Morgunblaðið - 26.07.2016, Blaðsíða 21

MINNINGAR 21
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 26. JÚLÍ 2016
Með árunum fækkaði sam-
verustundum en Kristín lét sig þó
sjaldan vanta á fundi og atburði á
vegum Vg meðan heilsan leyfði.
Þungbært var að vita af veikind-
um hennar og fylgjast með þeim
úr fjarlægð en hún átti góða að og
margir hugsuðu hlýtt til hennar.
Ég þakka Krístínu Halldórs-
dóttur langa samfylgd, samstarf
og vináttu, kveð hana með sökn-
uði og sendi eiginmanni, börnum
og fjölskyldu allri innilegar sam-
úðarkveðjur.
Steingrímur J. Sigfússon.
Kristínu Halldórsdóttur
kynntist ég fyrst vorið 1983 þegar
hún var nýkomin inn á Alþingi í
árdaga Kvennalistans. Reyndar
þótti mér sem ég þekkti hana af
bróður hennar, Halldóri bekkjar-
félaga mínum í MA, og við systur
hennar, Svanhildi, kannaðist ég
frá því hún stóð fyrir kosninga-
baráttu Vigdísar Finnbogadóttur
í forsetakosningum þremur árum
áður.
Samstarfið við þingkonur
Kvennalistans árin á eftir var um
margt eftirminnilegt, en Alþýðu-
bandalagið sem ég tilheyrði var
þá komið í stjórnarandstöðu. Við
Kristín fluttum saman þingmál
tengt verðlagningu á raforku til
stóriðju fyrsta haust hennar á
þinginu og ljóst var að málefni
féllu víða saman. Hún var formað-
ur Ferðamálaráðs 1989-1993, en á
þeim árum var unnið að mótun
ferðamálastefnu og átti ég sem
formaður stjórnskipaðrar nefnd-
ar góð samskipti við ráðið undir
hennar stjórn. Síðasta kjörtíma-
bil okkar beggja á Alþingi 1995-
1999 áttum við bæði sæti í um-
hverfisnefnd og þar reyndist hún
öflugur talsmaður, setti sig vel
inn í mál og fylgdi þeim eftir inn-
an og utan þings. Þetta var síð-
asta kjörtímabilið sem Kvenna-
listinn átti fulltrúa á
löggjafarsamkomunni og það
leyndi sér ekki að samstaða innan
hópsins var ekki lengur sú sama
og fyrr. Í ársbyrjun 1999 gekk
Kristín til liðs við þingflokk
óháðra og Vinstrihreyfinguna
grænt framboð sem þá var að búa
sig í eldraun fyrstu þingkosninga
um vorið. Það var sjálfgefið að
Kristín færi fram í sínu gamla
kjördæmi, Reykjanesi, og þegar
til kastanna kom munaði aðeins
hársbreidd að sjötta þingsæti
listans kæmi í hennar hlut.
Kraftar Kristínar nýttust eftir
sem áður nýjum þingflokki VG
þar sem hún gerðist starfsmaður
jafnframt því að annast fram-
kvæmdastjórn fyrir þennan nýja
stjórnmálaflokk fyrstu árin.
Skipti þar máli að hún gjörþekkti
starfshætti og skipulag Alþingis
eftir 10 ára þingsetu auk þess að
hafa starfað þess á milli í 6 ár fyr-
ir þingflokk Kvennalistans.
Eftir langt og farsælt starf að
þjóðmálum átti Kristín skilið að
geta notið efri áranna við hlið
manns síns og niðja. Örlögin hög-
uðu því þó þannig að andlegir
kraftar hennar þrutu langt fyrir
aldur fram. Eftir lifir minning um
farsælt og gott samstarf í tvo ára-
tugi og liðsemd við málstað sem
gjörbreytt hefur stöðu kvenna og
um leið beggja kynja til betri veg-
ar í íslensku samfélagi.
Hjörleifur Guttormsson.
Enn er höggvið skarð í þann
hóp sem sat á þingi fyrir Samtök
um Kvennalista. Kristín Hall-
dórsdóttir er öll. Konur í Reykja-
neskjördæmi leituðu til hennar til
að taka fyrsta sæti á lista vorið
1983. Ekki var auðvelt að fá kon-
ur til að taka sæti á listum þó fjöl-
margar væru tilbúnar í ómælda
vinnu en það vafðist ekki lengi
fyrir Kristínu og var hún frá
fyrstu stundu ötul baráttukona
sem lagði óhemju mikið af mörk-
um í kvenfrelsisbaráttunni. Krist-
ín var ein af þremur konum sem
fyrstar tóku sæti á Alþingi fyrir
Kvennalista eftir kosningar 1983.
Það var mikil ábyrgð lögð á
herðar þeirra, væntingar og kröf-
ur sem náðu langt út fyrir
Kvennalistann voru gríðarlegar.
Það var upp á líf og dauða fannst
okkur, að þessar þrjár konur
stæðu sig fyrir hönd allra kvenna,
ekki bara Íslands heldur alls
heimsins. Þetta var sögulegur
viðburður á heimsvísu sem eftir
var tekið. Þessum kröfum svör-
uðu þær með sóma. Kristín sat
m.a. í fjárveitingarnefnd og
ávann sér, með vönduðum störf-
um sínum þar í anda hinnar hag-
sýnu húsmóður, virðingu langt út
fyrir raðir Kvennalistans. Vorið
1987 var Kristín aftur kosin á
þing en sat einungis í tvö ár vegna
útskiptareglu Kvennalistans.
Fyrir nýliðana sem komu á þing
1987 var ómetanlegt að fá að
njóta leiðsagnar og hjálpar Krist-
ínar sem hún veitti alltaf fúslega.
Deildi allri sinni kunnáttu og
færni af örlæti og ljúfmennsku.
Alltaf tilbúin að gefa ráð, vísa
veginn, en aldrei með þeim hætti
að hún neytti yfirburða. Við sem
sátum með henni á þingi þessi tvö
ár söknuðum hennar sárt þegar
hún hvarf þaðan. En hún fór ekki
langt, og tók við sem starfskona
þingflokksins og því var hægt að
leita til hennar áfram. Í um-
ræðum á Alþingi var oft framan
af reynt að gera lítið úr Kvenna-
listakonum og hugmyndum
þeirra og fór Kristín ekki var-
hluta af því. En það var eins og að
stökkva vatni á gæs, hún hélt
ótrufluð sínu striki. Það var ein-
kennandi fyrir hana að halda ró
sinni og festu hvað sem á gekk,
hvort heldur var í þingsölum eða
á fundum hjá Kvennalistanum
þar sem stundum hvein í. Þó var
hún hvorki skoðana- né skaplaus.
Hún flanaði ekki að neinu, kynnti
sér málin í hörgul og þegar hún
hafði komist að niðurstöðu hagg-
aði henni ekkert. Kristín var
skemmtilegur félagi, stillt, jafn-
lynd en gat svo sannarlega brugð-
ið á leik og verið kvenna skemmti-
legust. Þó hún væri oftast með
báða fætur á jörðinni var há-
punktur hvers landsfundar þegar
Kristín stökk upp á borð, dansaði
og söng Braggablús af sannri inn-
lifun við mikinn fögnuð allra
hinna. Ferill Kristínar var lengri
og samfelldari en annarra
Kvennalistakvenna. Hún talaði
um tvö líf sín sem þingkona 1983-
1989 og 1995-1999 en þess á milli
var hún starfskona þingflokksins.
Allan þennan tíma helgaði hún
kvenfrelsi og náttúruvernd krafta
sína, flutti mörg þingmál, skrifaði
greinar og flutti ræður innan-
lands og utan. Íslenskar konur og
kvenfrelsisbarátta eiga Kristínu
mikið að þakka. Við sem sátum
með henni á þingi og deildum lífi
hennar og starfi í þágu kvenfrels-
is minnumst hennar með virðingu
og þökk.
Danfríður Skarphéðinsdóttir,
Guðný Guðbjörnsdóttir,
Guðrún Agnarsdóttir,
Kristín Ástgeirsdóttir,
Kristín Einarsdóttir,
Sigríður Dúna
Kristmundsdóttir,
Þórhildur Þorleifsdóttir.
Um nokkurra ára skeið hafði
þingflokkur Vinstri grænna skrif-
stofur í Vonarstræti 12 sem nú
stendur við Kirkjustræti. Þar var
alltaf einstaklega gott andrúms-
loft þegar ég tók að venja komur
mínar þangað á árinu 2002. Mun-
aði þar ekki minnst um fram-
kvæmdastjóra hreyfingarinnar
og starfsmann þingflokksins, þau
Kristínu Halldórsdóttur og Stein-
þór Heiðarsson, sem ávallt tóku á
móti nýliðum eins og undirritaðri
með bros á vör og opinn faðm.
Nú þegar Kristín hefur kvatt
okkur eftir löng og ströng veik-
indi þá situr eftir minning um ein-
staka manneskju. Hún var merk-
ur stjórnmálamaður, frumkvöðull
í starfi Kvennalistans og þing-
kona fyrir þá hreyfingu en síðar í
þingflokki óháðra. Hún barðist
fyrir mörgum þjóðþrifamálum,
m.a. á sviði umhverfismála, heil-
brigðismála og jafnréttismála.
Hagur barna og kvenna var henni
ofarlega í huga sem og hagur
hinna efnaminni. Síðar tók hún
virkan þátt í undirbúningi að
stofnun Vinstrihreyfingarinnar –
græns framboðs, leiddi lista
hreyfingarinnar í Reykjaneskjör-
dæmi 1999 og var þá hársbreidd
frá því að komast inn á þing.
Kristín sat í stjórn hreyfingarinn-
ar og var síðar ráðin fram-
kvæmdastjóri hennar.
Á þessum bernskuárum
Vinstrigrænna var álagið oft mik-
ið og margt undir. Hreyfingin
þurfti að sanna sig og standa und-
ir nafni. Alltaf var Kristín ró-
semdin ein, jákvæð og brosandi,
og sá spaugilegu hliðarnar á til-
verunni. Hún var einstaklega vin-
sæl meðal félaga í hreyfingunni
enda ávallt reiðubúin að sinna
hverjum og einum. Og síðast en
ekki síst hvatti hún fólk áfram
með ráðum og dáð í hinu pólitíska
starfi. Þannig var hún ekki ein-
ungis frumkvöðull á sviði stjórn-
málanna heldur einnig fyrirmynd
okkar sem fetuðum í fótspor
hennar. Margir geta þakkað
henni hvatninguna. Það get ég að
minnsta kosti.
Spor Kristínar í íslenskum
stjórnmálum eru djúp. Spor
hennar í hugum okkar sem þekkt-
um hana eru þó enn dýpri. Hún
var ekki aðeins merkilegur
stjórnmálamaður heldur merki-
leg manneskja. Eftirlifandi
manni hennar, Jónasi, og börnum
hennar sendi ég mínar innileg-
ustu samúðarkveðjur.
Katrín Jakobsdóttir.
Alþingiskosningarnar vorið
1983 mörkuðu kaflaskil í kven-
frelsisbaráttunni. Þá gengu þrjár
konur inn í Alþingishúsið undir
merkjum Samtaka um kvenna-
lista. Fjöldi þingkvenna fór úr
þremur í sex. Kristín Halldórs-
dóttir var ein þessara brautryðj-
enda.
Í byrjun tíunda áratugarins
átti ég því láni að fagna að starfa
náið með Kristínu í nokkur ár.
Hún var í Austurstrætinu og hélt
utan um þingflokk Kvennalistans
og ég var á Laugaveginum að
sinna samtökunum. Það voru
nokkuð róstusamir tímar í
Kvennalistanum, fyrst vegna
EES og síðar vegna R-listans.
Það reyndi á starfskonurnar en
aldrei bar skugga á samvinnu
okkar og húmorinn var aldrei
langt undan. Kristín var alltaf
reiðubúin að leiðbeina og ræða
málin frá öllum hliðum. Hún var
hlý og glaðlynd og í fari henni fyr-
irfannst ekki tilgerð eða snobb.
Veganesti Kristínar hefur nært
mig alla tíð og fyrir það fæ ég
aldrei fullþakkað.
Mig langar í fáeinum orðum að
rifja upp tvö tímamótaþingmál
sem Kristín var fyrsti flutnings-
maður að. Hið fyrra var fyrsta til-
lagan sem Kvennalistinn fékk
samþykkta á Alþingi. Tillaga um
að kanna hvernig væri háttað
rannsókn og meðferð nauðgunar-
mála og gerðar tillögur til úrbóta.
Samþykkt hennar árið 1984 lagði
grunninn að neyðarmóttökunni
og opnaði umræðu sem hafði
aldrei áður farið fram innan
veggja þinghússins. Ég er ekki
viss um að fólk geri sér almennt
grein fyrir því í dag hvers lags
þáttaskil Kvennalistinn markaði í
umræðunni um kynferðisofbeldi
hér á landi. Það er ástæða til að
halda þeim árangri á lofti og
sofna ekki á verðinum eins og ný-
leg dæmi sýna.
Hitt þingmálið var tillaga
Kristínar, fyrst flutt 1996, um
varðveislu ósnortinna víðerna.
Þar var lagt til að kortleggja
ósnortin víðerni á hálendi Íslands
og ráðast ekki í neinar fram-
kvæmdir þar fyrr en að slíkri
kortlagningu lokinni. Ég man
þegar Kristín var að velta fyrir
sér notkun orðsins víðerni sem nú
hefur unnið sér verðskuldaðan
sess í talmáli og landslögum. Til-
löguna flutti Kristín nokkrum
sinnum en hún var loks sam-
þykkt, samhljóða, í mars árið
1999. Það var mikilvægt skref í
náttúruverndarbaráttunni. Bar-
áttan gegn virkjanaáformum við
Eyjabakka og Kárahnjúka var
nýhafin (hér er ekki ráðrúm til að
rekja þá sorgarsögu) en framlag
Kristínar til náttúruverndar á Ís-
landi verður seint ofmetið.
Kristín Halldórsdóttir var ein-
stök kona og frábær fyrirmynd
okkar hinna sem fetað höfum í
fótspor hennar og annarra braut-
ryðjenda úr röðum Kvennalist-
ans. Hún vann pólitísk afrek sem
lifa munu okkur öll. Fyrir þau
þakka ég af heilum hug og geymi
vináttuna í hjarta mínu.
Þórunn
Sveinbjarnardóttir.
Kristín starfaði fyrir Kvenna-
listann ýmist sem þingkona eða
starfskona frá stofnun hans og
þar til hann leið undir lok. Ég var
tvisvar starfskona Kvennalistans,
þegar best lét á velmektarárun-
um 1985-1988 og svo þegar hreyf-
ingin var að liðast í sundur og
konur á leið í ólíkar áttir árin
1997-1999. Báðar tilheyrðum við
Reykjanesanganum, báðar elsk-
uðum við þessa hreyfingu.
Kvennalistinn var að mínu
mati einhver róttækasta og frum-
legasta stjórnmálahreyfing sem
Ísland hefur átt. Innan hreyfing-
arinnar fór fram mikið starf. Það
var starfandi þingflokkur og
borgarmálahópur, starfsemi í
kjördæmunum og í opinberum
nefndum. Grasrótarstarfið var
mikilvægt og tímaritið Vera var
málgagnið okkar ásamt frétta-
bréfinu. Það var starfað í ótal
formlegum og óformlegum hóp-
um um einstök stefnumál.
Oftast ríkti gleðin ein og gíf-
urleg hugmyndafræðileg gróska
var ríkjandi. En stundum var
auðvitað tekist á og konur skip-
uðu sér í fylkingar um völd, leiðir
og málefni. Þá reyndi á. Þá þurft-
um við á að halda konum sátta og
málefnalegra lausna. Kristín var
slík kona. Hún gerði ekki tilkall til
forystu eða persónulegra met-
orða. Hún hafði hins vegar aðdá-
unarvert lag á að vera alltaf trú
sjálfri sér, málefnunum sem hún
unni og Kvennalistanum og halda
samt góðu sambandi við allt og
alla. Virða ólík sjónarmið, leita
sátta og þoka málum.
Þegar rætt er um traust til
Alþingis og þingmanna, er nafnið
hennar Kristínar alltaf það fyrsta
sem mér kemur í hug. Sjálfri þyk-
ir mér einstaklega vænt um
áhuga hennar og mikið framlag til
umhverfismála og ekki síður virð-
ingu hennar fyrir grasrótarstarf-
inu. Hún ræktaði baklandið sitt af
mikilli trúmennsku og sat alla
fundi Reykjanesangans, enda
naut hún óskoraðrar virðingar og
trausts.
Hún hlífði sér ekki og tók því
oft að sér óvinsæla og erfiða
málaflokka sem erfitt var að
tengja við feminisma og voru ekki
líklegir til þess að skapa henni
vinsældir eða jákvæða athygli.
Sem dæmi má nefna fiskveiðimál
og efnahagsmál.
Kristín var lokuð kona sem
hleypti fáum að sér. En þegar
hún tók sig til gat hún verið hrók-
ur alls fagnaðar. Á góðum stund-
um átti hún það til að vippa sér
upp á borð og dansa af einskærri
innlifun og fimi innan um leirtau
og fundargögn. Ó hvað hún var þá
dásamleg.
Og stundum – bara alveg spari,
gaf hún mér innsýn í líf sitt. Þá
þorði ég varla að anda og sat graf-
kyrr og hlustaði. Ég vissi að hún
myndi ekki segja mikið, en ég
elskaði það þegar hún sýndi mér
trúnað og traust.
Ég held að Kristín hafi verið
einhver óumdeildasta og ástsæl-
asta þingkona Kvennalistans.
Hún var mér mikilvæg fyrirmynd
og kær vinkona. Ég held að við
eigum henni öll meira að þakka
en við gerum okkur grein fyrir,
því hún barði sér aldrei á brjóst.
Ég sendi fjölskyldu hennar
mínar innilegustu samúðarkveðj-
ur.
Guðrún Jónsdóttir.
Engin okkar hafði þing-
mennsku á stefnuskrá sinni í líf-
inu en vorið 1983 urðum við Krist-
ín Halldórsdóttir og Guðrún
Agnarsdóttir dálítið óvænt þing-
flokkur. Kvennalistinn hafði verið
stofnaður sex vikum fyrr og fram-
boðið þetta vor var óvissuferð.
Okkur tókst að bjóða fram í
þremur kjördæmum af átta og
náðum 5,5% fylgi. Kristín kom
inn fyrir Reykjaneskjördæmið
gamla en við Guðrún fyrir
Reykjavík. Við þrjár þekktumst
ekki mikið áður en við urðum
þingflokkur en áttuðum okkur
strax á að við urðum að vinna
saman sem ein manneskja. Okkur
tókst það svo vel að menn áttu til
að segja þegar þeir ætluðu að
nefna einhverja okkar „æ, hún
Guðrún Dúna konan hans Jónas-
ar“. Í þá tíð var varla hægt að
vera kvenpersóna án þess að karl
kæmi við sögu sem kennileiti og
hélst það nokkuð enn.
Það var auðvitað engin þing-
reynsla í kvennahreyfingunni, við
urðum að læra allt frá grunni og
útfæra hugmyndir Kvennalistans
í þingmál og svör í öllum mála-
flokkum. Allt var í fyrsta sinn.
Svo þurftum við að manna allar
þingnefndir og tók Kristín að sér
fjárveitingarnefndina sem var
einna tímafrekust. Samvinna
grasrótarinnar og þingflokksins
var lykilatriði og það tók auðvitað
tíma og svo vorum við þingkon-
urnar á ferð og flugi um landið að
stofna ný Kvennalistafélög.
Það var því mikið að gera hjá
okkur þessi fyrstu fjögur ár
Kvennalistans á þingi og við fund-
um til mikillar ábyrgðar. En allt
tókst þetta vel. Í næstu þingkosn-
ingum vorið 1987 gátum við boðið
fram í öllum kjördæmum og lagt
með okkur það fjögurra ára starf
sem þegar hafði verið unnið. Það
skilaði sér í tæplega tvöföldun
fylgis og sex þingkonum.
Þegar ég nú kveð Kristínu
Halldórsdóttur, vinkonu mína,
samstarfskonu og miklu meira í
kvennabaráttunni fyrir rúmum
þremur áratugum koma myndir í
hugann. Ég sé hana hlaupa lang-
leggjaða yfir pollana í Templara-
sundinu úr Þórshamri út í þing-
hús með skjalabunka í fanginu.
Ég sé okkur þrjár þingkonur
Kvennalista sitja saman í kaffi-
stofu Alþings og gæða okkur á
pönnukökum, punktandi eitthvað
áríðandi niður á Melroses-te-
pokabréf. Kristínu að hamra á rit-
vélina í skrifstofunni sinni í Þórs-
hamri en skrifstofan var á stærð
við kústaskáp. Okkur var ekki
beinlínis úthlutað hægindum á
vettvangi Alþingis né fengum við
frekar en aðrir þingmenn aðstoð
við gerð frumvarpa eða samningu
nefndarálita. Við gerðum þetta
bara sjálfar.
Kvennalistinn braut ísinn
sagði Einar K. Guðfinnsson
forseti Alþingis á hátíðarfundi
þingsins 19. júní 2015 vegna 100
ára kosningaréttarafmælis
kvenna. Hefðum við ekki haft út-
hald og bein í nefinu til að mæta
þeim kröfum sem til okkar voru
gerðar hefði þetta íshögg orðið
verra en ekki neitt. Ef okkur
hefði mistekist hefði það orðið
sönnun þess að konur ættu ekki
erindi á löggjafarþingið undir
sínum eigin formerkjum. Það var
fjöreggið sem við þrjár gerðum
allt sem í okkar valdi stóð til að
skila áfram óbrotnu.
Vertu sæl, elsku Kristín mín.
Við Friðrik vottum aðstandend-
um innilega samúð.
Sigríður Dúna
Kristmundsdóttir.
Kristín Halldórsdóttir, móður-
systir mín, er dáin. Kristín var
alltaf kölluð Stína eða Stína
frænka af okkur. Hún og móðir
mín voru mjög nánar og ganga
undir nafninu Varmahlíðarsystur
þegar þær koma í heimahagana í
Reykjadalnum.
Fyrstu minningar mínar af
Stínu frænku eru úr Varmahlíð.
Amma bjó þar þangað til hún
hætti að vinna og við dvöldumst
þar fjölskyldan sumarmánuðina,
með Stínu, Jónasi og frændsystk-
inum okkar. Það var alltaf gam-
an, amma stjórnaði liðinu og sá
um mat og bakstur, systurnar
sáu um börnin, þvotta og þrif.
Mér fannst ég heppinn því ég átti
tvær mömmur; mömmu og Stínu
frænku. Ef umræður snerust að
væntanlegu kvonfangi mínu þá
vissi ég að mamma væri útilokuð
þannig að Stína var fyrsta val.
Alltaf hafði Stína frænka þol-
inmæði með mér, sem vildi grall-
arast og stjórnast með frændur
mína. Þegar ég var átta ára var
hún heima með Pétur nýfæddan
og ég fékk að taka strætó nr. 3 á
hverjum degi út á Nes eftir skóla.
Þar lékum við Kristján okkur
saman og stundum fékk Pálmi að
vera með. Stína og amma sáu um
að ég færi mér ekki að voða. Svo
líður tíminn, maður eldist og hef-
ur minna að gera með að hitta
frænku sína. Við hittumst þó
a.m.k. um jól og stundum í
Varmahlíð ef dvalartímar rákust
saman. Alltaf þegar ég hitti Stínu
fann ég fyrir þeirri taug sem
tengdi okkur saman. Þegar ég
kvaddi Stínu frænku um síðustu
jól í hinsta sinn held ég að hún
hafi þekkt mig því eins og alltaf
var hún glöð, innileg og hlý.
Kæri Jónas, Kristján, Pálmi,
Pétur og Dóra, því miður verðum
við Kristín og Mímir Fróði á leið
frá landinu þegar ævi og minning
Stínu frænku verður heiðruð. Við
verðum með ykkur í anda, von-
andi færir það ykkur huggun og
styrk að vita það.
Óttar Arnaldsson.
Með kærleik og virðingu
Útfarar- og lögfræðiþjónusta
Vesturhlíð 2 Fossvogi | Sími 551 1266 | útför.is
Ellert Ingason
Við erum til staðar
þegar þú þarft á
okkur að halda
Við önnumst alla þætti undir-
búnings og framkvæmd útfarar
ásamt vinnu við dánarbússkiptin.
Við þjónum með virðingu og
umhyggju að leiðarljósi
og af faglegum metnaði.