Reykjalundur - 01.06.1964, Blaðsíða 44

/3oHÍslta liÍHH þötjli
Eftir ISAAC LOEB PERETZ (1850—1915)
Meðan Bontsha hinn þögli lifði hér í heimi, var
enginn sá, sem eftir honum tæki. Reyndu að
spyrja einhvern, hver Bontsha hafi verið, spurðu
um ævi hans, dauða hans. Veslaðist hann upp,
þreyttist hjarta hans hægfara þreytu, eða kiknuðu
kannske bein hans undir þeirri hyrði, sem á þau
var lögð? Hver veit. Ef til vill dó hann af matar-
leysi — það köllum vér hungur.
Ef hestur, sem dregur vagn eftir stræti, dettur
niður dauður, þá stekkur fólk til hvaðanæfa til að
horfa á svo merkilegan atburð, og síðan er reist
minnismerki á staðnum til minningar um hann.
Ef jafnmikið væri til af hestum og fólki, væri
minna haft við. Hvað margir hestar skyldu annars
vera til? En af mönnum — ugglaust ekki færra
en þúsund milljónir.
Bontsha var maður, eða í mannsmynd var hann
að minnsta kosti, en það þekkti hann enginn. Alla
ævi þagði hann og þegjandi dó hann. Hann leið
frain eins og skuggi. Þegar hann fæddist, var ekk-
ert um dýrðir, ekki haldin veizla, ekki glösum
klingt. Ekkert haft við þegar hann var fermdur.
Hann var eins og sandkorn á strönd mikils úthafs,
meðal milljóna af öðrum sem ekki þekktust að,
og þegar vindurinn tók hann og bar hann að
óþekktu ströndinni handan við haf þetta, varð
enginn þess var að neitt hefði gerzt.
Meðan hann lifði sá enginn spor hans í ryki
vegarins, og að honum látnum feykti vindurinn
spýtunni með nafni hans, sem átti að merkja gröf-
ina.
Kona grafarans fann spýtuna, og hittist þá svo
á, að hana vantaði eldivið, svo hún bar hana heim
og sauð við hana kartöflurnar sínar. Þannig at-
vikaðist það, að þremur dögum eftir að Bontsha
var í gröf lagður vissi enginn og gat enginn vitað,
42
hvar hann hvíldi. Ef honum hefði verið setlur leg-
steinn, hefði mátt lesa nafn hans á steininum að
hundruðum ára liðnum, og þetta nafn: Bontsha
hinn þögli, hefði þá ekki týnzt algerlega. Enginn
mundi eftir honum, ekki einn! Skuggi, og það
horfinn skuggi, enginn, ekki neitt!
Einsamall lifði hann, og dó einsamall. Ef ekki
hefði verið þessi sífelldi ágangur, kliður og læti
í mannlífinu, kynni að vera að einhver hefði heyrt
braka í beinum hans undir þessari ógnar byrði,
sem hann hafði að bera, eða að einhver hefði lit-
ið við honum og tekið eftir því að þetta var mað-
ur, þrátt fyrir allt, maður með óttaslegin augu og
titrandi varir, tekið eftir því, að þótt hann bæri
enga byrði gekk hann álútur, eins og sá, sem ekki
hefur hugann bundinn við annað en legstað sinn.
Þegar farið var með Bontsha á spítalann, voru
tíu menn aðrir, sem biðu málþola eftir því að
komast í rúmið hans til þess að deyja þar. Og
þegar hann var borinn þaðan í líkhúsið, biðu tutt-
ugu, og þegar hann var borinn til grafar, biðu
fjörutíu eftir því að mega leggjast þar til hinztu
hvíldar, sem hann var lagður. Hve margir skyldu
bíða enn eftir þessum þremur álnum moldar?
Hann fæddist í þögn, lifði í þögn, og í enn
meiri þögn var hann grafinn.
En svo skipti um! Þegar Bontsha kom til
himnaríkis, þá var honum tekið þar eins og þjóð-
höfðingja. Stóri lúðurinn, lúður Messíasar, var
þeyttur, svo heyrðist um alla himnana sjö:
Bontsha, Bontsha hinn þögli er dauður! Og það
varð mikill vængjasláttur og fjaðradynur af
englavængjum, því allir þurftu að segja öllum
þessi stórtíðindi: „Veiztu hver er dauður? Það
er Bontsha, Bontsha hinn þögli!“
En nýfæddu, litlu englarnir, bjarteygir og gull-
Reykjalundur