Fréttablaðið - 16.10.2019, Side 25

Í yfirlýsingu sem Evrópu-þingið sendi frá sér 2012 var kallað eftir verkefnum sem
stuðlað gætu að aukinni lifun
eftir skyndilegt hjartastopp.
Meðal þeirra verkefna var að auka
þjálfun og kunnáttu almennings í
grunnendurlífgun, fjölga sjálf-
virkum hjartastuðtækjum á opin-
berum stöðum og vekja almenn-
ing til vitundar um málefnið.
„Við getum öll bjargað lífi“
var yfirskrift alþjóðlega endur-
lífgunardagsins 16. október árið
2018. Það er til mikils að vinna,
því hjartastopp utan spítala
deyðir þrjár milljónir manna í
heiminum á ári, þar af 700.000
manns í Evrópu. Talið er að á
Íslandi fari um 150 til 200 manns
í hjartastopp á ári, en hjartastopp
er þriðja algengasta dánarorsökin
á Vesturlöndum.
Allt að sjö af hverjum tíu hjarta-
stoppum eiga sér stað í heimahúsi,
þar sem einhver nákominn er til
staðar í meira en helmingi tilfella.
Lífslíkur þessa fólks hafa verið
undir 10% en rétt meðhöndlun á
fyrstu þremur til fjórum mínút-
unum eftir hjartastopp getur bætt
þær um allt að 50%.
Sleglatif einkennist af hraðri og
óreglulegri afskautun í hjartanu.
Hjartað missir samhæfingu sína
og hættir að dæla blóði. Kjör-
meðferð við hjartastoppi af
völdum sleglatifs er hjartahnoð og
hjartarafstuð eins f ljótt og hægt
er. Með því að hefja hjartahnoð
strax er blóðf læði, og þá um leið
súrefnisf læði, haldið við í líkam-
anum. Einstaklingar geta því
lifað af hjartastopp ef nærstaddir
bregðast strax við á réttan hátt á
meðan sleglatif er enn til staðar.
Því skiptir öllu máli að bregðast
hratt við og að alsjálfvirk hjarta-
stuðtæki séu sem víðast.
Fyrstu mínúturnar eru alltaf
mjög mikilvægar til bjargar
Það er nefnilega ekki nóg að ein-
ungis heilbrigðisstarfsfólk kunni
að bregðast við. Það eru allra
fyrstu mínúturnar eftir hjarta-
stopp sem skipta meginmáli. Liðið
geta margar mínútur þar til sjúkra-
bíll og heilbrigðisstarfsfólk mætir
á staðinn og þá getur það verið
orðið of seint. Því skiptir í raun
engu hvort þú ert ritari, smiður
eða hjartaskurðlæknir, þegar ein-
staklingur fer í hjartastopp geta
allir viðstaddir bjargað honum
kunni þeir að bregðast rétt við og
bregðist strax við. Endurlífgun má
nefnilega veita í þremur einföldum
skrefum (sjá mynd).
Fræðsla og kennsla skilar
sér alltaf á góðan hátt
Endurlífgunarráð Íslands hefur
verið með átak á hverju ári, mis-
munandi frá ári til árs. Hinn
16. október 2016 var helgaður
verkefninu „börnin bjarga“ eða
„Kids safe lifes“. Börn hika nefni-
lega ekki við að hefja hjartahnoð
ef á þarf að halda og hafi þeim
verið kennd handtökin. Enn
fremur eru þau mjög áhugasöm,
vekja athygli á málinu við fjöl-
skyldu og vini og kenna jafnvel
aðstandendum og breiða þann-
ig út boðskapinn um mikilvægi
málefnisins úti í samfélaginu.
Margföldunaráhrif endurlífg-
unarkennslu til barna eru því
gríðarleg.
Á Íslandi hefur mikil vinna
farið fram við að koma endur-
lífgunarkennslu inn í grunnskóla.
Þróunarmiðstöð heilsugæslu á
landsvísu ákvað að taka verkefnið
„börnin bjarga“ upp á arma sína
árið 2018 og gera kennsluna hluta
af skyldufræðslu skólahjúkrunar-
fræðinga um allt land. Verkefnið
hefur verið unnið í samvinnu
við ýmsa aðila, svo sem Rauða
krossinn, Neyðarlínuna og Endur-
lífgunarráð Íslands, auk þess sem
Thorvaldsensfélagið styrkti verk-
efnið. Til stendur að kenna öllum
nemendum 6. til 10. bekkjar
endurlífgun á hverju ári, með sér-
stakri áherslu á hjartahnoð.
Námskeið á heimasíðu
Rauða krossins
Hægt er að finna námskeið í
grunnendurlífgun á heimasíðu
Rauða krossins. Þar má líka sjá
kennslumyndband um notkun
sjálfvirkra hjartastuðtækja fyrir
fullorðna og einnig fyrir börn.
Alsjálfvirk hjartastuðtæki eru
einföld í notkun og hefur þeim
fjölgað hratt á almenningstöðum
undanfarin ár.
Nemum í heilbrigðisfræðum
og heilbrigðisstarfsfólki er skylt
að læra grunnendurlífgun. Ætlast
er til að allir sem á einhvern hátt
koma að aðhlynningu sjúklinga
fari á slík námskeið. Áhersla er
lögð á verklegar æfingar og eru
námskeiðin skipulögð með tilliti
til þess hvers konar deild starfs-
maður vinnur á og hvers konar
heilbrigðisstarfsmann um er að
ræða.
Endurlífgunarráð Íslands hefur
umsjón með öllum námskeiðum í
sérhæfðri endurlífgun fullorðinna
og barna á landinu. Landspítali
og Sjúkrahúsið á Akureyri, ásamt
Sjúkraf lutningaskólanum, skipu-
leggja námskeiðin í samvinnu við
Endurlífgunarráð.
Skoða – hringja – hnoða
Líklegt er að Ísland eigi hæsta
hlutfall almennings sem lært
hefur endurlífgun.
Endurlífgunarráð og þeir sem
lært hafa endurlífgun vilja vekja
athygli og umræðu á þessum
málum og hvetja alla til að læra
réttu viðbrögðin. Því alltaf er
hægt að gera betur.
Lærum öll endurlífgun, svo við
séum í stakk búin þegar á þarf
að halda, í þremur einföldum
skrefum – skoða – hringja – hnoða.
Hrafnhildur Lilja Jónsdóttir og
Valgerður Hermannsdóttir
Við getum öll bjargað lífi
Alþjóða endurlífgunardagurinn „Restart a Heart Day“ er haldinn um allan heim 16. október
ár hvert. Tilgangurinn er að vekja athygli á mikilvægi þess að allir læri grunnendurlífgun.
Þegar einstaklingur fer í hjartastopp geta allir viðstaddir bjargað honum kunni þeir að bregðast rétt og fljótt við.
Hrafnhildur Lilja Jónsdóttir. Valgerður Hermannsdóttir.
Allt að sjö af hverj-
um tíu hjartastopp-
um eiga sér stað í heima-
húsi, þar sem einhver
nákominn er til staðar í
meira en helmingi til-
fella. Rétt meðhöndlun á
fyrstu þremur til fjórum
mínútunum getur bætt
lífslíkur um allt að 50%.
R EYKJ AN ESBÆ R
R EYKJ AN ESBÆ R
Við þökkum fyrir stuðninginn
KYNNINGARBLAÐ 5 M I ÐV I KU DAG U R 1 6 . O K TÓ B E R 2 0 1 9 ÞÚ GETUR HJÁLPAÐ
1
6
-1
0
-2
0
1
9

0
5
:1
9
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
6
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
4
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
4
0
6
-C
F
A
C
2
4
0
6
-C
E
7
0
2
4
0
6
-C
D
3
4
2
4
0
6
-C
B
F
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
A

F
B
0
4
8
s
_
1
5
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K