Samtökin '78 - Úr felum - 01.07.1985, Blaðsíða 4

„Eg held að foreldrar eigi ekki alltaf að vera
að stýra krökkunum.”
Við hittumst á heimili þeirra feðga í Austurbænum í Reykja-
vík. Hann er iðnaðarmaður á sjötugsaldri og hefur haldið
heimili með syni sínum í nokkur ár síðan kona hans dó.
Sonurinn — sem heitir Ámi — er 23 ára gamall. Við
ræddum lengi saman um samband þeirra feðga og viðhorf
hans til homma og fyrst spurði ég hvemig og hvenær hann
hefði fengið að vita að Ámi væri hommi.
Það var vist fyrir einum fimm
árum. Við feðgarnir bjuggum þá
tveir saman. Hann kom sér ekki að
þvi að segja mér þetta beint en lét
systkinin hafa milligöngu.
Hvernig varð þér við fréttimar?
Það var eins og reiðarslag í
fyrstu og það tók mig þó nokkurn
tíma að átta mig og melta þetta.
Annars er það merkilegt að þegar
ég var búinn að jafna mig þá
fannst mér þetta ekki koma mér
neitt á óvart. Undir niðri hafði ég
kannski vitað þetta. Hann var
aldrei dæmigerður strákur, heldur
fullur af því sem maður getur ja
kallað kvenlegan áhuga, hann var
alla tíð mjög finlegur, lék sér og
föndraði mest með stelpum á líku
reki og hafði áhuga á listum og
þess háttar. Nú, snemma tók hann
upp á því að mála sig og snyrta rétt
eins og stelpa. Þetta er nú það sem
maður tengir oft við homma.
Svo koma allar þessar spurning-
ar, þú veist: Var eitthvað í uppeld-
inu sem beindi hvötum hans og til-
finningum hans á þessa braut?
Hefði ég getað haft þar einhver
áhrif? En ekki hef ég neinar skýr-
ingar á þessu. Ekki er ég hommi en
margt er líkt með okkur feðgunum,
ég hef alltaf haft áhuga á alls kyns
föndri og ég mála í frístundunum.
Þetta finnst sumum kvenlegt, mér
finnst heldur ætti að kalla það
mannlegt.
Reyndirðu að leita þér stuðnings
meðan þú varst að átta þig á mál-
unum?
Já, og gerði kannski óþarflega
mikið af því að ræða við fólk. Ég
hafði reyndar samband við sálfræð-
ing sem Árni fór svo að hitta. Ekki
myndi ég nú gera það í dag ef ég
stæði í sömu sporum nema sonur
minn vildi það endilega. Ég fann að
þetta var frekar auðmýking fyrir
hann og bara neikvætt. Sálfræðing-
urinn leit líka á þetta sem hans
eigið mál. Annars komu
ættingjarnir mér margir á óvart,
fólk sem mér fannst fordómafullt
þótti þessar áhyggjur vera óþarfi.
Eins og einn eldri maður sagði,
málið er það hvernig hann stendur
sig i lífinu.
Af því sem þú sagðir heyrist mér
að þér hafi fundist áður fyrr að
eitthvað hefði verið að uppeldinu
og þú hefðir átt að hafa öðru vísi
áhrif á soninn. Við hommar og les-
bíur tölum stundum um sektar-
kennd foreldra okkar gagnvart
okkur og finnst hún vera eins og
veggur milli okkar og þeirra. Þú
þekkir þessa sektarkennd?
Ó jú, auðvitað var maður fullur
af áhyggjum og ásökunum á sjálfan
sig. En ég hef sitthvað lært af
reynslunni. Ég skal segja þér að
elsta barnið mitt er reyndar stjúp-
dóttir mín. Hún var orðin níu ára
þegar ég kynntist henni og var lengi
tortryggin gagnvart mér. Það tók
góðan tíma að vinna hana. Og það
kenndi mér lexíu fyrir lífið. Maður
fær ekki ást barna sinna nema gefa
eitthvað sjálfur. — Og að ætla að
hafa áhrif á börnin. Þegar ég hugsa
um reynslu mina þá held ég að for-
eldrar eigi ekki alltaf að vera að
stýra krökkunum. Uppeldið á
frekar að vera til að styðja þau í
lífinu.
Lifirðu eftir þessu?
Ég reyni það. Við feðgarnir
höfum báðir verið mikil mömmu-
börn en munurinn er sá að ég hafði
ótta af pabba og það mótar fram-
komuna við Árna. Ég hef reynt að
forðast að gera hann hræddan við
mig og ég held að hann sé það
ekki. Ég hef víst sagt honum meira
frá lífi mínu en nokkrum öðrum
því ég hélt að það gerði lífið auð-
veldara fyrir hann. Mér finnst ég
líka vera tengdari honum en
flestum öðrum.
Þekktirðu ekki homma hér áður
fyrr?
Jú, jú, ég hef unnið með
mönnum gegnum tíðina sem ég
vissi að voru svona. Þetta voru allt
bestu menn. Ég lenti meira að segja
á kendiríi með þeim eins og öðrum
og fór vel á með okkur. En við töl-
uðum aldrei um að þeir væru
hommar. Nú, lesbíur þekki ég ekki
— fyrir 10-15 árum skildi ég ekki
orðið.
En vinir Áma?
Þetta eru bestu strákar, það ég
þekki, en þá skortir ansi mikið ein-
beitni og festu. Minn strákur er
reikull í ráðinu og fylgir hlutunum
ekki eftir. Og ég sé þessa lausung
hjá fleirum en honum. Heldurðu að
þetta sé algengara hjá hommum en
öðrum?
Ég get nú varia svarað þessu. En
mundu að staða okkar er erfiðari
en margra annarra og ég held að
því fylgi talsvert rótleysi. En ég held
ekki að þetta sé neitt séreinkenni á
hommum.
Nei nei, ég sé nú hvernig aðrir
strákar eru. Þeir eru líka á fleygi-
ferð í skemmtanalífinu til dæmis.
— Þú varst annars að tala um
stöðu ykkar í þjóðfélaginu. Ég
þekki þetta ekki svo mikið en hef
þó rekið mig á sumt hjá Árna sem
fær mig til að hugsa málin. Einu
sinni bauð ég fjölskyldunni út að
borða og svo lentum við hér heima
á kendiríi eins og gengur. Þá segir
tengdasonur minn að honum sé nú
ekki alveg sama um syni sína fyrir
honum. „Heldurðu að ég finni
þetta ekki?” segir þá Árni. ,,Ég er
svo hræddur um að það sé haldið
að ég sé að tæla þá að ég þori
næstum ekki að kyssa þá þegar ég
kem í heimsókn.” — Þá fann ég til
með stráknum og skildi betur
hvernig hommum getur liðið
stundum. Það er ekki gaman að
þora ekki að vera góður við litla
frænda sinn af hræðslu við það
hvað aðrir halda.
Hvað líkar þér best við hjá Áma
og vinum hans?
— Best? Mér finnst þeir svo
lausir við fordóma. Þeir skilja að
fólk er margvíslegt og eru ekki að
dæma eins og margir sem ég þekki.
Og það er skiljanlegt, þeir hafa
fengið sinn skammt af
fordómunum.
Sérðu mikið af ástarlífi sonar
þíns? Sérðu hann t.d. kyssa aðra
karlmenn?
— Nei, hann heldur aftur af sér
þegar ég er nálægt. Hann segir svo
sem „elskan mín” við vin sinn sem
kemur hingað oft, en það gerðu
menn fyrir vestan í gamla daga og
ég kann vel við það. En mér finnst
óþægilegt að hugsa um kynlíf
4