Fréttablaðið - 27.06.2019, Qupperneq 21

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Einar Þór Sverrisson FORSTJÓRI: Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir ÚTGEFANDI: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is
RITSTJÓRAR: Davíð Stefánsson david@frettabladid.is, Ólöf Skaftadóttir olof@frettabladid.is, MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is FRÉTTABLAÐIÐ.IS: Sunna Karen Sigurþórsdóttir sunnak@frettabladid.is.
Fréttablaðið kemur út í 85.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum
án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Kristjana Björg Guðbrandsdóttir kristjanabjorg@frettabladid.is
MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is

Staðreyndin
er auðvitað
sú að þeir
sem hafa
mikið milli
handanna
láta sig engu
skipta hvort
varan sem
þeir vilja hafi
hækkað
eitthvað.

Urðunar­
skattur og
skattur á
flúorgös eru
mikilvægar
loftslags­
aðgerðir
og marka
vatnaskil.
Þau Aura svo á mig
Borga
Rukka
Skipta
Stjórnmálamenn lifa margir hverjir í þeim misskilningi að það sé hlutverk þeirra að ala þjóð sína upp og venja hana á góða siði. Þannig er einstaklingum ekki treyst til að velja hvernig þeir haga lífi sínu, það þarf að velja fyrir þá.
Hugmynd um sykurskatt, sem heilbrigðisráð-
herra hefur kynnt í ríkisstjórn, samkvæmt tillögum
Landlæknisembættisins, er einmitt af þessum toga.
Landlæknir vill vitaskuld hafa landsmenn á heilsu-
fæði allan ársins hring en stjórnmálamenn eiga ekki
að kasta sér á svo óraunhæfar hugmyndir. Nú þykir
brýnt að koma í veg fyrir að almenningur, sem er
talinn vera á stöðugum villigötum, láti slatta af sykri
inn fyrir sínar varir. Til að gera fólki erfiðara fyrir
þykir þjóðráð að leggja skatt á vöruna. Um leið er
þeim skilaboðum komið áleiðis til verslunareigenda
að best sé að varningurinn sé ekki áberandi í verslun-
inni því það geti leitt almenning í freistni. Ekki þykir
við hæfi að spyrja hvort einhverjir vilji láta freistast.
Heilagleikinn í málflutningnum leyfir ekki þá hugsun
að einstaklingur hafi til dæmis einbeittan vilja til að
kaupa sér þann undursamlega drykk sem sykrað kók
sannarlega er og þamba það af mikilli ánægju heima
hjá sér. Nauðsynlegt þykir að koma vitinu fyrir slíkan
einstakling. Ef fortölur duga ekki þá er ein leið að
hækka vöruna þannig að hann neyðist til að víkja frá
þeim sykraða lífsstíl sem hann hefur tamið sér – og
reyndar haft gríðarlega ánægju af. Sú lausn er valin
að hækka verð á kókdós í þeirri von að almenningur
kaupi sér gulrætur í staðinn og japli á þeim. Sjálfsagt
þykir einhverjum þetta fýsileg mynd en það er ekki
sjálfgefið að hún verði að raunveruleika.
Staðreyndin er auðvitað sú að þeir sem hafa mikið
milli handanna láta sig engu skipta hvort varan sem
þeir vilja hafi hækkað eitthvað, það eru hinir sem
lítið eiga sem verða að hugsa sig um tvisvar. Sykur-
skattinn mætti því vel kalla fátækraskatt.
Íslenskir stjórnmálamenn myndu gera þjóðinni
mikið gagn ef þeir létu af því að reyna að ala hana upp
og leyfa henni að bera ábyrgð á sjálfri sér. Uppeldis-
starf fer þeim ekki vel enda byggist það að megninu
til á alls kyns þvingunum og höftum sem eru til
stöðugra leiðinda.
Nú verður afar fróðlegt að fylgjast með því hvort
þeir þingmenn sem vilja að þjóðin hafi það sjálfsagða
val að geta keypt sér bjór og léttvín í matvöruversl-
unum muni styðja hugmyndina um sérstakan sykur-
skatt og lenda um leið í hróplegri mótsögn við sjálfa
sig. Slíkt hefur reyndar ekki vafist sérlega mikið fyrir
þingmönnum þjóðarinnar því þeir eru þaulvanir að
haga seglum eftir vindi. Langlíklegast er að einhverjir
þeirra eigi trúnaðarsamtal við sannfæringu sína og
fái hana til að beygja sig undir hina þvingandi forsjár-
hyggju. Heldur aumlegt hlutskipti þeirra þingmanna
sem stöðugt eru með orð á vörum um frelsi einstakl-
ingsins til orða og athafna.
Stjórnmálamenn mættu muna að stundum gera
þeir mest gagn með því að láta þjóð sína í friði.
Uppeldið
Til að takast á við hamfarahlýnun þurfum við margs konar lausnir. Ein þeirra er ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að koma á fót grænum
sköttum sem hvetja til umhverfisvænni ákvarðana.
Þetta er mikilvæg loftslagsaðgerð sem markar vatna-
skil.
Urðunarskattur dregur úr losun
Það að urða úrgang er versti kosturinn í úrgangsmál-
um fyrir loftslagið. Best er að draga úr neyslu, þá að
nota hlutina aftur (t.d. gera við þá eða kaupa notaða
hluti) og því næst að endurvinna úrganginn (breyta
t.d. plasti aftur í plast). Þar á eftir kemur endurnýting
(m.a. að breyta úrganginum í orku) og allra sísti
kosturinn er síðan urðun. Þegar úrgangur er urðaður
myndast gróðurhúsalofttegundir og raunar er slík
losun alls um 7% af þeirri losun sem er á beinni
ábyrgð íslenskra stjórnvalda. Með því að skattleggja
urðun, líkt og nú verður gert, myndast hvati til að
nota hluti aftur og endurvinna. Það skiptir miklu.
Minna er urðað og þá dregur úr losun gróðurhúsa-
lofttegunda.
Hingað til hefur verið alltof ódýrt að losa sig við
óflokkaðan úrgang og hvatinn til að koma í veg fyrir
urðun ekki verið til staðar en þetta mun nú breytast.
Önnur mikilvæg loftslagsaðgerð felst í að skatt-
leggja sérstaklega svokölluð F-gös: Flúoraðar gróður-
húsalofttegundir sem m.a. eru notaðar sem kæli-
miðlar í kælikerfi í iðnaði. Flúorgösin eru manngerð
og valda gróðurhúsaáhrifum. Losunin vegna þeirra
er einnig um 7% af þeirri losun sem við þurfum að
standa skil á gagnvart Parísarsamningnum. Til eru
aðrar lausnir en umræddir kælimiðlar. Með grænum
skatti á f lúorgös drögum við úr notkun efna sem
eru slæm fyrir loftslagið og hröðum nauðsynlegri
útfösun þeirra hér á landi. Nákvæm útfærsla beggja
skattanna er nú fram undan en báðir eru þeir þýð-
ingarmiklir fyrir loftslagið og hluti af aðgerðaáætlun
stjórnvalda í loftslagsmálum.
Grænir skattar
eru loftslagsmál
Guðmundur Ingi
Guðbrandsson
umhverfis- og
auð linda-
ráðherra
Er í vinnslu …
Aukinn kraftur er kominn í
kynningarmál í fjármálaráðu-
neytinu. Efni til að setja inn á
vefinn hefur hreinlega hlaðist
upp. Undir f lokknum „ræður og
greinar Bjarna Benediktssonar“
er loks búið að setja inn ræðu
ráðherrans frá 1. ágúst 2018.
Þetta er allt að koma.
Þórdís Kolbrún Reykfjörð
Gylfadóttir dómsmálaráðherra
hefur f lutt tvær ræður í tíð sinni,
báðar í maí. Hún hefur þó f lutt
öllu f leiri sem ferðamála-, iðn-
aðar- og nýsköpunar.
Hamingjuball fyrir Pírata
Þetta hafa verið þungir dagar
hjá Pírötum að undanförnu.
Þeir hafa talað mikið um skort
á siðferði á löggjafarsamkomu
þjóðarinnar. Því er óheppilegt
að forsætisnefnd Alþingis hafi
nú tekið undir niðurstöður
siðanefndar Alþingis þess efnis
að Þórhildur Sunna Ævars-
dóttir, þingmaður Pírata, hafi
brotið siðareglur Alþingis. Til
þess að bæta móralinn mætti
benda Pírötum á bæjarhátíðina
Hamingjudaga á Hólmavík
sem stendur yfir þessa dagana.
Þar er bæjarforingi Þorgeir
Pírataframbjóðandi Pálsson.
Á laugardag mun Hljómsveitin
Strandabandið taka nokkur
lög og verðlaun verða veitt fyrir
Hamingjuköku ársins. Um
kvöldið verður svo Hamingju-
ball. Þar ættu Píratar að fjöl-
menna. arib@frettabladid.is
2 7 . J Ú N Í 2 0 1 9 F I M M T U D A G U R20 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN