Fréttablaðið - 16.10.2019, Síða 27

Mér fannst ég
búinn að vera
slappur og ég upplifði
þetta bara sem kvef. En
svona eftir á að hyggja
hefur þetta væntanlega
verið það að hjartað hafi
ekki dælt nóg og ekki
nóg blóðrás.
Hjördís Erna
Þorgeirsdóttir
hjordiserna@frettabladid.is
Guðmundur Helgi segir mikilvægt að fylgjast vel með hjartanu. Hann fer
reglulega í eftirlit þar sem hann fær góða þjónustu. FRÉTTABLAÐIÐ/SIGTRYGGUR
KYNNINGARBLAÐ 7 M I ÐV I KU DAG U R 1 6 . O K TÓ B E R 2 0 1 9 ÞÚ GETUR HJÁLPAÐ
Ég er að æfa niðri í Valsheimili og er að hita upp áður en ég fer að lyfta og er að hlaupa uppi
á svölunum eins og maður gerir
gjarnan þegar maður er að æfa
þar og er að hita sig upp,“ útskýrir
Guðmundur. „Ég var að æfa með
nokkrum og kom þarna svolítið á
undan hinum og var bara einn að
hlaupa og á meðan var meistara-
flokkur kvenna í handbolta að æfa
niðri í salnum. Ég hljóp þarna og
fékk svo bara fyrir hjartað. Eins
og ég upplifði það þá fann ég bara
rosalegan sting og svo man ég
ekkert meir.“
Skjót viðbrögð
„Ég fékk þá raunverulega bara
hjartastopp og dett þarna um koll
á svölunum,“ segir Guðmundur
en það sem á eftir fylgdi heyrði
hann frá öðrum. „Það er hún Anna
Úrsúla sem sér mig detta þarna,
hún stekkur upp, klifrar yfir grind-
verkið og upp á svalirnar. Hún
heldur fyrst að ég hafi bara hrasað
af því að ég fékk gat á hausinn en
svo finnur hún að ég er í hjarta-
stoppi þannig að hún kallar á
hinar stelpurnar og segir þeim að
ná í stuðtæki sem var í húsinu og
einhverjar hringja á sjúkrabíl.“
„Þær koma stuðtækinu á mig
og koma mér í gang aftur með
stuðtækinu áður en sjúkrabíllinn
kemur, sem er nú að vísu bara
hinum megin við götuna, svona
5-6 mínútum seinna og þá voru
þær búnar að koma mér í gang
aftur.
Ég ranka við mér í sjúkrabílnum
en hjartað var farið að slá þarna
á staðnum. Þeir byrja á að fara
með mig niður á Borgarspítalann
á slysadeildina og þar komast
þeir að því að ættarsagan mín er
þannig að pabbi hafi fengið svona
og bróðir minn,“ útskýrir Guð-
mundur.
„Læknirinn sem tók við mér
hringir á Landspítalann og spyr
hvað hann eigi að gera,“ segir
hann, en læknirinn sem svaraði
var Þorbjörn Guðjónsson. „Þor-
björn segir honum að senda mig
undir eins, hann sé á staðnum og
ætli að taka mig í þræðingu strax.
Þeir fara þá með mig beint upp á
Landspítala og þar er ég þræddur
tveimur tímum eftir að þetta gerð-
ist. Þá kom í ljós að tvær af þremur
kransæðum voru stíflaðar.“
Hélt að hann væri slappur
Guðmundur segir að sig hafi ekki
grunað hvað var í vændum. „Ég
hafði ekki æft mig í smá tíma því
mér fannst ég hafa verið slappur
og með kvef, en ég fékk ekkert
fyrir hjartað, fékk ekki verk fram
í höndina eða einhvern streng
eða eitthvað svoleiðis sem sumir
minnast á.
Mér fannst ég búinn að vera
slappur og ég upplifði þetta bara
sem kvef. En svona eftir á að hyggja
hefur þetta væntanlega verið það
að hjartað hafi ekki dælt nóg og
ekki nóg blóðrás. Þegar ég fer að
lýsa þessu fyrir lækninum þá segir
hann að þetta sé raunverulega
fyrirboðinn en að hann sé bara
mismunandi eftir einstaklingum.“
Faðir hans og bróðir höfðu
fengið hjartaáfall en lýsingarnar
frá þeim og þær sem hann hafði
almennt heyrt um, komu ekki
heim og saman við einkennin sem
Guðmundur upplifði, og var það
ekki fyrr en eftir á sem hann gerði
sér grein fyrir að slappleikinn
hafði verið undanfari.
„Af því að pabbi minn hafði
fengið svona og bróðir minn þá
sá ég alltaf fyrir mér að ég fengi
einhvern svona streng eða tak
upp í öxl eða upp í kjálkann eins
og menn lýsa oft en raunveru-
lega fékk ég það ekki fyrr en eftir
hjartastoppið, dagana eftir að ég
var búinn að fara í þræðingu þá
fékk ég svona tak upp í kjálka eins
og menn lýsa,“ segir Guðmundur.
„Þá skildi ég þessa lýsingu.“
Brattur í bataferlinu
„Miðað við þennan tímaramma
þá hefur hjartað í mér sennilega
stoppað í svona 4-5 mínútur,“
segir Guðmundur en þrátt fyrir
alvarleikann gekk batinn vonum
framar. „Ég hef nánast algjörlega
náð mér. Ég missti lyktarskynið og
minnið var ekki gott svona fyrsta
árið en það er allt að koma til baka.
Það er raunverulega bara lyktar-
skynið sem er ekki komið fullkom-
lega til baka. Það er svona það eina
sem ég hef fundið eftir á.“
Ferlið tók þó sinn tíma. „En
þetta tók marga mánuði, eða 2-3 ár
að ná sér á strik. Ég fór í endurhæf-
ingu, fyrst á Landspítalanum, svo
var ég niðri í Sjálfsbjörg í nokkra
mánuði. Ég vann ekkert fyrstu
tvo mánuðina, svo fór ég að vinna
svona smátt og smátt. Eftir 6-7
mánuði þá var ég kominn í fulla
vinnu aftur. Ég var úthaldsminni
svona fyrsta árið myndi ég segja.“
Hann er undir reglulegu eftir-
liti hjá Þorbirni hjartalækni. „Ég
fer alltaf til Þorbjörns, að vísu nú
orðið einu sinni á ári. Hann fylgist
með hvort allt sé í orden, það er
tekin blóðprufa og hjartalínurit,
stundum ómskoðun.“
Guðmundur segir það mikil-
vægt að vera undir eftirliti og láta
fylgjast með sér. „Það er náttúru-
lega það sem ég hefði átt að gera.
Ég hefði þurft að láta fylgjast
betur með mér, sérstaklega þar
sem ættarsagan er svona skýr,“
svarar Guðmundur þegar hann
er spurður að því hvort hann hafi
ráðleggingar. „Stundum er sagt við
mann að ef maður er í góðu formi
þá gerist þetta síður en ég hef alltaf
verið í tiltölulega góðu formi, enda
segir Þorbjörn læknir við mig að
það sem ræður mestu um hvort þú
fáir þetta er ættarsagan, erfðatengt
eða reykingar, en ég hafði ekkert
reykt í 40 ár þegar þetta gerðist.
En hins vegar benti hann á að
ef maður er í góðu formi þá þolir
maður þetta betur, og það er
kannski það sem bjargaði mér,
ég var í mjög góðu formi svo að
ég þoldi betur þetta álag, það að
hjartað stoppaði. Líkaminn var
fljótari að jafna sig. Hann þoldi
það betur. En það hefði mátt koma
í veg fyrir þetta ef ég hefði farið í
skoðun.
Fyrirboðarnir eru ekki eins hjá
öllum, þeir geta verið mjög skrítn-
ir, eins og með mig, ég hélt bara
að ég væri eitthvað slappur, væri
bara með kvef. Ég var úthaldslítill,
hugsaði bara: þetta er eitthvert
vorkvef, var bara þreyttur en fékk
aldrei sting eða neitt svoleiðis, fyrr
en akkúrat þegar hjartað stoppaði.
Það er svona mín síðasta minning,
að ég fékk alveg rosalegan sting
fyrir hjartað, eins og þetta væri
geðveikislegur brjóstsviði eða eitt-
hvað, það er svona það síðasta sem
ég man, og svo bara fell ég.“
Þegar Guðmundur lítur til baka
segir hann kvefeinkennin að vissu
leyti hafa verið frábrugðin þeim
sem hann hafði áður upplifað.
„Eftir á voru þau kannski sterkari,
ég var slappari miðað við að ég
hafi ekki verið með hálsbólgu eða
nasakvef eða annað slíkt. Þau voru
kannski aðeins ýktari.“
Bjargað vegna athyglisbrests
Guðmundur er fullur þakklætis í
garð lífgjafa sinna. „Þær eru mín
lífsbjörg, ég er í miklu sambandi
við þær. Þær voru snillingar að
koma mér í gang aftur og bara
að hafa séð þetta og brugðist
við,“ segir hann. „Ég segi nú oft
við Önnu Úrsúlu að hún sé með
athyglisbrest og þess vegna hafi
hún séð mig og það hafi bjargað
mér, hún hafi verið að fylgjast með
einhverju öðru en hún átti að vera
að gera á æfingunni.“
Hann segir vökul augu og
leiftursnögg viðbrögð Önnu hafi
gert það að verkum að hann sé
ekki aðeins á lífi, heldur hafi einn-
ig náð eins góðum bata og raun
ber vitni. „Hún stekkur upp strax
og öll þessi skjótu viðbrögð gerðu
það að verkum að ég hef náð heilsu
aftur. Læknar segja að ef það hefðu
liðið 2-3 mínútur í viðbót þá væri
ég sjálfsagt mun verr staddur, og
jafnvel að einhverjum hluta til
öryrki. Hver einasta mínúta skiptir
svo miklu máli þegar hjartað
stoppar.“
Guðmundur er ekki síður þakk-
látur fyrir heilbrigðiskerfið. „Ég
komst að því hvað heilbrigðiskerf-
ið er raunverulega sterkt hérna,
þó það sé oft gagnrýnt. Mér fannst
ég fá frábæra þjónustu frá A til Ö
í þessu áfalli. Það er oft talað um
að það sé í lamasessi en það virðist
virka þarna eða virkaði allavega
vel fyrir mig.“
Hélt bara að ég væri slappur
n Hjartaþræðingar hófust fyrst á
þriðja áratug síðustu aldar, en
hér á landi var farið að fram-
kvæma þær á Landspítalanum á
þeim sjöunda. Um svipað leyti
var sett á stofn hjartagjörgæsla
á Landspítala og farið var að
mynda kransæðar.
n Á tímabilinu 1971-1979 mátti
rekja tæplega helming dauðs-
falla Íslendinga til hjartasjúk-
dóma og „… var þá svo komið að
læknar hérlendis sem erlendis
höfðu tilhneigingu til þess að
flokka þessa sjúkdóma undir
eins konar faraldur eða jafnvel
farsótt. Ekki var komin aðstaða
til þess að framkvæma hjarta-
skurðaðgerðir hér heima og
var algengast að sjúklingar
væru sendir til Englands í slíkar
aðgerðir.
n Fyrsta opna hjartaaðgerðin hér
á landi var gerð 14. júní 1986 og
það var Þórarinn Arnórsson sem
framkvæmdi hana með góðum
árangri. Þetta olli straumhvörf-
um í meðferð hjartasjúklinga.
Aðgerðum fjölgaði hratt og þær
voru orðnar 270 árið 1994.
n Stofnfundur Landssamtaka
hjartasjúklinga (LHS) var haldinn
í Domus Medica 8. október
1983. Mættu til fundarins 230
stofnfélagar og var það umfram
bjartsýnustu vonir.
n Endurhæfing hjartasjúklinga á
Reykjalundi hófst sumarið 1982.
Sérhæft starfsfólk var í fram-
haldinu ráðið að Reykjalundi og
þessi starfsemi jókst jafnt og
þétt og sannaði fljótt ágæti sitt.
Fyrstu sjö árin nutu þessarar
þjónustu tæplega níu hundruð
hjartasjúklingar.
n SÍBS varð stofnfélagi ásamt
Hjartavernd og Landssam-
tökum hjartasjúklinga og lagði
hvert þeirra 500.000 krónur til
stöðvarinnar í upphafi. Ákveðið
var að þetta yrði sjálfseignar-
stofnun sem fékk nafnið Endur-
hæfingarstöð hjarta- og lungna-
sjúklinga, sem fljótlega var stytt
í HL-stöðin í daglegu tali.
n Í fyrsta sinn var efnt til viðburð-
ar sem hlaut nafnið „Hjarta-
gangan“ 31. ágúst 1991.
n Á afmælisárinu 2008 gekk hópur
kvenna til liðs við Hjartaheill.
Þær ganga undir nafninu Hjarta-
drottningarnar og eru hluti af
Go-Red hreyfingunni.
Nokkrir fróðleiksmolar
Guðmundur
Helgi Magnússon
verslunarmaður
var á réttum
stað og tíma
þegar hann lenti
í hjartastoppi við
líkamsrækt í Vals-
heimilinu. Hann
er þakklátur
bæði bjargvætt-
um sínum og
heilbrigðiskerfinu
og segir einkenni
hjartaáfalla oft
lúmsk.
1
6
-1
0
-2
0
1
9

0
5
:1
9
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
2
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
4
0
6
-E
3
6
C
2
4
0
6
-E
2
3
0
2
4
0
6
-E
0
F
4
2
4
0
6
-D
F
B
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
4
A

F
B
0
4
8
s
_
1
5
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K