturs.
En aldrei sagði Bontsha eitt orð, heldur tók
við þessu öllu með þögn og þolinmæði.“
,Það er verið að tala um mig,“ hugsaði
Bonuha, „ég þekki það, þetta er ég, sem verið að
tala um. ‘ En samt þorði hann ekki að opna aug-
un, né líta upp á dómarann.
„Hann mótmælti aldrei. Jafnvel þegar þessi
mikli mannvinur varð gialdþrota, án þess að
hafa goldið Bontsha eim. eyri af kaupi því, sem
hann skuldaði honum, þó þagði hann einnig.
Hann þagði lika þegar konan strauk frá honum
og skildi ekkert eftir nema barnungann ósjálf-
bjarga. Og þegar þessi sami barnungi henti hon-
um út úr sjálfs hans húsi fimmtán árum síðar,
þá þagði hann.“
„Nú er verið að tala um mig,“ hugsaði
Bontsha, „það skal ég ábyrgjast. Og hann glaðn-
aði heldur en ekki í huganum.
„Hann þagði líka,“ sagði verjandinn, „þegar
þessi sami góðgerðamaður og mannvinur, sem
Bontsha hafði bjargað, losnaði úr gjaldþrotinu
jafn skyndilega seni hann liafði lent í því, og galt
honum samt sem óður ekki einn eyri af því sem
46
Reykjalundur