Morgunblaðið - 31.05.2017, Blaðsíða 41

UMRÆÐAN 41
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 31. MAÍ 2017
Frábært
verð á glerjum
Einfókus gler
Verð frá kr. 16.900,-
Margskipt gler
Verð frá kr. 41.900,-
Grandagarði 13 og Glæsibæ, 5. hæð . sími 510 0110 . www.eyesland.is
Líflegir litir!
iGreen V5.06.12
umgjörð
kr. 11.900,-
Með iGreen umgjörðum getur þú útbúið
þá litasamsetningu sem þú vilt.
BÆJARLIND 16 I 201 KÓPAVOGUR I SÍMI 553 7100 I LINAN.IS
OPIÐ MÁN TIL FÖSTUDAGA 11 - 18 I LAUGARDAGA 11 - 16
HERMOD
SVEFNSÓFI
SVEFNFLÖTUR 160x200
Einnig til í gráyrjóttu áklæði
kr. 269.800
N Ý F O R M
h ú s g a g n a v e r s l u n
Strandgötu 24 | 220 Hafnarfjörður | Sími 565 4100 | nyform.is
Komið og skoðið úrvalið
Opið virka daga
10-18
laugardaga
11-15
Klassísk gæða
hönnun á
góðu verði
Enn og aftur kem-
ur í ljós stefnuleysi
eða vanþekking al-
þingismanna á laga-
setningu.
Flestum er kunn-
ugt um ákvæði laga
er snerust um þátt í
náttúruvernd er
snerist upp í and-
hverfu sína við upp-
haflegt markmið
þegar tók að reyna á lagahliðina.
Sambærilegt hefur gerst með
réttarkerfið. Hver silkihúfan af
annarri er prjónuð á réttarkerfið
án þess að ná tilgangi sínum með
fullkomnari réttarvitund þeirra
sem skipaðir eru til starfa innan
réttarkerfisins.
Þegar í ljós kom að þjónar
réttarkerfisins stóðu sig ekki í
því að halda uppi mannréttindum
í landinu með tvískiptingu dóms-
valdsins var farið út í það að
setja á stofn for-dómstóla í formi
nefnda sem áttu að úrskurða um
lagalega þætti aðgerða fólks í
samskiptum sín í milli sbr. lög
um túlkun á fjöleignahúslögum.
Var þar komið þriðja dómsstig í
ákveðnum málum.
Um tíma hafði Hæstiréttur það
hlutverk að úrskurða um eigið
ágæti í sambandi við endur-
upptöku mála. Ef málsaðili taldi
agnúa á niðurstöðu Hæstaréttar
gat hann sótt um endurupptöku
máls. Var það mjög fátítt að
Hæstiréttur heimilaði endur-
upptöku máls og þar með að dóm-
arar hefðu gert mistök við dóms-
uppkvaðningu. Var þar um að
ræða sama hugarfar og andlegt
ástand við aðra lögbrjóta, að þeir
hafi ekki gert neitt rangt.
Vegna óánægju almennings
með sjálfdæmi hæstaréttardóm-
ara í eigin mistökum var sett á
stofn nýtt embætti og kallað
Endurupptökunefnd. Þeir sem
skipaðir voru í umrædda nefnd
voru allir kandídatar að störfum
hæstaréttardómara og höfðu það
að markmiði að hvítþvo öll störf
dómara þar sem þeir gætu hugs-
anlega orðið sjálfir fyrir gagnrýni
seinna meir kæmust þeir í stöðu
dómara.
Í öllu þessu brölti með rétt-
arkerfið kom upp sú
staða að atvinnuleysi
varð í stétt lögmanna.
Til að bregðast við
því og skapa atvinnu
fyrir mislukkaða
stefnu í mennta-
málum landsmanna
og offjölgun mennta-
manna úr háskólum
þurfti að skapa fleiri
störf í réttarkerfinu.
Þetta leiddi fram á
sjónarsviðið hug-
myndina um að fjölga dómstigum
úr þremur í fjögur. Þar sem ekki
skyldi hróflað við Hæstarétti né
undirrétti væri upplagt að koma
á nýju millidómstigi til að gera
þegnunum erfiðara fyrir að fá
heiðarlega túlkun á tilgangi og
túlkun á orðanna hljóðan í lögum
(véfréttum) settum af Alþingi.
Spekingunum á Alþingi hug-
kvæmdist ekki að leggja meiri
vinnu í að gera lög sett af Alþingi
þannig úr garði gerð að ekki
þyrfti fjór- eða fimmskipt dóms-
kerfi (úrskurðarnefndir, héraðs-
dómur, millidómsstig, Hæstirétt-
ur og Endurupptökunefnd) til að
túlka véfréttirnar sem kölluð eru
lög og koma frá misvitrum al-
þingismönnum. Væri alþing-
ismönnum nær að hætta að lítils-
virða hvorir aðra með
hnjóðsyrðum í sjónvarpsútsend-
ingum og huga að þeim störfum
sem þeim hefur verið falið að
sinna, sem er lagasetning. Laga-
setning sem á að vera á skilj-
anlegu máli og á ekki að vera
hægt að túlka á marga vegu eftir
því hvort um er að ræða laga-
þrasara úr háskóla eða hinn al-
menna borgara.
Nú er komin upp sú staða að
svokölluð Endurupptökunefnd
með dómarakandídötunum sem
starfsmönnum hefur ekki notið
þeirra vinsælda sem gert var ráð
fyrir þegar Hæstiréttur var
leystur frá sjálfdæmi í eigin mis-
tökum. Óánægjan með störf dóm-
arakandídatanna í Endur-
upptökunefnd hefur leitt fram
nýja hugmynd um fimmta dóm-
stigið. Þetta dómsstig á að verða
æðsta skúringardeild réttarkerf-
isins og skipað á sama hátt og
aðrir þættir réttarkerfisins í anda
samtryggingar innan réttarkerf-
isins. Dómstóll er sker úr um það
hvort dómsmál verði endur-
upptekið eða ekki.
Af hálfu Alþingis er ekkert
gert til að gera réttarkerfið þann-
ig úr garði að það þjóni réttlæti
fyrir þegnana. Öll starfsemi Al-
þingis miðar að því að halda uppi
atvinnu fyrir lögmenn og óskýr-
leika laganna svo hægt sé að
túlka þau eftir þörfum á hverjum
tíma. Upphaflegi tilgangurinn
með stofnun Alþingis var að setja
reglur er lutu að samskiptum
þegnanna svo komast mætti hjá
átökum (vígum). Það var ekki
meiningin að þegnarnir þyrftu að
standa í fjárútlátum til að eðlileg
samskipti manna gætu þróast.
Í öllu þessu brölti löggjafans er
tilgangurinn ekki að bæta rétt-
arkerfið og þar með réttaröryggi
þegnanna. Megintilgangurinn
virðist vera að alþingismenn geti
áfram sent frá sér tilgangslausar
eða tilgangslitlar véfréttir sem
kallaðar verða lög og hægt að
túlka þau á jafn marga vegu og
þegnarnir eru margir.
Það eina sem nauðsynlegt er að
gera er að lög verði það skýrt
orðuð að þegnarnir þurfi ekki að
standa í stórum fjárútlátum, til
atvinnubótavinnu lögmanna, til að
fá fram hvað misvitrir alþing-
ismenn meintu með illa orðuðum
lögum (véfréttum) sem í sumum
tilvikum snúast upp í andhverfu
sína.
Meinsemdin í íslensku rétt-
arkerfi eru þau að í störf dómara
hafa í sumum tilvikum valist mis-
vitrir menn ef ekki vanvitar eins
og fjöldi dómsniðurstaða (utan-
laga-dóma) þeirra hefur sýnt.
Þrátt fyrir skriflegar sannanir
fyrir svívirðingu dómara á rétt-
arkerfinu er samtrygging slík
innan kerfisins að leiðréttingar
hafa ekki fengist þótt viðurkennt
sé að ekki hafi verið farið að lög-
um af hálfu dómara.
Eftir Kristján
Guðmundsson
»Enn og aftur kemur í
ljós stefnuleysi eða
vanþekking alþingis-
manna á lagasetningu.
Höfundur er fv. skipstjóri.
Kristján Guðmundsson
Haldleysi laga frá Alþingi
Áfengisiðnaðurinn
lætur ekki deigan síga.
Þeir ætla sér að auka
áfengisneyslu á Íslandi
til muna. Græðgisleg
hagnaðarvon upp á
milljarða liggur á bak-
við þeirra sjónarmið.
Aukin sala áfengis án
íhugunar um neikvæð
áhrif áfengisneysl-
unnar. Fulltrúar áfeng-
isiðnaðarins skýla sér á bakvið ýmis
sjónarmið. Frelsi er hugtak sem
flutningsmenn nota óspart í dag. Það
á ekki við um áfengi þar sem það er
sannarlega engin venjuleg neyslu-
vara. Íslenska samfélagið er á móti
frjálsri sölu áfengis sem sést vel í
skoðanakönnunum. Frjáls fé-
lagasamtök hafa ítrekað sent frá sér
áskoranir til stjórnmálamanna og
hvatt þá til að verjast gríðarlegum
ágangi áfengisiðnaðarins. Stórversl-
anasamsteypur sjá sér leik á borði að
breyta áfengislögum um einkasölu
ÁTVR á áfengi því þeir vita að þeir
myndu hagnast um marga milljarða
með sölu á áfengi. Fréttaflutningur
þeirra er óforskammaður. Ábyrgð
okkar er mikil og í dag fer allur af-
gangur ÁTVR til ríkisins sem þarf að
standa kosnað af neikvæðum afleið-
ingum áfengisneyslunnar. Á málþingi
um áfengi, heilsu og samfélag sagði
Valgerður Rúnarsdóttir
yfirlæknir á Vogi að ís-
lenska samfélagið þyrfti
ekki á meiri áfengis-
vanda að halda. Það er
okkar reynsla að stofn-
anir sem sjá um með-
ferðir hafa ekki undan
og ekkert ríki hefur í
raun undan að aðstoða
þá sem vilja losna undan
áfengisfíkninni. Það er
okkar allra að leggja
stjórnmálamönnum lið
og verja samfélagið fyrir áfengisiðn-
aðinum sem svífst einskis í að fá sínu
framgengt.
Hvetjum þingmenn til að verja
frelsi okkar til að vera laus við þrýst-
ing áfengisiðnaðarins til að nota
meira áfengi. Skrifum undir áskorun
þess efnis á www.allraheill.is
Eftir Aðalstein
Gunnarsson
Aðalsteinn Gunnarsson
» Það er okkar allra að
leggja stjórnmála-
mönnum lið og verja
samfélagið fyrir áfeng-
isiðnaðinum sem svífst
einskis í að fá sínu
framgengt.
Höfundur er framkvæmdastjóri
IOGT á Íslandi.
iogt@iogt.is
Þeim er alvara