Dagblaðið Vísir - DV - 15.03.2016, Blaðsíða 13

Fréttir 13Vikublað 15.–17. mars 2016
Kr
in
gl
an
Kr
in
gl
um
ýr
ar
br
au
t
Miklabraut
Miklabraut
Við
erum
hér!
Tilb
oð
17 10 bitar fyrir 4-5
5 Stórir bitar og 5 minni. Stórt hrásalat og kokteilsósa.
Stór af frönskum og 2l. Pepsi.
Framsal eigna er „einstakt tilFelli“
fjármálasögu n „Sannarlega ekki einhver óumflýjanleiki“ n Skatturinn flýtti fyrir niðurstöðu
á eignir allra slitabúanna þá hefði það
vissulega náð því markmiði að hlut­
leysa krónueignir þeirra en vanda­
málið var hins vegar að staða búanna
var ólík hvað þetta varðaði. Krónu­
eign sumra var hlutfallslega mun
meiri en annarra – og þetta skapaði
ákveðinn vanda enda gátu stjórnvöld
ekki lagt á mismunandi skattprósentu
á slitabúin.“
Töldu skattinn harkalegan
Framkvæmdahópur stjórnvalda
upplýsti helstu kröfuhafa og fulltrúa
þeirra í mars í fyrra um þau áform
að til stæði að leggja 37% stöðug­
leikaskatt – sú skattprósenta var síðar
hækkuð í 39% – á eignir slitabúanna
sem hluta af áætlun um losun hafta.
Buchheit segir að í kjölfarið hafi sömu
kröfuhafar, sem samanstóðu af um
tíu alþjóðlegum vogunarsjóðum, sagt
að þrátt fyrir að þeir efuðust ekki „um
lögmæti skattsins“ þá teldu þeir hann
„of harkalega leið og báðu okkur því
að koma með tillögur sem væru meira
sérsniðnar að hverju slitabúi fyrir sig.
Þetta leiddi til stöðugleikaskilyrðanna
sem fólu í sér framsal á innlendum
eignum ásamt ýmsum öðrum ráð­
stöfunum til að taka á krónuvanda
slitabúanna.“
En það leit út fyrir á tímapunkti
að kröfuhafar Glitnis myndu ekki fall-
ast á stöðugleikaskilyrðin og að slita-
búið hefði því að óbreyttu þurft að
greiða skattinn. Hvaða afleiðingarnar
telurðu að það hefði haft?
Ef eitt eða fleiri slitabúanna hefðu
hafnað stöðugleikaskilyrðunum, og
þannig neytt stjórnvöld til að skatt­
leggja eignir þeirra, þá fylgdi því
alltaf hætta á lagalegum ágreiningi
sem hefði getað staðið frammi fyrir
dómstólum í mörg ár. Það hefði ekki
þýtt sömu ánægjulegu niðurstöðuna
fyrir Ísland, og við hefðum að líkind­
um ekki séð þær hækkanir á láns­
hæfismati ríkissjóðs eins og reyndin
hefur orðið. Ég er því mjög ánægður
með að tekist hafi að ná fram þessari
niðurstöðu án þess að málin hafi end­
að fyrir dómstólum eða í sárindum á
milli manna (e. no hard feelings).“
Þannig að það voru engin sárindi
á milli manna þegar kröfuhöfum var
gert ljóst hvað þeir þyrftu að gera til að
forðast skattinn?
Hefðu þessir vogunarsjóðir
ákveðið að sínu eigin frumkvæði að
gefa eftir eignir að slíkri fjárhæð ef
við hefðum bara látið samskotabauk
ganga á milli manna á þessum fund­
um? Ég held ekki.“
Flýtti fyrir niðurstöðu
Aðspurður hvort það hefði verið hægt
að fá kröfuhafa til að samþykkja stöð­
ugleikaskilyrði stjórnvalda án þess
að koma fram samtímis með frum­
varp um stöðugleikaskatt á eignir
slitabúanna segir Buchheit erfitt að
segja fyrir um það. „Niðurstaða fram­
kvæmdahóps stjórnvalda var sú að
koma fram með skattinn. Það sem
stöðugleikaskatturinn hjálpaði alveg
örugglega við var að flýta fyrir því að
ná fram niðurstöðu í skuldaskilum
bankanna sem ógnaði ekki gengis­
stöðugleika.“
Eftir að hafa kynnt áform um
að leggja á stöðugleikaskatt á eign­
ir slitabúanna átti framkvæmdahóp­
ur stjórnvalda fjölmarga upplýsinga­
fundi – bæði í London og New York
– með stærstu kröfuhöfum og ráðgjöf­
um þeirra þar sem stöðugleikaskil­
yrði, sérsniðin að krónuvanda hvers
slitabús fyrir sig, urðu smám saman
til. Buchheit viðurkennir að fulltrúar
vogunarsjóðanna hafi á þessum
fundum ekki alltaf „talað einni rödd.
Þessar fundir voru mjög opinskáir og
fulltrúar sjóðanna gátu tjáð skoðanir
sínar eins og þeir vildu hverju sinni.
Ef það átti að nást sameiginleg niður­
staða á meðal þeirra þá þurfti fyrst að
yfirstíga það vandamál að þeir voru
ekki allir samstíga um þá leið sem ætti
að fara (e. coordination problem).
Lögfræðilegir ráðgjafar þeirra unnu
hins vegar frábært starf við að leysa
þann vanda.“
Áttu ekki í samningaviðræðum
Buchheit er án vafa fremsti sér­
fræðingur heims á sviði fjárhagslegrar
endurskipulagningar ríkisskulda.
Þannig hafa stjórnvöld nánast allra
þjóðríkja – þó fyrst og fremst ýmissa
nýmarkaðsríkja – sem glímt hafa við
meiriháttar skuldakreppu leitað lið­
sinnis Buchheits á undanförnum
þremur áratugum. Verkefnið sem
hann tók að sér í þetta skiptið á ís­
landi var hins vegar af öðrum toga
enda laut vandinn ekki að skuldum
íslenska ríkisins.
„Venjulega þegar ég starfa fyrir
stjórnvöld víðs vegar um heim þá er
um að ræða skuldavanda þar sem
vogunarsjóðir eru kröfuhafar á hend­
ur ríkinu. Í þeim tilfellum þurfa þeir
að biðja kröfuhafa sína um að af­
skrifa og/eða lengja í skuldum sínum.
Í þessu máli áttu vogunar sjóðirnir
aftur á móti engar kröfur á íslenska
ríkið, enda þótt þess misskilnings hafi
stundum gætt í umræðunni, heldur
aðeins á einkafyrirtæki sem voru í
slitameðferð fyrir íslenskum dóm­
stólum. Að þessu leytinu til var þetta
verkefni ólíkt öðrum sem ég tekið að
mér. Þetta var einnig ástæðan fyrir því
af hverju íslensk stjórnvöld ítrekuðu
aftur og aftur að þau ættu ekki í nein­
um samningaviðræðum við kröfu­
hafa slitabúanna enda skuldaði ríkið
þeim ekki eitt eða neitt. Við sátum
aðeins við borðið vegna þess að það
eru í gildi fjármagnshöft á Íslandi og
þessir aðilar, vogunarsjóðir sem áttu
kröfur á slitabúin, vildu fá undanþágu
til að fara með eignir sínar úr landi.“
„Mjög færir og ákafir“
Vinnu íslenskra stjórnvalda að
áætlun um losun hafta vann fram­
kvæmdahópur sem komið var á fót
í ársbyrjun 2015. Þann hóp skip­
uðu þeir Glenn Kim, Benedikt Gísla­
son, Sigurður Hannesson, Ásgeir
Helgi Reykfjörð Gylfason, Jón Þ. Sig­
urgeirsson og Ingibjörg Guðbjarts­
dóttir. Lilja Alfreðsdóttir, sem þá
starfaði sem ráðgjafi forsætisráð­
herra í forsætisráðuneytinu, vann
einnig náið með hópnum, ásamt
þeim Buchheit og Anne Kruger, fyrr­
verandi aðstoðarframkvæmdastjóra
Alþjóðagjaldeyris sjóðsins.
Buchheit segir að þessi hópur
hafi stundum haft „ólíkar skoðanir“
á því hvaða leið ætti að fara gagnvart
slitabúum föllnu bankana. „Það var
rætt mjög opinskátt okkar á milli.
En þeir íslensku sérfræðingar sem
unnu að þessu verkefni fyrir fram­
kvæmdahópinn voru mjög færir og
ákafir í að tryggja hagstæða niður­
stöðu fyrir Ísland. Og það er nokk­
uð sem þú sérð ekki alltaf í öðrum
ríkjum.“ n