Morgunblaðið - 26.08.2017, Page 25

UMRÆÐAN 25
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. ÁGÚST 2017
Tilboðum í fasteignirnar, ásamt framtíðarsýn um notkun þeirra, skal skilað
til viðkomandi fasteignasölu eigi síðar en fimmtudaginn 12. október nk.
Áhugasamir hafi samband við eftirtaldar
fasteignasölur sem munu sjá um söluna
fyrir Kópavogsbæ:
Kópavogsbær hefur flutt stjórnsýslu sína
úr Fannborg og hefur bæjarstjórn samþykkt
að hefja opið söluferli fasteignanna
Fannborg 2, 4 og 6, þar sem tekið verði
tillit til niðurstaðna húsnæðisskýrslu
starfshóps bæjarráðs um stöðu
húsnæðismála frá árinu 2015.
Kópavogsbær mun samhliða sölu fasteigna
skoða möguleika á að gera breytingar á
skipulagi svæðisins sem gæfu möguleika
á að byggja nýtt húsnæði á svæðinu.
Kaupendur fasteigna hefðu forgang á
auknum byggingarrétti á svæðinu.
PI
PA
R\
TB
W
A
·S
ÍA
·1
73
40
5
kopavogur.is
Kópavogsbær auglýsir eftir áhuga þróunarfélaga, fjárfesta, byggingarfélaga
og annarra á kaupum á fasteignum í Fannborg í Kópavogi.
Hlíðasmári 6 Kópavogi 510 7900
588 9090 . www.eignamidlun.is . Grensásvegi 11 . 108 Reykjavík
Þ o r l á k u r Óm a r E i n a r s s o n
L ö g g i l t u r f a s t e i g n a s a l i
Sala fasteigna Kópavogsbæjar
í Fannborg í Kópavogi
Fannborg 2 Fannborg 6
Fannborg 4
Í svari félagsmála-
ráðuneytisins til Al-
þingis á þingskjali
1121, dagsettu 18.
ágúst 2017, er fjallað
um kostnaðarauka rík-
isins vegna niðurfell-
ingar „krónu-á-móti-
krónu“ skerðingar á
lífeyri.
Svarið er að kostn-
aðurinn sé 10-15 millj-
arðar. Spurningin og svarið er á
óskiljanlegu stofnanamáli og sjónar-
hóllinn þröngur. Ekki kemur fram
heildarkostnaður af afnámi allra
skerðinga eða afnámi þeirra í hlut-
um, t.d. gagnvart hópum (með
varanlega örorku, tímabundna ör-
orku, aldraðir) eða gagnvart teg-
undum tekna (laun, greiðslur frá líf-
eyrissjóðum, vaxtatekjur). Af þessu
tilefni vil ég benda á eftirfarandi al-
menn sjónarmið í málinu.
Ríkissjóður gefur og tekur
Ríkið bæði gefur og tekur og
sumum finnst það leggja nokkra
áherslu á hið síðarnefnda. Ef ríkið
leggur fram fé til afnáms skerðinga
mun umtalsverður hluti þess koma
til baka. Full ástæða er til þess að
reiknað sé út á vegum Stjórnarráðs-
ins hvað afnám tekjuskerðinga;
allra tekjuskerðinga bæði hjá ör-
yrkjum og öldruðum sem og tekju-
þaka, kosta ríkissjóð raunverulega
og hver samfélagslegur ávinningur
verður.
Sanngirni í
skattheimtu
Minnt skal á að
skerðingarnar eru
skattur (jaðarskattur)
sem fer upp í og jafn-
vel yfir 100%. Skatt-
þrep eru því í raun
fleiri en tvö hér á
landi. Þær eru siðferði-
lega óverjandi, til
dæmis vegna þess að
þær gera greiðslur til
lífeyrissjóða óþarfar
sem nemur skerðingunum. Lögum
samkvæmt renna að lágmarki 12%
af öllum launum til lífeyrissjóða en
mikill meirihluti greiðenda nýtur
ekki ávinningsins til fulls. Skerðing-
arnar kunna því einnig að vera ólög-
legar og brjóta í bága við megin-
reglur stjórnsýslu og stjórnarskrár,
svo sem eignarréttarákvæði. Líf-
eyrisþegar eiga augljósa kröfu á að
tekjur þeirra séu skattlagðar í sömu
skattþrepum og almennt gilda.
Tekjuskattur
Skerðing lífeyris kemur til þegar
aflað er viðbótartekna eftir að per-
sónufrádráttur lífeyrisþega hefur
þegar verið nýttur. Því fær ríkið
36,94% af kostnaðarauka félags-
málaráðuneytisins til baka í formi
staðgreidds tekjuskatts. Ef saman-
lagðar tekjur öryrkja eða aldraðra
fara yfir 834.707 krónur er skatt-
þrepið 46,24%. Áætla má með að
ríkið taki strax til baka um 38%
framlags sína og því komi aðeins
62% af því til greiðslu.
Aðrir skattar og gjöld
Almennur virðisaukaskattur er
24% og áætla má að ríkið fái ekki
minna en 20% af upphæðinni sem
kemur til greiðslu til baka með
honum. Þá eru ótaldir aðrir skattar
og gjöld og sértekjur stofnana sem
aukast með aukinni einkaneyslu og
virkni lífeyrisþega. Því má álykta að
skattar taki til baka ekki minna en
51% af útlögðum kostnaði ríkisins
vegna niðurfellinga skerðinga á líf-
eyri.
Aukin atvinnuþátttaka
Atvinnuþátttaka ætti að aukast
með lækkuðum sköttum. Þá er
hvatinn til þess að vinna til staðar,
en hann er þó mjög mismikilvægur.
Gagnvart öryrkjum með tíma-
bundna örorku er hann mikilvæg-
astur, en samfélagsleg áhrif af
virkni í starfi og leik eru þó ótvírætt
öllum til hagsbóta, ekki síst geð-
sjúkum, en félagsleg einangrun er
oft hlutskipti þeirra.
Forsjárhyggjumenn gætu svo
sagt að aldraðir ættu ekki að vinna,
en margir þeirra vilja það. Vinnu-
framlag þessara hópa yrði vænt-
anlega mismikið eftir árferði, þeir
gætu orðið nokkurs konar vara-
vinnuafl í þensluástandi.
Með afnámi skerðinga aukast
einnig líkur á að tekjur sem falla
undir hið „svarta“ hagkerfi komi
upp á yfirborðið, sem vissulega eyk-
ur tekjur ríkisins.
Hér er áætlað að framtaldar
vinnutekjur öryrkja og aldraðra
aukist að jafnaði um 5 þús. kr. mán-
aðarlega við afnám skerðinga eða
um 60 þús. kr. á ári, sem hlýtur að
vera hóflegt. Skattar af þeim
tekjum myndu nema um tveimur
milljörðum.
Samfélagsleg áhrif
Samfélagslegur ávinningur er
einkum auknar ráðstöfunartekjur
einstaklinganna. Þær aukast annars
vegar með afnámi skerðinga sem
má áætla að nemi 4,9 milljörðum pr.
hverja 10 milljarða sem ríkið leggur
fram sé miðað við óbreytt vinnu-
framlag og hins vegar vegna auk-
inna atvinnutekna sem hér er miðað
við að séu 1,8 milljarður.
Áætlað er að um 10 þúsund er-
lendir starfsmenn komi til starfa
hér á landi á árinu. Það kallar á
kostnaðarsama innviði svo sem hús-
næði, samgöngur, fjarskipti og ann-
að. Enda þótt alþjóðleg gögn sýni
að innflutningur vinnuafls borgi sig
má reikna með að vinnuafl öryrkja
og aldraða borgi sig enn betur,
meðal annars í ljósi þess að allir
innviðir fyrir þá eru þegar fyrir
hendi.
Niðurlag
Hér hefur verið gefin mynd af því
hvaða áhrif afnám skerðinga hefur á
ríkissjóð og samfélagið og á grund-
velli hennar má áætla að af hverjum
10 milljörðum sem ríkið leggur fram
séu aðeins 3-4,5 raunveruleg útgjöld
og að samfélagslegu áhrifin séu
mjög jákvæð bæði siðferðilega og
efnahagslega og svo umtalsverð og
þau verður að taka með í reikning-
inn. Skoða þarf málið betur.
Í ljósi þess að félags- og
jafnréttismálaráðherra stefnir að
því að afnema skerðingar á lífeyri
og einfalda lífeyriskerfin verður að
vænta þess að ráðuneytið gefi fram-
vegis heildstæðar og réttar upplýs-
ingar um málið.
Engin ástæða er til að bíða með
framkvæmd þess. Núverandi
þensluástand skapar kjöraðstæður
fyrir afnám skerðinga á lífeyri.
Ábending til félags-
og jafnréttismálaráðherra
Eftir Hauk
Arnþórsson » Afnám skerðinga á
lífeyri gæti raun-
verulega kostað rík-
issjóð 3-4,5 kr. af hverj-
um 10 sem það leggur
fram. Samfélagslegu
áhrifin yrðu mjög ákjós-
anleg.
Haukur Arnþórsson
Höfundur er stjórnsýslufræðingur.
haukura@haukura.is
Atvinna