Bændablaðið - 26.01.2017, Qupperneq 12

12 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. janúar 2017
Fréttir
Stjórnmálaaflið Viðreisn fékk sjö
þingmenn og 10,5% fylgi í síðustu
alþingiskosningum. Eftir langan
aðdraganda var mynduð ríkis-
stjórn þar sem Viðreisn á þrjá
ráðherra, þar á meðal ráðherra
landbúnaðarmála. Í kosningabar-
áttunni voru landbúnaðarmálin
ekki efst á blaði en þó kom fram
í máli frambjóðenda Viðreisnar
að hreyfingin vildi gera róttækar
breytingar á landbúnaðarkerf-
inu. Fyrir mörgum er Viðreisn
óskrifað blað en komandi mánuðir
munu leiða í ljós áherslur þeirra
við ríkisstjórnarborðið.
Blaðamaður Bændablaðsins hitti
Jónu Sólveigu Elínardóttur, þing-
mann og varaformann Viðreisnar,
að máli á dögunum. Þau ræddu
meðal annars um stefnu flokksins
og ríkisstjórnarinnar í landbúnaðar-
málum, nýjan landbúnaðarráðherra
og endurskoðun búvörusamninga.
Viðreisn sem flokkur hefur talað
fyrir Evrópusambandsaðild og telur
ekkert að óttast fyrir íslenska bændur
gerist Ísland aðildarland.
Mýrdælingur með meistaragráðu
í alþjóðasamskiptum
Jóna Sólveig Elínardóttir er alin
upp á bænum Sólheimahjáleigu
austur í Mýrdal þar sem fjölskylda
hennar stundar búskap. „Ég sótti
alltaf mikið í að fara heim og það
var alltaf mikil sveitastelpa í mér.
Innan fjölskyldunnar hefur alltaf
verið mikill áhugi á að ræða stjórn-
mál og ég er komin frá miklu fram-
sóknarheimili. Þrátt fyrir að það hafi
komið snemma í ljós að ég væri
ekki alltaf sammála fjölskyldunni
í stjórnmálum þá hefur alltaf mátt
vera ósammála og ræða málin. Við
getum alveg tekist á um málin en
við erum alltaf vinir,“ segir Jóna
Sólveig.
„Eftir stúdentspróf fór ég beint
í Háskóla Íslands og kláraði þaðan
BA-gráðu í frönsku. Svo fór ég í
alþjóðastjórnmálin og tók meistara-
próf í alþjóðasamskiptum. Í meist-
aranáminu fór ég í starfsnám út til
Parísar og vann í sendiráði Íslands.
Eftir starfsnámið kom ég heim og
skrifaði lokaritgerðina mína sem
fjallaði um áhrif spænskra hags-
munaaðila á sameiginlega sjávar-
útvegsstefnu Evrópusambandsins.“
Eftir nám stofnaði Jóna Sólveig
ráðgjafarfyrirtæki ásamt öðrum.
„Það sérhæfði sig meðal annars
í því að aðstoða lítil og meðal-
stór nýsköpunarfyrirtæki að nýta
sér þá styrki sem ESB hefur upp
á að bjóða. Meðfram vinnunni
hjá ráðgjafarfyrirtækinu vann ég
hjá Alþjóðamálastofnun Háskóla
Íslands ásamt því að stunda rann-
sóknir á því hvernig hagsmunaaðilar
höfðu áhrif og upplifðu sig á meðan
á aðildarviðræðum Íslands við ESB
stóð. Þar skoðaði ég aðallega hags-
munaaðila tengda byggða-, land-
búnaðar- og sjávarútvegsmálum.“
Jóna Sólveig og Viðreisn
Jóna Sólveig segir að hún hafi byrj-
að hjá Viðreisn fyrir um það bil
tveimur og hálfu ári þegar byrjað
var að móta stefnu og starf flokks-
ins. „Ég sýndi þessari hreyfingu
strax áhuga og tók þátt frá upphafi.
Ég hafði í raun aldrei fundið flokk-
inn minn fyrr en Viðreisn varð til.
Það sem heillaði mig var frjálslynd
stefna Viðreisnar og áhersla þeirra
á að tryggja góða stöðu Íslands í
alþjóðasamfélaginu. Annað sem ég
kann að meta við Viðreisn er hversu
faglega er staðið að öllu og virkt
málefnastarfið er í málefnahópun-
um.“
Viðreisn og landbúnaðurinn
„Við höfum talað fyrir breytingum á
styrkjakerfinu þar sem dregið verð-
ur úr framleiðslutengdum styrkjum
og farið frekar í beina styrki með
áherslu á stuðning til nýsköpunar,
jarðræktar og umhverfisverndar. Við
höfum aldrei talað um að draga úr
styrkjum til bænda, heldur breyta
samsetningunni á þeim með það
að markmiði að auka frelsi bænda
til að gera það sem þeim hugnast
best. Viðreisn er flokkur sem ber
hag bænda fyrir brjósti og áttar sig
á mikilvægi þess að viðhalda blóm-
legri byggð um land allt.“
Tækifæri íslensks landbúnaðar
Viðreisn hefur talað fyrir því að
draga úr innflutningshömlum og
segist Jóna Sólveig átta sig á því að
það er viðkvæmt mál hjá bændum.
„Það er í raun ákveðinn partur af
því að hugsa til neytenda og auka
valfrelsi þeirra. Á móti viljum við
auka frelsi bænda til að gera það sem
þeim hugnast best. Ég held að það
séu ýmis tækifæri í aukinni sérhæf-
ingu og áherslu á að markaðssetja
okkar hreinu landbúnaðarafurðir
bæði á erlendum mörkuðum en
líka gagnvart erlendum neytendum
hér heima. Þá sér í lagi gagnvart
ferðamönnum sem hafa stækkað
innlenda markaðinn svo um munar.
Í þessu leika meðal annars alþjóð-
legar gæðavottanir lykilhlutverk.
Þær vottanir myndu sannreyna fyrir
erlendum kaupendum að íslenskar
landbúnaðarvörur eru mjög hreinar
og erum við til að mynda að nota
miklu minna af lyfjum en annars
staðar í heiminum. Við eigum að
halda áfram að framleiða gæðavör-
una sem við erum að framleiða, en fá
þá líka stimplana sem við þurfum til
að koma henni inn á stóru hágæða-
markaðina.“
Það felast í því mikil tækifæri
fyrir bændur að selja vörur sínar
beint til neytenda að mati Jónu
Sólveigar. „Í því samhengi má horfa
til ýmissa landa Evrópu, en þar þykir
eðlilegt að bændur selji sínar vörur
heima á bæ. Mér finnst að fólk ætti
að eiga val um að kaupa beint af
þeim bændum sem vilja selja beint
og milliliðalaust heiman frá sér. Þeir
bændur sem eru tilbúnir að taka á
móti fólki og leyfa því að skoða það
umhverfi sem framleiðslan á sér stað
í eiga að vera frjálsir til að selja neyt-
andanum vöruna ef honum líst vel
á. Til þess að þetta sé mögulegt þarf
að einfalda regluverkið til að auka
möguleika bænda til beinnar sölu á
sinni framleiðslu, án þess þó að slaka
á eðlilegum heilbrigðis- og hreinlæt-
iskröfum,“ segir Jóna Sólveig.
Þorgerður Katrín sem
landbúnaðarráðherra
„Ég held að það séu tækifæri falin í
því að fá einhvern inn í landbúnað-
arráðuneytið sem spyr gagnrýninna
spurninga, er ekki alinn upp í kerfinu
og einhvern sem að getur komið inn
með nýja sýn og getur horft á hlutina
frá öðrum sjónarhóli. Mér finnst líka
flott að það sé komin kona í þetta
embætti, en hún er fyrsta konan sem
er með landbúnaðar- og sjávarút-
vegsráðuneytið.“
Breiðar áherslur við
endurskoðun búvörusamninga
Meðal fyrstu yfirlýsinga nýs land-
búnaðarráðherra var að endurskipa
ætti í nefndina sem var falið að
vinna að endurskoðun búvörusamn-
inganna og bendir Jóna Sólveig á
að nýr ráðherra sé búinn að funda
með Bændasamtökum Íslands um
málið. „Það er verið að skoða endur-
skipun í nefndina sem er falið að
vinna að endurskoðun samning-
anna, en ráðherra boðar breiðari
aðkomu að samningagerðinni.
Ráðherra er búinn að funda með
Bændasamtökum Íslands og er á
fullu að ræða við hagsmunaaðila.
Það verða breyttar áherslur, en það
er verið að skoða tollamálin, grænar
áherslur og styrkjakerfið. Það verður
hugað að hag bænda, að hag neyt-
enda og það verður hugað sérstak-
lega að umhverfinu,“ segir hún.
Landbúnaðurinn og
Evrópusambandið
„Ég held að það séu mikil tækifæri
fólgin í því fyrir íslenskan landbúnað
að ganga í Evrópusambandið,“ segir
Jóna Sólveig. Landbúnaður blómstri
í Evrópu og það sé hægt að horfa til
þess hvað ýmis ríki, meðal annars
Danmörk, eru að gera þar með land-
búnaðarstyrkjum frá ESB.
„Það má ekki gera lítið úr því
að samningaviðræður eru samn-
ingaviðræður og Íslendingar geta
samið við Evrópusambandið um
landbúnaðarmál rétt eins og öll
önnur ríki sem ganga þar inn. Það
eru alls konar hlutir sem hægt er að
horfa á, eins og þá sérstöku stöðu
sem Ísland nýtur vegna legu lands-
ins. Við liggjum mjög norðarlega og
það eru sérstakir styrkir fyrir land-
búnaðarsvæði sem liggja norðan við
62. breiddargráðu og ætti Ísland að
geta notið góðs af því. Svo eru ýmsir
dreifbýlis- og byggðaþróunarstyrkir
sem myndu standa Íslendingum til
boða. Íslenskir bændur þurfa ekki
að hafa áhyggjur af því að þeir fái
minni styrki ef Ísland gengur í ESB.
Í samningaviðræðum Íslands við
ESB var alveg orðið ljóst að sam-
bandið myndi ekki standa í vegi fyrir
því að íslenska ríkið myndi sjá til
þess að íslenskir bændur fengju jafn
háa styrki fyrir og eftir inngöngu
Íslands.“
Kom á óvart að IPA-styrkir voru
afþakkaðir
„Í samningaviðræðum Íslands að
ESB á sínum tíma áttu íslenskir
bændur þess kost að fá svokallaða
IPA-styrki. Þessir styrkir hefðu
meðal annars hjálpað bændum að
undirbúa sig fyrir nýtt styrkjaum-
hverfi með inngöngu í ESB. Það
kom mér á óvart að þáverandi
landbúnaðarráðherra neitaði að taka
við þeim styrkjum. Þessi ákvörðun
hefði getað komið sér mjög illa
fyrir íslenska bændur ef við hefðum
lokið aðildarviðræðunum og gengið
í ESB, því þá hefðu íslenskir bændur
staðið á núllpunkti og ekki getað
fullnýtt sér landbúnaðarstyrki ESB
strax,“ segir Jóna Sólveig.
Aldrei talað fyrir því að draga úr
stuðningi
„Viðreisn ber hag bænda fyrir brjósti
og við höfum aldrei talað fyrir því
að draga úr styrkjum til bænda. Við
erum flokkur sem áttar sig á mik-
ilvægi þess að viðhalda blómlegri
byggð um land allt. Maður skil-
ur alveg að fólk sé hugsi þar sem
Viðreisn er nýr flokkur sem talar
fyrir kerfisbreytingum í landbún-
aði. Hins vegar höfum við alltaf
talað um mikilvægi þess að auka
hag og frelsi bænda til að gera það
sem þeim hugnast best. Við teljum
að það séu gífurlega mörg tækifæri
falin í breytingum, en breytingar eru
nauðsynlegar fyrir framþróun,“ segir
Jóna Sólveig Elínardóttir, þingkona
Viðreisnar. /Ástvaldur Lárusson
Jóna Sólveig Elínardóttir, varaformaður Viðreisnar:
„Breytingar eru nauðsynlegar fyrir framþróun“
– segir mikil tækifæri fólgin í því fyrir íslenskan landbúnað að ganga í Evrópusambandið
„Viðreisn ber hag bænda fyrir brjósti og við höfum aldrei talað fyrir því að
að viðhalda blómlegri byggð um land allt,“ segir Jóna Sólveig Elínardóttir.
Ljósmynd / TB
Úr málefnaskrá Viðreisnar:
Landbúnaður verði
venjuleg atvinnugrein
Í málefnaskrá Viðreisnar, sem samþykkt var á
landsþingi flokksins í september síðastliðnum, og
aðgengileg er á vefsíðunni vidreisn.is eru róttækar
breytingar lagðar til á íslenskum landbúnaði.
Í fyrirsögn stefnunnar segir orðrétt: „Landbúnaður
verði venjuleg atvinnugrein“. Síðan segir í texta
að landbúnaður eigi að lúta lögmálum almennrar
samkeppni og sömu almenn lög eigi að gilda um
hann og annan atvinnurekstur. Um landbúnað segir
að öðru leyti:
„Stuðningi við bændur á að breyta þannig að hann
stuðli að aukinni hagræðingu, framleiðniaukningu
og nýsköpun í greininni. Bændur eiga að fá frelsi
til þess að vinna og markaðssetja afurðir sínar sjálf-
ir og stuðla að innri samkeppni í greininni. Allri
framleiðslu- og sölustýringu af hálfu ríkisvaldsins
á að hætta en í staðinn verði veittir beinir styrkir til
bænda í formi búsetu- og svæðisstyrkja.
Tollar og innflutningshöft á landbúnaðarvörur
verði afnumin í skynsamlegum áföngum samtímis
því að landbúnaðurinn stígur inn í samkeppnisum-
hverfi með breyttu stuðningskerfi.
Mikilvægt er að ýta undir aukna fjölbreytni og
nýsköpun í landbúnaði með stuðningi við hluti á
borð við skógrækt, landgræðslu, vöruþróun, lokun
framræsluskurða, smávirkjanir og ferðaþjónustu.
Þriggja fasa línur auka orkugæði og skapa möguleika
á smávirkjunum sem væri nýr atvinnumöguleiki í
sveitum.“
Heimild: www.vidreisn.is