Fréttablaðið - 16.05.2015, Qupperneq 26

16. maí 2015 LAUGARDAGUR| HELGIN | 26
ÁTT ÞÚ SVONA
GJAFAKORT?
Vegna kerfisbreytinga munu gjafakort
Kringlunnar í þessu útliti falla úr gildi frá og
með 1. júní næstkomandi. Hægt verður að
skipta gjafakortinu út fyrir nýtt kort á
þjónustuborði Kringlunnar án kostnaðar.
Kringlan biðst velvirðingar á þeim
óþægindum sem kunna að skapast
vegna þessa.
MÁN-MIÐ 10-18.30
FIM 10-21
FÖS 10-19
LAU 10-18
SUN 13-18
FACEBOOK.COM/KRINGLAN.ISKRINGLAN.IS
PI
PA
R
\
TB
W
A
•
S
ÍA
„Ef ég skoða mína skólagöngu þá sá ég óskaplega lítið
af fötluðu fólki í almenna skólakerfinu. Sem betur fer
er það breytt og það sem mér finnst svo mikilvægt í
umræðunni er að þetta er svo hollt og gott fyrir aðra
nemendur. Að allir hafi rétt á að vera eins og þeir eru.“
Halldóra segir að þótt lög um skóla án aðgreiningar
séu veruleiki á Íslandi sé sigurinn ekki unninn þar sem
hún heyri oft gagnrýni á kerfið.„Maður er spurður
hvort fatlaða barnið eigi ekki heima annars staðar. Ég
verð alltaf jafn reið. Því skólakerfið getur þetta alveg ef
það er fagfólk til að sinna starfinu.“
Halldóra segir baráttumál þroskaþjálfa snúast aðal-
lega um tilvistarrétt. „Við berjumst fyrir tilvistarrétti
okkar. Og við berjumst fyrir tilvistarrétti fatlaðs fólks.
Við þurfum stundum að berjast fyrir tilvistarrétti okkar
í almennum grunnskólum, eins og börnin.“
Baráttan um tilvistarrétt
Halldóra eignaðist barn með
Downs heilkenni fyrir 45 árum.
Hún segir samfélagið hafa breyst
nokkuð síðan þá en betur megi ef
duga skal og nóg af baráttumálum
eftir.
„Kynslóðin á undan minni tók
fyrstu skrefin í að brjóta niður múra
og með minni kynslóð verða til sam-
býli og smærri heimili í þéttbýli í
stað stórra stofnana sem gjarnan
voru reist í útjaðri byggðar. Þannig
stuðluðum við að því að börn okkar
tækju þátt í samfélaginu á borð við
aðra og það var mín barátta alla tíð
og er enn. Smátt og smátt voru þessi
stóru heimili brotin upp í smærri og
heimilislegri einingar.“
Halldóra tók af fullum krafti þátt
í ýmiss konar starfi sem tengdist
málefninu og þakkar fyrir kraft-
inn og aðstæður sem leyfðu henni
að einbeita sér að því. „Ég reyndi
að koma syni mínum inn í almenn
úrræði, svo sem skóla, en slíkt fékk
ég ekki í gegn, enda sá akur þá
algerlega óplægður. Ég held samt að
ég hafi náð að sá einhverjum fræj-
um með baráttunni og er ánægð
með það. Sonur minn stundaði nám
í Safamýrarskóla. Ég reyndi á hinn
bóginn að koma honum í Öskju-
hlíðar skóla sem nú heitir Klettaskóli
en það gekk ekki eftir því hann var
með of mikla fötlun. Í dag kæmist
hann trúlega ekki inn í Klettaskóla
vegna þess að hann er ekki nógu
fatlaður. Þetta er ein birtingar-
mynd af breytingum samfélagsins
og æskilegt væri að foreldrar hefðu
eitthvert val um skóla fyrir fötluð
barn sín.“
Halldóra segir hverja kynslóð for-
eldra hafa sín baráttumál en vegna
breyttra aðstæðna í samfélaginu
þurfi ríki og sveitarfélög að grípa
betur inn í. „Í dag eru mæður yfir-
leitt ekki heimavinnandi og geta
mögulega ekki sinnt þessum málum
af fullum krafti eins og ég gerði.
Með breyttu samfélagi, kröfum um
betra líf og þekkingu þá þarf líka
að breyta úrræðum og tækifærum.“
En hvernig finnst þér staðan vera
í dag? „Fatlað fólk sjálft er mun
sýnilegra en áður var, umræðan er
opnari, krafan um aukin tækifæri
og þátttöku í almennum úrræð-
um háværari og þekkingin er mun
meiri. Til að mynda býr sonur minn
í íbúð sjálfur með aðstoð. En það má
aldrei gefast upp og hætta að berj-
ast, það þarf endalaust að fylgja
málum eftir. Það er verkefnið sem
fylgir því að eignast fatlað barn,
verkefni og mikil vinna, ekki erfið-
leikar að eilífu, eins og margir halda
að fylgi þessu hlutskipti.“
Hver kynslóð foreldra
hefur sín baráttumál
Halldóra Sigurgeirsdóttir segir fatlað fólk sýnilegra og
kröfuna um aukin tækifæri háværari en fyrir 40 árum.
BARÁTTUKONA Halldóra hefur alla tíð barist fyrir þátttöku sonarins í samfélaginu.
FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
Laufey Elísabet Gissurardóttir er formaður Þroska-
þjálfafélags Íslands. Hún segir þroskaþjálfa alltaf hafa
þurft að vera á varðbergi og berjast fyrir viðurkenningu
á starfi sínu. „Eitt samfélag fyrir alla er það sem við
eigum að stefna að og við erum ekki komin þangað.“
Á 50 ára afmæli félagsins eru það ekki síst kjaramálin
sem brenna á stétt þroskaþjálfa. „Við höfum alltaf bar-
ist fyrir bættum kjörum. Samkvæmt launakönnunum
BHM erum við þar í næstneðsta eða neðsta sæti. Ein
ástæðan er sú að við erum 95 prósenta kvennastétt og
ég tel að önnur ástæða sé sú að við vinnum við að að-
stoða fatlað fólk. Það er ótrúlegt en við þurfum að hafa
mikið fyrir því við samningaborðið að tala máli þeirra
sem við þjónum, við fáum þar jafnvel setningar eins og:
„Hvað er fatlað fólk að gera í framhaldsskólum?“ Þetta
er samtvinnuð barátta– að starf þroskaþjálfa og að líf
fatlaðs fólks njóti verðskuldaðrar virðingar í samfélagi okkar.“
Laufey fagnar þeim sigrum sem unnist hafa í málefnum fatlaðs fólks og
segir starf þroskaþjálfans hafa breyst mikið í samræmi við það. „Áður fyrr
unnum við á altækum stofnunum en í dag er nær helmingur þroskaþjálfa
að starfi í grunnskólum og leikskólum. Þrátt fyrir hindranir hafa hér orðið
róttækar framfarir sem eru víðs fjarri veruleika fatlaðs fólks fyrir aðeins
fáeinum áratugum.“
Þroskaþjálfar smitast af baráttuhug
Í ÞROSKAÞJÁLFUN Natalía Rós Másdóttir með þroskaþjálfa sínum, Halldóru Kolku B. Ísberg, á Lyngási. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
1936
Lög um fávitahæli
Fyrsta löggjöf um fólk með
þroskahömlun lítur dagsins ljós á
Íslandi. Þar er gert ráð fyrir að svo
framarlega sem fé fáist á fjárlögum
skuli ríkisstjórnin sjá til þess að
stofnað sé skólaheimili fyrir „van-
vita og hálfvita“, hjúkrunarheimili
fyrir „örvita og fávita“, sem ekki
gætu tileinkað sér neitt nám, og
vinnuhæli fyrir fullorðna fávita sem
einhverja vinnu geta stundað þótt
ekki sé á almennum vinnumarkaði.
Lögunum var sannarlega ætlað að
bæta hag þess fólks sem um ræðir
en fræðsluskyldu laganna var síðar
meir lítt eða ekki sinnt.
1979
Lög um aðstoð við þroskahefta
Í lögunum er ákvæði þess efnis að
landinu skuli skipt í átta starfssvæði
og að á hverju svæði eigi að veita
ýmiss konar sérfræðiþjónustu, þar
á meðal þroskaþjálfun. Þjónusta
þroskaþjálfa er þar með ekki lengur
bundin við altækar sólarhringsstofn-
anir. Sjálfstæðum búsetueiningum,
sambýlum, fjölgar óðum svo og
öðrum stuðningsúrræðum.
2011
Lög um málefni fatlaðra
Þjónusta við fatlað fólk flyst frá ríki
til sveitarfélaga. Markmiðið er að
bæta þjónustu við fatlað fólk, laga
hana að þörfum þess með hliðsjón
af ólíkum aðstæðum og stuðla að
samþættingu nærþjónustu við íbúa
sveitarfélaga.
Heimild: Þroskaþjálfar á Íslandi. Saga
stéttar í hálfa öld. Þorvaldur Kristinsson.
Lagasetningar til marks um breytt viðhorf
Laufey Gissurar-
dóttir formaður
Þroskaþjálfafélags
Íslands
Halldóra Jóhann es-
dóttir Sanko þroska-
þjálfi sem starfar í
grunnskóla.