Morgunblaðið - 02.07.2020, Side 35

35
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 2. JÚLÍ 2020
Gamnislagur Vígalegar vinkonur gera sig líklegar til að hefja hnefaleika á Hafnartorgi. Hamingjan virðist höfð í hávegum í þessum hnefaleikum frekar en sársaukafull hnefahögg.
Eggert
Það er almennt talið
góð leið til árangurs í
rekstri að einbeita sér
að kjarnastarfsemi
sinni. Þetta á við um
allan rekstur hvort
sem hann er á vegum
hins opinbera eða
einkafyrirtækja. Það
getur t.d. ekki talist
kjarnastarfsemi sveit-
arfélaga að annast þrif
á húsnæði í eigu viðkomandi
sveitarfélags. Sama lögmál gildir
um starfsemi einkafyrirtækja, enda
fela þau flest sérhæfðum fyrir-
tækjum að annast
slíkt fyrir sig, m.ö.o.
þau útvista þrifunum.
Þetta fyrirkomulag
er eiginlega svo sjálf-
sagt að það ætti ekki
að þurfa að nefna það.
Enda gera flestir at-
vinnurekendur sér
grein fyrir að það
felst í því veruleg hag-
ræðing að kaupa þjón-
ustu af aðilum sem
hafa sérhæft sig á til-
teknum sviðum. Gildir
þar einu hvort um er að ræða
starfsemi á borð við þrif, bókhald,
hugbúnaðarþjónustu, vöruflutninga
eða starfsmannaráðningar.
Það er nú samt einhvern veginn
þannig að pólitísk umræða um
þessi mál nær aldrei neinu flugi.
Þeir sem aðhyllast ríkisumsvif eru
vafalaust mjög sáttir við það. Á
hinn bóginn hlýtur það að vera
umhugsunarefni fyrir alla þá sem
draga vilja úr umsvifum hins opin-
bera, hversu hægt miðar. Það
virðist alls ekki eftirsóknarvert að
setja þessi mál á oddinn í póli-
tískri umræðu, sem leiðir til þess
að allar breytingar á þessu sviði
gerast á hraða snigilsins.
Í þessu sambandi er ástæða til
að rifja upp að árið 2006 höfðu þá-
verandi stjórnvöld uppi háleitar
hugmyndir um útvistun verkefna
frá hinu opinbera til einkaaðila.
Þar voru sett metnaðarfull mark-
mið. Síðan eru liðin fjórtán ár. Á
þessum árum hefur það helst
gerst að umsvif hins opinbera hafa
aukist verulega og meiri tregða en
nokkru sinni fyrr er á að fela
einkafyrirtækjum verkefni sem
eru betur komin þar en hjá hinu
opinbera.
Innan Samtaka verslunar og
þjónustu er fjöldinn allur af fyrir-
tækjum sem eru sérhæfð á þeim
sviðum sem hér um ræðir. Þessi
fyrirtæki eru meira en tilbúin til
að taka þessi verkefni að sér,
sannfærð um að í felist veruleg
hagræðing og góð nýting á al-
mannafé. Nú styttist óðum í
næstu alþingiskosningar. Þá gefst
þeim stjórnmálamönnum sem
draga vilja úr opinberum um-
svifum enn eitt tækifærið til að
sýna hvað í þeim býr með því að
setja raunhæf markmið um til-
færslu verkefna frá hinu opinbera
til einkafyrirtækja.
Útvistun verkefna er sjálfsagður kostur
Eftir Jón Ólaf
Halldórsson »Hlýtur það að vera
umhugsunarefni fyrir
alla þá sem draga vilja úr
umsvifum hins opinbera,
hversu hægt miðar.
Jón Ólafur Halldórsson
Höfundur er formaður Samtaka
verslunar og þjónustu.
Fjórir mánuðir eru
liðnir frá því heims-
faraldurinn braust út
og augljóst er að
kreppan af hans völd-
um bitnar öðru vísi á
körlum en konum.
Kórónukreppan sýnir
greinilega hvar jafnrétti er ábóta-
vant og hvar kynjabilið er enn við
lýði, hér á Norðurlöndum þar sem
mest jafnrétti ríkir í heiminum.
Því erum við, jafnréttisráðherr-
ar landanna, í stöðugu sambandi
um þessar mundir. Við erum stað-
ráðin í að vinna saman gegn því að
kórónukreppan nái að verða að
jafnréttiskreppu.
Það eru umfram allt konur sem
eru innan um og hjúkra sjúkum og
öldruðum í heimsfaraldrinum –
ástæðan fyrir því er kynjaskipt-
ingin á vinnumarkaði. Samfélags-
legt hlutverk kvenna hefur kannski
aldrei verið eins áberandi og nú.
Hætt er þó við bakslagi vegna
vinnutengdra sjúkdóma af völdum
langvarandi ofurálags og streitu
hjá stórum hópi kvenna á Norður-
löndum í kjölfar heimsfaraldurs-
ins.
Á sama tíma deyja fleiri karlar
en konur af völdum veirunnar.
Ástæðan getur verið sú að körlum
er hættara við að veikjast af
hjarta-, æða- og lungnasjúkdóm-
um. Þá eru karlar tregir að leita
sér læknishjálpar sem sýnir
hvernig gömul kynjahlutverk setja
sín spor á heilsu karla og kvenna.
Holskefla uppsagna, launalausra
leyfa og gjaldþrota hefur skapað
aukið atvinnuleysi. Konur eru í
meirihluta í þjónustustörfum,
karlar í framleiðslu og flutningum
en allir þessir atvinnuvegir finna
fyrir því þegar dregur úr hreyfan-
leika og spurn eftir vörum og
þjónustu.
Áður en kreppan skall á var
munur á ævitekjum, sparnaði og
ellilífeyri karla og kvenna. Fyrir
vikið standa konur verr að vígi á
atvinnuleysistímum en karlar.
Við vitum einnig af fyrri reynslu
að ofbeldi karla gegn konum,
heiðurstengt ofbeldi og kúgun
eykst á krepputímum. Fljótlega
eftir að faraldurinn braust út juku
öll Norðurlandaríkin viðbúnað til
að stemma stigu við ofbeldi og
vernda konur og börn. Brýnt var
að ná fljótt til þolenda ofbeldis og
þess vegna var veitt aukið fé til
hugsjónastofnana sem sinna þar
mikilvægu starfi.
Styrkur norræns samstarfs í
jafnréttismálum er sameiginleg
sannfæring þjóðanna um að jafn-
rétti sé grundvallarréttur – og
nauðsynlegt gangvirki öflugs sam-
félags.
Samstarf þjóðanna byggist á
margvíslegum stefnum og aðferð-
um til að ná fram jafnrétti. Við
lærum hvert af öðru og í samein-
ingu finnum við aðgerðir sem
vænlegar eru til árangurs í jafn-
réttismálum.
Það munum við einnig gera þeg-
ar faraldrinum linnir en nú þegar
hafa löndin hvert um sig gripið til
margs konar jafnréttisaðgerða:
Með tilliti til foreldra sem gegna
lykilstörfum í samfélaginu völdu
sum löndin að auka framboð á
barnagæslu og skólanámi en í öðr-
um löndum var grunnskólum og
leikskólum haldið opnum.
Sum löndin fundu skjótvirkar
leiðir til að útvega hlífðarbúnað
fyrir starfsfólk í hjúkrunar- og
umönnunarstörfum.
Í nokkrum löndum var kynja-
gleraugum beitt á neyðarpakka
fyrir fyrirtæki og fjölskyldur.
Dæmi þessi sýna hvernig löndin
finna ólíkar leiðir til að forðast
bakslag í jafnréttismálum. Við
njótum góðs af því að geta verið
hvert öðru fyrirmynd og hvatning
til að gera betur í jafnréttismálum.
Auk þess vinnum við saman á
norrænum vettvangi að því að
brjóta upp mynstur sem koma í
veg fyrir jafnrétti. Þar má nefna
kynjað námsval, kynbundinn
launamun, ójafna ábyrgð á ólaun-
uðum heimilisstörfum, ofbeldi í
nánum samböndum og mun á
heilsu karla og kvenna.
Djúpstæðar samfélagskreppur
geta valdið bakslagi í jafnrétt-
ismálum en við látum það ekki
gerast. Við vinnum okkur saman
út úr kreppunni og stöndum vörð
um jafnréttið, hornstein norrænn-
ar samfélagsgerðar.
Eftir Katrínu
Jakobsdóttur,
Mogens Jensen, Åsa
Lindhagen, Thomas
Blomqvist og Abid
Q. Raja
» Við njótum góðs af
því að geta verið
hvert öðru fyrirmynd og
hvatning til að gera bet-
ur í jafnréttismálum.
Katrín Jakobsdóttir
Katrín Jakobsdóttir er forsætisráð-
herra Íslands. Mogens Jensen er ráð-
herra matvæla, fiskveiða, jafnréttis
og norræns samstarfs í Danmörku.
Åsa Lindhagen er ráðherra jafnrétt-
ismála og vinnu gegn mismunun og
aðgreiningu í Svíþjóð. Thomas
Blomqvist er ráðherra norræns sam-
starfs og jafnréttismála í Finnlandi.
Abid Q. Raja er menningar- og jafn-
réttisráðherra í Noregi.
Kórónukreppan má ekki verða að jafnréttiskreppu
Åsa LindhagenMogens Jensen Thomas Blomqvist Abid Raja