Morgunblaðið - 26.07.2016, Blaðsíða 18

FRÉTTASKÝRING
Andri Steinn Hilmarsson
ash@mbl.is
Leiguverð hefur farið lækk-andi á undanförnum þrem-ur mánuðum sé litið tilþinglýstra leigusamninga
sem eru á skrá hjá Þjóðskrá Íslands.
Vísitala leiguverðs stóð í 150 í júní sl.
en vísitalan stóð í 100 í janúar 2011.
Í gögnum frá Þjóðskrá Íslands
kemur fram að leiguverð hafi lækkað
um 1,6 prósent að meðaltali á lands-
vísu á síðustu þremur mánuðum og
var meðaltalslækkun leiguverðs á
milli maí og júní sú sama. Hækkun
leiguverðs sl. 12 mánuði miðað við
sama gagnagrunn, þinglýsta leigu-
samninga, nemur 5,4 prósentum.
Líkt og lesa má út úr töflunni
hér að ofan er hæsta fermetraverðið
á stúdíóíbúðum og er leiguverðið
hæst á miðborgarsvæðinu, þ.e. vest-
an Kringlumýrarbrautar. Lægst er
fermetraverðið á Suðurlandi.
Vísitala leiguverðs byggir á
leigugagnagrunni Þjóðskrár sem
heldur utan um þinglýsta leigusamn-
inga um land allt. Alls var 658 samn-
ingum þinglýst í síðasta mánuði en
leigusamningum eldri en 60 daga eða
með óþekktan fjölda herbergja er
haldið utan við gagnagrunninn ásamt
íbúðum í félagslega húsnæðiskerfinu.
Ekkert lát á eftirspurninni
Að sögn Guðlaugs Þorsteins-
sonar hjá Leigulistanum hefur spurn
eftir íbúðum aukist verulega á sama
tíma og framboðið hefur dregist sam-
an. Er því ekki hægt að rekja lækkun
leiguverðs skv. gögnum Þjóðskrár til
breyttrar samsetningar framboðs og
eftirspurnar á markaði – verð hefði
heldur átt að hækka við minna fram-
boð og aukna eftirspurn.
„Við erum venjulega með um
150 eignir á skrá en þær eru í kring-
um 50 í dag,“ segir Guðlaugur og
bætir við að hann hafi ekki séð annað
eins. „Þetta rýkur út, við höfum ekki
undan. Það hefur gengið rosalega á
lagerinn og okkur vantar íbúðir.“
Hann segir ástæðurnar fyrir
minna framboði á leiguíbúðum vera
nokkrar og byrjar á þeirri augljósu.
„Það eru einhverjar 2.500 íbúðir farn-
ar í Airbnb,“ segir Guðlaugur en
hann hefur einnig tekið eftir öðrum
þætti sem er farinn að hafa mikil
áhrif á leigumarkaðinn sem er aukin
sala á íbúðum. „Við höfum fengið fullt
af leigjendum í íbúðarleit sem bjuggu
í íbúð sem var seld.“ Hann segir
margar íbúðir hafa farið á leigumark-
aðinn eftir hrunið en nú sé verðið á
markaði þannig að eigendur íbúð-
anna séu tilbúnir að selja þær.
Herbergin lækka mest
Guðlaugur segir tölur Leigu-
miðlunar vera á svipaða leið og gögn
Þjóðskrár gefa til kynna. Leiguverð
hafi lækkað um 1,5 prósent á
milli ársfjórðunga hjá Leigu-
miðlun. Mest er lækkunin í
flokki herbergja, eða rúm 11 prósent.
Leiguverð fjögurra herbergja íbúða
og einbýla hefur aftur á móti hækk-
að. Meðaltalshækkun leiguverðs
fjögurra herbergja íbúða á milli árs-
fjórðunga nemur tæpum 11 prósent-
um en tæpum 15 prósentum í flokki
einbýla.
Leiguverð fyrir hverja íbúð
hefur þó hækkað þar sem íbúð-
irnar á tímabilinu eru stærri en
áður, segir Guðlaugur.
Leiga hefur lækkað á
sl. þremur mánuðum
Leiguverð í júní 2016
Heimild: Þjóðskrá Íslands
Stúdíó íbúð 2. herbergja 3. herbergja 4.-5 herbergja
Meðalverð Meðalverð Meðalverð Meðalverð
Reykjavík, vestan kringlumýrarbrautar og Seltjarnarnes 4395 2567 2176 1818
Reykjavík milli Kringlumýrarbrautar og Reykjanesbrautar 2483 2369 1976 2475
Kópavogur - 2396 1932 1628
Garðabær, Hafnarfjörður og Álftanes - 2022 1904 1792
Grafarvogur, Grafarholt, Árbær, Norðlingaholt og Úlfarsárdalur - 2090 1873 1725
Breiðholt 2437 2207 1847 1837
Kjalarnes og Mosfellsbær - 2708 - -
Suðurnes - 1438 1484 1207
Vesturland - 1341 1359 1121
Vestfirðir - - - 542
Norðurland nema Akureyri - - - 1082
Akureyri - 1994 1735 1442
Austurland - - - 1063
Suðurland - 1364 1247 971
18
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 26. JÚLÍ 2016
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Það erörugglegarétt að hið
svokallaða Ríki
íslams, Isis, á í
vaxandi erfið-
leikum með að
halda í ránsfeng
sinn, landsvæði innan Íraks
og Sýrlands.
Mörg ríki taka nú virkari
þátt í árásum á Isis, og eru
skotmörk sem áður voru
undanþegin ekki friðhelg
lengur.
Og eins er líklegt að
áhersluna sem nú er lögð á
að fá heilaþvegna „verk-
taka“ á Vesturlöndum í
hryðjuverkin þar megi rekja
til varnarbaráttu á heima-
slóð.
Þótt það fyrra sé fagn-
aðarefni, er hið síðara óþol-
andi, óþverraleg áþján fyrir
þjóðfélögin sem legið hafa
undir árásum á almenning.
Frakkland hefur sætt
miklum árásum og nú síð-
ustu vikurnar eru merki um
að hermdarverk gegn
Þýskalandi, forysturíki Evr-
ópusambandsins, fari vax-
andi.
Sífellt meira ber á gagn-
rýni vegna stefnumótunar
Merkel kanslara í málefnum
flóttamanna og innflytjenda.
Þótt ekki sé þar allt sann-
gjarnt, þá virðist sú stefna
ekki hafa verið hugsuð í
þaula. Stjórnmálaleg ólga
kviknaði innan Evrópusam-
bandsins þegar flótta-
mannastraumurinn óx hratt
í kjölfar yfirlýsinga Merkel,
sem túlkaðar voru á þá leið
að dyrum Evrópu yrði alls
ekki lokað á fólk á flótta, né
á þá sem leituðu í líf-
vænlegra umhverfi.
Merkel kanslari og aðrir
leiðtogar Evrópu sam-
þykktu í framhaldinu milli-
leið sem draga skyldi úr hin-
um þunga straumi. Þótt
niðurstaðan hafi sætt gagn-
rýni víða, þá hefur hún kom-
ið að gagni, a.m.k. enn sem
komið er.
En til viðbótar því, að
fulltrúar Sameinuðu þjóð-
anna og mannréttinda-
stofnana telja framkvæmd-
ina gallaða og samþykkt-
irnar stangast á við
alþjóðlegt regluverk og þau
gildi sem þessir aðilar eiga
að gæta, þá hvílir hún að
auki í ýmsum efnum á veik-
um grunni. Meginforsenda
þess að hún gangi upp eru
samningar við Tyrkland Er-
dogans forseta.
Þá kárnar gam-
anið.
Allar lýðræðis-
þjóðir myndu
bregðast mjög
hart við tilraun
hersins í löndum
þeirra til að hrifsa til sín öll
völd. Varla er hægt að hugsa
sér aðra eins atlögu og ógn í
landi sem treystir á sitt lýð-
ræðisskipulag. En þrátt fyr-
ir þau algildu sannindi, þá
eiga viðbrögð forystumanna
þjóðar við valdaráni hersins
samt sín takmörk. Enn er
margt óljóst um aðdraganda
valdaránsins, hverjir stóðu
bak við það og hverjir voru
virkir þátttakendur eða
beinir og svo óbeinir stuðn-
ingsmenn. Á þessum hópum
er auðvitað grundvallar-
munur. Við þetta bætist, svo
undarlega sem það kann að
hljóma, að þeir eru til í hópi
venjulegs fólks í Tyrklandi
sem samsinna rökum hers-
ins um það að hann hafi
fengið það í vöggugjöf, frá
Atatürk landsföður, að
tryggja skil á milli stjórn-
mála og trúarlegra kenni-
setninga. Yfirvöld seilast
mjög langt meðhöndli þau
þá sem landráðamenn, sem
hafa þess háttar sjónarmið,
en hafa lítt eða ekkert að-
hafst. Gildir einu hvort í hlut
eiga blaðamenn, kennarar
eða stjórnarandstæðingar.
Augljóst er að ýmsir for-
ystumenn ESB telja að við-
brögð yfirvalda í Ankara við
valdaránstilraun séu þegar
komin að þolmörkum. Sumir
þeirra hafa um það stór orð.
Það fer ekki fram hjá
neinum að Erdogan forseti
er ekki mjög móttækilegur
fyrir gagnrýni. Hann er hins
vegar harður í horn að taka
og snar í snúningum. Og
hvað sem síðar verður, þá
eru þeir ekki margir í
augnablikinu sem setja for-
setanum stólinn fyrir dyrn-
ar.
Stefna ESB í málefnum
flóttamanna, sem er við-
kvæmasta mál sem sam-
bandið fæst nú við, hangir að
miklu leyti á velvild og still-
ingu Erdogans forseta. Það
getur ekki verið mjög nota-
leg staða fyrir Merkel kansl-
ara. Ekki mikið betri en
staðan væri fyrir Hillary
Clinton, ef endanleg úrslit í
tölvupóstamáli hennar færu
eftir velvild og dómgreind
Donalds J. Trump.
Stefnumótun ESB
í málefnum flótta-
manna mótaðist
í uppnámi
leiðtoga þess}
Stefna á bláþræði
B
rátt hætti ég í vinnu og held utan
til náms. Ég hef eytt síðustu vik-
um í að klára ýmis mál og aðeins
hellt mér af þunga í eina stóra
umfjöllun. Já, þegar ég kem til
Bandaríkjanna og kennarinn spyr í fyrsta
tíma hvað við nýnemarnir vorum að skrifa um
áður en við mættum mun ég rétta upp hönd og
segja „Kisur!“
Að hitta stjórnarkonur í Villiköttum, sem
undanfarið hafa bjargað hátt í 100 köttum af
einu heimili, var eins og að fá faðmlag í sálina,
ferskur andblær í þrúgandi heimi. Fyrrnefnt
verkefni sem þær hafa tekið að sér fellur
reyndar ekki að upprunalegu hlutverki félags-
ins en málið er að hér á landi er enginn sem
sinnir dýravelferð nema sjálfboðaliðasamtök.
Matvælastofnun er vissulega ætlað þetta
hlutverk, og starfsfólkið vill klárlega vel, en þegar upp er
staðið hefur það aðeins tvö úrræði: að leita til fyrrnefndra
samtaka eða lóga dýrunum. Hingað til hefur MAST ekki
einu sinni getað greitt samtökum sem taka að sér dýr þá
upphæð sem annars hefði verið varið í lógun. Augljóslega
þarf að breyta þessu.
MAST á það hins vegar sameiginlegt með lög-
reglustjóranum í Eyjum að telja sig sjálfráða um hvaða
upplýsingar eru veittar hverju sinni og því er erfitt að
veita henni aðhald eða stuðning. Stofnunin hefur ítrekað
neitað að ræða hvernig hún hyggist leysa vandann og ekki
gefið upp hvort viðkomandi aðili verði kærður.
Þá hefur ekki verið gefið upp hvernig stofn-
unin hyggst koma í veg fyrir sambærileg brot í
framtíðinni, af hálfu sama einstaklings eða ann-
arra.
Vandamálið felst auðvitað í því að viðkom-
andi stofnun er ekki ætluð til dýravelferðar.
Hún er ætluð til að passa að við verðum ekki
veik af kjötinu okkar og til að tryggja skepn-
unum algjöran lágmarksaðbúnað svo við get-
um veifað burt öllu samviskubiti. „Svona gerist
ekki á Íslandi,“ segjum við yfir myndum af
svínum á Suðurlandi, í svo þröngum stíum að
þau geta ekki einu sinni snúið sér við, og höld-
um áfram að japla á skinkupítsunni okkar.
Hunsun okkar sem neytenda er algjör og óvið-
unandi.
Þegar ég sný heim úr námi vona ég að búið
sé að kljúfa MAST í tvennt, búa til Dýravelferðarstofnun
og setja á fót embætti umboðsmanns dýra. Dýravelferð er
mælikvarði á manngæsku samfélags og til þess að vera
„Ísland – bezt í heimi“ þurfum við að gera svo mikið, mikið
betur.
Ég vildi að ég hefði skrifað meira um Druslugönguna
síðustu daga. Þá gæti ég rétt upp hönd í fyrsta tímanum
ytra og sagt með eins íslenskum hreim og mögulegt er:
„Kjetts end slötts!“ En við erum með frábæran drusluher
sem hefur rofið þögnina. En hver ætlar að rjúfa hana fyrir
þau sem ekki geta varið sig sjálf? annamarsy@mbl.is
Anna Marsibil
Clausen
Pistill
„Kjetts end slötts!“
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
Ásgeir Jónsson, deildarforseti
hagfræðideildar Háskóla Íslands,
segir að þrátt fyrir að eftir-
spurnin hafi færst á milli mark-
aða og fólk sé í auknum mæli að
fjárfesta í eignum í stað þess að
leigja þær, komi þróunin á óvart.
Segir hann efnameiri ein-
staklinga sem áður hafi verið á
leigumarkaði og höfðu mestu
getuna til að greiða leigu vera
þann hóp sem helst hafi verið að
kaupa fasteignir og þar með hafi
kaupmáttur farið af markaðnum.
Segir hann mikla eftirspurn
vera eftir íbúðarhúsnæði, hvort
sem er til kaupa eða leigu.
Ásgeir segir þróunina, þ.e.
lækkun leiguverðs, hafa byrjað í
vetur og megi e.t.v. rekja til fjölg-
unar leigjenda í úthverfum og því
séu færri íbúðir til útleigu í mið-
borginni sem lækkar meðaltal
leiguverðs.
Eins þurfi að leiðrétta m.t.t.
gæða íbúða og líkur séu á
að gæðameiri íbúðir
miðborgarinnar séu í
útleigu til ferðamanna
og ódýrari íbúðir hlut-
fallslega fleiri nú en
áður af þing-
lýstum leigu-
samn-
ingum.
Hlutfallslega
fleiri ódýrar
BYRJAÐI Í VETUR
Ásgeir Jónsson