Lögmannablaðið - 2019, Blaðsíða 24

24 LÖGMANNABLAÐIÐ TBL 04/19
málum þar sem óskað er áfrýjunarleyfis. Þannig að álagið
er ekki jafn mikið og í undirdeildinni og mögulegt er að
gæta betur að málshraða í hverju og einu máli.
Réttarfarið skilvirkara en hér heima
Geir nefnir að sér hafi fundist réttarfarið mjög skilvirkt
og í raun betra en fyrir íslenskum dómstólum. Eftir að
áfrýjunarleyfi er veitt, sendir dómstóllinn aðilum bréf þar
sem þeir eru spurðir efnisspurninga um málið í mörgum
liðum. Þar er dómstóllinn sjálfur búinn að taka frumkvæðið
og greina hver helstu álitaefnin eru í málinu, miðað við
eigin dómaframkvæmd, áður en greinargerðum er skilað.
Með þessu fyrirkomulagi er aðilum gefinn möguleiki á
því að miða umfjöllun í greinargerð við þau atriði sem
raunverulega skipta máli. Aðilar eru þá ekki að sóa tíma
og fjármunum í að fjalla um atriði í greinargerðum sem
skipta litlu eða engu máli. Frá sjónarhóli dómara, þá tryggir
þetta einnig að þeir fái eitthvað sem skiptir máli út úr lestri
greinargerða.
Lögmenn fengu úthlutað ákveðnum málflutningstíma
og sérstaklega var tekið fram að það væri til þess ætlast
að menn væru ekki bara að lesa upp greinargerðirnar í
munnlegum málflutningi, heldur yrði tíminn nýttur til að
leggja áherslu á aðalatriði og svara röksemdum gagnaðila.
Lögmönnum var leyft að klára fyrri málflutningsræðu,
áður en það kom að spurningum frá dómurum. Þær
voru allnokkrar í þessu máli og það var greinilegt út frá
spurningunum að dómararnir mættu vel undirbúnir til
aðalmeðferðarinnar. Síðan var tekið 15-20 mínútna hlé
áður en það kom að andsvörum. Það gaf lögmönnum smá
tíma til að semja ígrunduð svör við þeim spurningunum
sem bárust. Geir segir þetta málflutningsfyrirkomulag vera
til fyrirmyndar. „Lögmönnum gafst tími til að klára ræðuna
sína, án truflunar frá dómurum og að það gafst tími til
að undirbúa sæmileg andsvör við spurningum dómara í
hléinu“. Hvoru tveggja skilar sér í vandaðri flutningi mála
og Geir segist ímynda sér að dómararnir fái meira út úr
málflutningnum með þessu fyrirkomulagi.
Af hverju þetta tiltekna mál?
Mál Gests Jónssonar og Ragnars H. Hall gegn íslenska
ríkinu var fyrsta íslenska málið sem fór fyrir yfirdeild
Mannréttindadómstólsins. En af hverju telur Geir að málið
hafi verið valið? „Í hnotskurn þá snýst þetta mál um það
að sakborningar voru sakfelldir í refsimáli í héraði án
nokkurrar undanfarandi málsmeðferðar. Þeir fengu ekki
að skila skriflegum greinargerðum um mál sitt í héraði,
kalla vitni fyrir dóminn, gefa aðilaskýrslu, óska eftir skipun
verjanda eða að færa munnleg rök fyrir máli sínu. Stöðunni
var í raun snúið við - upphaf málsmeðferðar í sakamáli
var sakfellingardómur Héraðsdóms Reykjavíkur. Litið
var svo á að nægilegt væri að sakborningar gætu áfrýjað
sakfellingunni til Hæstaréttar Íslands. Sakborningar voru
þannig aldrei taldir saklausir uns sekt er sönnuð í málinu,
heldur hófst málið með sakfellingardómi í héraði“.
„ÞAÐ VIRÐIST ÞANNIG VERA KOMIN DÓMVENJA
HJÁ HÆSTARÉTTI FYRIR ÞVÍ AÐ HEIMILT SÉ AÐ
SVIPTA SAKBORNINGA (EÐA A.M.K. LÖGMENN)
ÖLLUM RÉTTINDUM Á LÆGRI DÓMSSTIGUM, SVO
LENGI SEM ÞEIR FÁ RÉTT TIL ÁFRÝJUNAR. ÞAÐ
ERU EKKI GÓÐ TÍÐINDI FYRIR VERND
MANNRÉTTINDA Á ÍSLANDI“.
F.v.: Védís Eva Guðmundsdóttir, Ragnar H. Hall, Geir Gestsson,
Fanney Rós Þorsteinsdóttir og Gestur Jónsson.