Fréttatíminn


Fréttatíminn - 04.12.2015, Síða 10

Fréttatíminn - 04.12.2015, Síða 10
Glæsilegar vörur á sérstöku jólaverði. Jólabæklingurinn er kominn út. Sjá nánar á sminor.is. Umboðsmenn um land allt. Nóatúni 4 Sími 520 3000 www.sminor.is SIEMENS Þvottavél WM 14E477DN Tekur 7 kg, vindur upp í 1400 sn. Mjög stutt kerfi (15 mín.). Orkuflokkur A+++. Fullt verð: 104.900 kr. Jólaverð: 84.900 SIEMENS Bakstursofn HB 23AB221S (hvítur) Hagkvæmur með 67 lítra ofnrými. Fimm ofnaðgerðir. Fullt verð: 119.900 kr. Jólaverð: 89.900 kr. SIEMENS Kæli- og frystiskápur KG 36VUW20 (hvítur) Orkuflokkur A+. „crisperBox“-skúffa. LED-lýsing. H x b x d: 186 x 60 x 65 sm. Fullt verð: 94.900 kr. Jólaverð: 74.900 kr. Palma Gólflampi 19901-xx Fáanlegur í antíklit og stáli. Fullt verð: 18.900 kr. Jólaverð: 11.900 kr. kr. S vala Ísfeld Ólafsdóttir, dós-ent við lagadeild HR, kynnti í gær niðurstöður rannsóknar sinnar á dómum Hæstaréttar, þar sem sakfellt er fyrir nauðgun og þol- andi brotsins er barn yngra en 18 ára. Í rannsókn hennar kemur í ljós að frá og með stofnun Hæstaréttar árið 1920 þar til í ágúst á þessu ári hafa á þriðja hundrað dóma fallið vegna kynferðisbrota gegn börn- um. 32 þessara dóma varða nauðg- un ungmenna sem falla ekki undir sérákvæði gagnvart börnum, þ.e. sifjaspell, trúnaðartengsl eða brot gegn barni undir lögaldri. Í öllum tilfellum var þolandinn stúlka og gerandinn karlmaður. Meðalaldur þolenda var 15,7 ár og meðalaldur geranda 26 ár. Brotin voru langoft- ast, í tuttugu tilfellum, framin á um- ráðasvæði geranda (heimili, sumar- bústað, bifreið eða hlöðu). Það sem er áhugavert við þessa rann- sókn á dómunum er að þú skoðar sér- staklega og dregur fram upplýsingar sem snúa að líðan, tilfinningum og hugsunum þolendanna. „Já, mér fannst mikilvægt að skoða dóma þar sem sakfellt er fyrir þessi brot sérstaklega því þar er að finna margvíslegar þýðingarmiklar upp- lýsingar sem við getum dregið lær- dóm af. Það má átta sig betur á eðli brotanna og einkennum með því að lesa dóma hæstaréttar. Ég skoðaði sérstaklega upplýsingar um líðan, tilfinningar og hugsanir þolend- anna. Ekki síst í þeim tilgangi að mæta þolendum af meiri skilningi, til þess að konur þori að segja frá eins alvarlegum atburði og nauðg- un er og leiti sér hjálpar. Skömm- in sem svo margar konur upplifa gerir það að verkum að þær byrgja þetta inni og getur það síðar meir valdið veikindum, bæði andlegum og líkamlegum. Í kjölfarið kemur allt annað, eins og til dæmis hvort þær vilja kæra. Mikilvægt er að við spyrjum okkur hvað við getum gert til að stuðla að því að konum sem er nauðgað líði ekki eins og sak- borningum. Að þær þurfi ekki að skammast sín og upplifa að þær hafi gert eitthvað rangt. Númer eitt í mínum huga er að þolanda kyn- ferðisbrots finnist hann hafa frelsi til að segja frá.“ En í ljósi þess sem hefur gerst nýlega, að meintur gerandi kæri meintan þolanda fyrir rangar sakagiftir, eins og í hinu svokallaða Hlíðamáli. Það er nú varla til þess að hvetja þolend- ur til að segja frá, hvað þá kæra? „Það er mjög óvenjulegt að meint- ur þolandi skuli vera kærður fyrir rangar sakargiftir strax á frumstigi rannsóknar. Þetta er einstakt tilvik og ég man ekki eftir öðru dæmi. Ég hef enga trú á því að aðrir lög- menn muni almennt leika þetta eftir. Í þessu máli er staðan sú að kærandi brots er samtímis kærður fyrir alvar- legt hegningarlagabrot. Hann er því sakborningur samhliða því að kæra. Þetta hefur án efa neikvæð áhrif á þá sem velta fyrir sér hvort þeir eigi að leggja í að kæra eða ekki og til þess fallið að fæla þolendur frá því að kæra. Svo spyr maður sig; verði ein- hver sakfelldur fyrir nauðgun sem hefur kært þolanda fyrir rangar sak- argiftir, er það ekki ávísun á kæru fyrir rangar sakargiftir af hálfu þol- andans? Hvar endar þetta?“ Nú er það svo að aðeins lítill hluti kæra vegna nauðgunar kemst áfram í kerfinu og stundum hefur maður á tilfinningunni að dómstólar leiti hverrar glufu til að sýkna gerendur. Er það svo, að dómskerfið sé “ger- endavænt”? „Nei, það er ekki svo. Ég ber traust til dómstólanna og þeir fara eft- ir reglum sakamálalaganna um sönnun og sönnunarmat. Engar sérkröfur eru gerðar til strangara sönnunarmats í þessum málum umfram önnur. Vandinn í þessum brotaflokki byggist á hinum oft og tíðum veikburða sönnunargögnum í málunum þar sem orð er gegn orði, engum vitnum til að dreifa eða sýnilegum sönnunargögnum, s.s. áverkum. Þetta gerir sönnun erf- iða. Þó tel ég að styrkja megi fram- burði og skýrslur sérfræðinga sem skoða þolendur í kjölfar brots og að skoða megi hvað sé nauðsynlegt að þar komi fram til að þær nýtist sem gagn í dómi til sönnunar á sekt.“ Hvað með nýju lögin í Bretlandi, þar sem meintir gerendur þurfa að sanna að þeir hafi fengið “já”, frekar en að meintur þolandi þurfi að sanna að hann hafi sagt “nei”. „Ég er ekki búin að skoða hina bresku löggjöf í kjölinn en sýnist í fljótu bragði að sakborningur þurfi að sýna fram á að hann hafi haft gilda ástæðu til að vera í góðri trú um samþykki. Íslenska ákvæðið segir ekkert um samþykki berum orðum, þótt það sé undirliggjandi skilyrði. Breska framsetningin er áhugaverð og ef til vill ástæða til að skoða íslenska ákvæðið í því ljósi, þ.e. hvort herða megi á skilyrði, í lögum eða dómaframkvæmd, um að gerandi geti talist hafa verið í góðri trú um samþykki. Það myndi þó ekki leysa úr öllum álitamálum og er vandrötuð leið.“ Það eru engin stöðluð viðbrögð við nauðgun Svala Ísfeld Ólafsdóttir, dósent við lagadeild HR, kynnti í gær fimmtudag, á ráðstefnu um kyn- ferðisbrot í Háskólanum í Reykjavík, niðurstöður rannsóknar sinnar á dómum Hæstaréttar, þar sem sakfellt er fyrir nauðgun og þolandi brotsins er barn yngra en 18 ára. Hún segir mikinn lærdóm mega draga af þessum dómum, sérstaklega af upplýsingum er varða líðan þolendanna. Einnig veki það athygli hversu persónulegar lýsingar um kynhegðun kvennanna fyrir brotið birtist í dómunum. Hún segir drusluskömm þó ekki lengur endurspeglast í löggjöfinni þó enn eimi eftir af henni annars staðar. Helstu ástæður þess að þolandi kærir ekki n Skömm, sektar- kennd og niður- læging n Þolandi hefur óhlýðnast foreldrum n Ótti við umtal n Ótti við geranda n Samúð með geranda n Gerandi nýtur virðingar n Viðbrögð vina og vandamanna Í 29 af 32 tilfellum leitaði þolandi læknisaðstoðar 76% tilfella sjást líkamlegir áverkar á þolanda 75% brotanna voru kærð innan tveggja sólarhringa 95% tilfella neitar gerandi sök 34% tilfella sætir gerandi gæsluvarð- haldi 18% tilfella sætir gerandi geðrann- sókn Þegar dómar eru skoðaðir þá er þar oft tekið fram hvernig þolandi hegðar sér gagnvart geranda eftir verknað. Skiptir þetta máli fyrir dómi? „Það eru engin stöðluð viðbrögð við nauðgun eða eftir verknað. Viðbrögð eru ekki mælikvarði á það hvort verknaður hafi verið framin eða ekki, en tiltekin viðbrögð sem lýst er í dómi geta stutt við framburði og frásagnir aðila og vitna. Rannsóknin á sakfellingardómum Hæstaréttar sýnir að viðbrögð þolenda á meðan á verknaði stendur og eftir framningu hans eru afar ólík. Sumir berjast á móti meðan aðrir streitast á móti, sumir biðja geranda um að hætta, aðrir frjósa eða gráta og í einu tilviki sagðist stúlka hafa látið sem hún svæfi í þeirri von að áhugaleysi henn- ar myndi leiða til þess að maðurinn léti hana í friði. Svo eru tilvikin þar sem þolandinn sefur ölvunarsvefni og er ófær bæði um að gefa samþykki eða streitast á móti.“ En hvað með klæðnað þolanda og ölvun? Í hegningarlögunum frá 1869 þá var refsing við nauðgun vægari er þolandi hafði á sér “óorð”, er þessi drusluskömm enn til staðar? „Það má vel vera að drusluskömm sé enn til staðar í samfélaginu. Með breytingunum á hegningarlögunum í gegnum tíðina hefur orðfæri sem gerir lítið úr verðleikum kvenna verið afnumið í samræmi við breytt- an tíðaranda. Drusluskömmin end- urspeglast þannig ekki í löggjöfinni þó að eima kunni eftir af henni ann- ars staðar. Þegar dómarnir þrjátíu og tveir eru lesnir vekur athygli manns að áður fyrr var að finna mjög persónulegar upplýsingar um kynhegðun kvennanna fyrir brot- ið. Skýringin er m.a. sú að fram til ársins 1992 var eingöngu litið svo á í réttarframkvæmd að konu hefði verið nauðgað ef maður hafði kom- ið getnaðarlim sínum inn í leggöng hennar og hafið samfarahreyfingar. Árið 1992 var nauðgunarákvæðinu breytt á þann veg í fyrsta lagi að það verndaði bæði karla og konur, en fram að því gátu eingöngu konur verið þolendur brotanna. Í öðru lagi voru „önnur kynferðismök“ lögð að jöfnu við samræði. Árið 2007 var síðan ákveðið að innlima í nauðg- unarákvæðið verknaði sem höfðu varðað vægari refsingu, eins og að notfæra sér ástand manneskju sem ekki getur spornað við verknaði, s.s. vegna ölvunar eða notfæra sér andleg vanheilindi manneskju. “ Halla Harðardóttir halla@frettatiminn.is 10 fréttaviðtal Helgin 4.-6. desember 2015
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108

x

Fréttatíminn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttatíminn
https://timarit.is/publication/944

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.