Rit Búvísindadeildar - 20.04.1998, Side 54

HE YVERKUN ARRANN SÓKNIR
Bjami Guðmundsson
Inngangur
Sumarið 1997 reyndist erfitt til heyskapar í Borgarfirði. Á eðlilegum sláttutíma
túngrasa gáfust fáir þurrkdagar. Sem dæmi má nefna að á Hvanneyri reyndust
þeir aðeins vera 4 í júlí samanborið við 14 í sama mánuði árið áður. Hafði þetta
mikil en þó að sínu leyti verðmæt áhrif á tilraunastarfið á sviði heyverkunar.
Á árinu 1997 var svipuðum tíma varið til heyverkunartilrauna og undanfarin ár.
Með fóðrun og efnagreiningum var lokið nokkrum tilraunum frá sumrinu 1996 og
sumarið 1997 var efni safnað í nýjar rannsóknir sem úr verður moðað veturinn
1997-98. Þá var að venju allnokkrum tíma varið til uppgjörs og kynningar
niðurstaðna úr eldri rannsóknum eins og rita- og erindaskrá ber með sér.
Hér verður greint frá helstu verkefnunum.
A. Framhald tilrauna 1996
1. Hjálparefni við verkun heys í rúlluböggum
Vorið 1996 var gerður verksamningur á milli Bændaskólans/Búvísindadeildar og
Norsk Hydro/Hydro Nutrition um prófun á íblöndunarefninu Foraform í rúlluhey.
Gerðar voru tilraunir með efnið á Hvanneyri en auk þess var það reynt í
athugunum hjá sex nágrannabændum. Verkefninu lauk með skýrslu sem skilað
var í júní 1997. Draga má helstu niðurstöður verkefnisins saman þannig:
• Iblöndurnarefnið Foraform virtist bæta verkun rúlluheys við ákveðnar
aðstæður. Ahrifin virtust mest ífremur blautu heyi, þ.e. neðan við 40-45%þe.
en úr því dvínuðu þau ört. Efnið dró úr gerjun og niðurbroti sykranna í
heyinu og gerði það lystugra fyrir lömb.
• Reynsla bænda af verkun og fóðrun benti ekki til jafn augljósra áhrifa
Foraforms hvað lystugleika heysins snerti. Kann háttþurrkstig heysins við
hirðingu að hafa ráðið nokkru þar um.
Inn í þetta verkefni var fléttað rannsókn á verkun háar í rúlluböggum sem hafin
var árið 1995. Unnið er að uppgjöri á henni og verður því ekki fjallað nánar um
hana hér.
2. Áhrif hitastigs á gerjun heys
Tilraun þessi var upphaf rannsóknar á áhrifum geymsluhita á verkun rúlluheys;
gerð í stofústíl með hreint vallarfoxgras: heyið hirt grasþurrt og verkað í
loftþéttum glerkrukkum (1,0 1) með gaslás. Þrenns konar hey var reynt við tvenn
geymsluhitastig. Heyið var slegið á þremur þroskastigum. Þrjár endurtekningar
voru í hveijum lið tilraunarinnar sem annars var skipulögð þannig:
47