Fréttablaðið - 19.09.2015, Síða 36

Sóley Kristjánsdóttir býr í Breiðholti og finnst róandi að rækta garðinn sinn og halda hænur. Fréttablaðið/Anton Brink
Hersteinn Pálsson, býflugnabóndi í Grafarholti
Blíðar býflugur
Hersteinn Pálsson kaupir býflugur og drottningu frá Álandseyjum. „Býpakkinn samanstendur af tveimur til þremur kílóum af býflugum ásamt drottningu í
sérstöku boxi. Svo er bara að koma þeim fyrir. Það er gert í
seinni hluta júní.“
Býflugurnar eru blíðar og stinga sjaldan. Hann á tvö börn
og þau geta vel umgengist flugurnar. „Það er búið að rækta
úr þeim árásargirnina. Ég á tvö börn og eitt á leiðinni. Dóttir
mín er fimm og sonur minn er þriggja. Hún hefur mest gam­
an af pabbaflugunum, þær eru bangsalegar býflugur og stinga
ekki. Sonur minn hefur verið stunginn en virðist ekki kippa
sér upp við það.“
Hersteinn er með þrjú bú. Tvö þeirra keypti hann í vor,
hinu þriðja er hann að hjúkra en það kom veikt undan vetri
og erfiðu vori. „Ég missti drottningu og þurfti að hjúkra bú­
inu, það er ekki víst að það hafi það af,“ segir hann og segir
vorið reynast íslenskum býflugnabændum erfitt. „Býflugur
fara ekki í híði yfir veturinn. Það þarf að gefa þeim sykurvatn
og þær mynda klasa inni í búinu þar sem þær hafast við. En
á vorin þurfa býflugurnar að komast út til að drita. Ef þær fá
ekki nokkra frostlausa daga þá svelta þær sig og deyja. Ef það
koma frostlausir dagar þar sem hitinn fer yfir fimm gráður þá
hleypi ég þeim út til að hreinsa sig. Þá drita þær gulum dopp­
um út um allt og þá veit maður að búin eru í lagi.“
Hersteinn segir fyrsta árs bú framleiða lítið hunang. Á
næsta ári reiknar hann með að vera með um það bil fimmtíu
þúsund býflugur, jafnvel meira. Hann gefur þeim sykurvatn
til að þær geti byggt upp vaxið í búunum. „Þú þarft að mata
býflugur með sykurvatni svo þær geti byggt upp vaxið. Ef þú
tekur hunang þarftu að gefa þeim sykurvatn. Við höfum fram­
leitt lítið af hunangi, það hefur aðallega farið í tækifærisgjafir
og við höfum skipt á laxi og hunangi til dæmis.“
Býflugur Hersteins eru við Grafarholt. Eitt sinn var hann
Búskapur var mikill í borginni á árunum 1930 til 1970. Aðkomufólk úr sveit kom með sauðfé, ræktaði kartöflur og matjurtir. Eftir því sem borgin hefur þróast síðustu áratugi hefur búskapurinn horfið. Nú er búfjárhald óheimilt í Reykjavík nema á örfáum
stöðum þar sem sérstaklega
er gert ráð fyrir því. En með
aukinni vitund um umhverfi og sið­
ræna framleiðsluhætti er búskapur
í sókn. Nú sækist fólk eftir því að fá
að vera með sjálfsþurftarbúskap við
heimili sín.
Kindur finnast enn á höfuðborgarsvæð­
inu og margir eru með hesta í bakgarðinum í
úthverfum borgarinnar. En í þéttari byggð heldur
fólk  hænur og býflugur auk þess sem fjölbreytni í
matjurtagörðum er orðin mun meiri.
Bændur
í borginni
Sjálfsþurftarbúskapur þrífst vel
innan borgarmarkanna. Á höfuð­
borgarsvæðinu færist í aukana að
fólk haldi hænur við heimili sitt. Þá
eru margir með bý flugna bú, blóm­
lega garð yrkju, hesta og kindur.
Sóley Kristjánsdóttir, hænsnabóndi í Breiðholti
Kemst í samband
við jörðina
Sóley Kristjánsdóttir er komin langt í hænubúskapnum. Hún hefur byggt hænum sínum myndarlegt búr í Breið­holti og nýtur þess að vera sjálfbær, rækta og endurnýta
það sem fellur til af heimilinu.
„Hænurnar komu í fyrrasumar. Ég las viðtal í blaði við
bónda sem nefndi að fólk í borginni væri komið með hænur
og þá kviknaði ljós. Ég er mikið í garðinum og er að rækta
blóm, salöt, grænmeti og kryddjurtir þannig að þetta var
einhvern veginn alveg eðlilegt framhald. Garðurinn nær mér
á jörðina þar sem ég er snarofvirk stundum. Þar slaka ég á og
kemst í samband við jörðina. Allt daglega stressið gleymist.
Þetta er eiginlega eins og hugleiðsla.
Sóley er með fjórar hænur, allar ólíkar. „Það er goggunar­
röð og ég veit alveg hvaðan það orð er komið. Ein er for­
inginn og étur fyrst og ef henni finnst eitthvað sérlega gott
þá fá hinar ekki. Þær eiga ekki séns. Sú yngsta, Katla, er neðst
í röðinni og hún þarf að bíða þar til hinar leyfa henni að
komast að. Tvær þeirra eru styggar og tvær eru fremur gæfar
og Freyja sem er foringinn leyfir mér stundum að taka sig
upp.“
Sambúðin við nágranna gengur vel. „Ég spurði að sjálfsögðu
um leyfi og þeim finnst þetta skemmtilegt og rómantískt.
Garðurinn minn er samt afskekktur þannig að þeir verða
fæstir varir við þær. Það heyrist yfirleitt ekki í þeim.“
Kostirnir eru margir og hún segir eggin mun betri en egg
úr verksmiðjuhænum. „Hænur eru frábærar af því að þær
gefa svo mikið til baka eða næstum egg á dag frá hverri. Þær
njóta félagsskapar hver annarrar á meðan ég er í burtu. Svo
eru þær skemmtilegar og hjálpa til að halda illgresinu niðri
og sniglum í burtu. Þessi egg eru miklu betri en egg úr verk­
smiðjuhænum. Gulan er stærri og dekkri og hvítan er þétt í
sér. Bragðmunurinn er mikill. Mínar hænur éta ósköp
af grænmeti, eru í fersku lofti og undir berum himni
og fá að ganga lausar í garðinum þegar ég er heima. Þá
finna þær sér eigið æti að þeirra lyst. Ég borða aðallega
egg um helgar og þá hlakka ég til að vakna og fá mér
morgunmat. Mér finnst eggin best linsoðin eða spæld
og svo er ég alltaf á leiðinni að læra að búa til majónes.
Ég lærði að gera ís og hann er æðislegur til dæmis með
döðlum, súkkulaði og trönuberjum. Svo í bakstur, það eru
endalausir möguleikar með egg. Af því að eggin eru svo ný
þá er skurnin föst utan á þeim ef þau eru soðin, þannig að
yfirleitt sýð ég þau án skurnar og geri þau „poached“ eins og í
Egg Benedict. Svo má ekki gleyma hinni aðalafurðinni sem er
hinn ómetanlegi hænsnaskítur, besti áburður sem hægt er að
hugsa sér og allt lífrænt! Mér finnst gott að vera dálítið sjálf­
bær og rækta og endurnýta það sem fellur til frá heimilinu.“
Hænurnar áttu til að strjúka þegar þær voru nýkomnar.
„Það er ekki auðvelt að smala hænum en þó skárra þegar þær
eru í hóp. Að smala einni skelkaðri hænu er eiginlega fyndið.
Þær hlaupa svo hratt og aldrei í þá átt sem þú vilt.“
Sóley segir hænur auðveldar í umhirðu. Þeim þurfi hins veg­
ar að sinna daglega. „Ég held að þetta sé ekki fyrir alla, sumum
vinum mínum finnst ég vera klikkuð. Þær þurfa að hafa hreint
vatn og korn og það þarf að þrífa dallana og skítinn. Um vetur
þurfa þær hlýjan og skjólgóðan kofa. Svo éta þær grænmetis­
afganga og fleira og elska að fara út í garð að róta.“
Hersteinn með býflugur úr einu búa sinna. Hann þarf að gefa þeim
sykurvatn reglulega, svo þær lifi af íslenskan vetur og vor.
Fréttablaðið/Anton Brink
með búið í þéttari byggð. „Það var í lagi en maður getur lent
í svermum sem getur farið fyrir brjóstið á nágrönnunum.
Svermar eru meinlausir, býflugur stinga ekki þá. Maður er
hins vegar stunginn stundum þegar maður gerir mistök í
umgengni við flugurnar nálægt búinu, en ég læri í hvert skipti
sem ég er stunginn og það skiptir ekki miklu máli.“
Hersteinn hefur gaman af því að prófa sig áfram í býflugna­
ræktinni. „Þegar gengur vel þá er gaman, þegar gengur illa þá
vill maður vita af hverju og bæta úr því. Það er stúdían sem er
svo heillandi.“
Kristjana Björg
Guðbrandsdóttir
kristjanabjorg@frettabladid.is
1 9 . s e p t e m b e r 2 0 1 5 L A U G A r D A G U r36 H e L G i n ∙ F r É t t A b L A ð i ð