Málfríður - 15.09.2000, Síða 8

Það er þess
vegna mjög
mikilvægt að
leggja áherslu á
tileinkun orða-
forða í kennslu
erlendra mála.
8
28 synes, 27 tage, 26 lide, 26 snakke,
23 besoge, 22 lave, 21 hábe, 20 lære, 20
spise, 19 drikke, 16 tænke, 14 kende,
14 overnatte,14 tro.
Skáletraðar sagnir eru þær sagnir sem
voru á verkefnablaðinu. Tölurnar fýrir
framan sagnirnar sýna hversu oft þær voru
notaðar í öllunr textunum. Allar myndir
og tíðir sagnanna eru taldar með. (Feit-
letraðar sagnir eru kjarnasagnir (kernever-
ber) í dönsku, skv. skilgreiningu Hanne
Ruus (1995) í Danske kerneord.)
Það er ljóst af listanum að nemendur
nota mest algeng eins- og tvíkvæðissagn-
orð. Notkun fleirkvæðissagnorða er ein-
staklingsbundin. Nemendur velja í skrif-
um sínurn á dönsku að nota tiltölulega
fáar sagnir en oft. Þetta er í samræmi við
aðrar rannsóknir. (Viberg 1989) Sagnorð-
ið at gá er mikið notað um ferðalög og
sýnir tilhneigingu nemenda til að nota
fáar sagnir í víðu samhengi: (Feitletruð
orð eru yfirstrikanir nemendanna sjálfra)
1. Jeg gik en gang til Danmark, min store
bror var i skole i OdenseV, nu bor han
i Reykjavík med sin kone og 2 lille
smá born.
2. Sidste sommer gik jeg med mine
familier til NewYork.
Sagnorðaforði nemenda er ekki mjög
mikill. Sömu sagnirnar eru notaðar aftur
og aftur. Það gætir sömu tilhneigingar hér
og annars staðar, að nemendur nota oft
þau sagnorð, sem þeir þekkja, en forðast
önnur.
2.3. Lýsingarorð
Eftirfarandi lýsingarorð komu oftar en 10
sinnum fýrir í öllum nemendatextunum.
307 meget, 169 god, 119 mange, 104
al, 81 gammel, 56 sidst, 55 sjov, 54 stor,
50 lille, 38 hel, 36 ung, 29 dansk, 29
kære, 28 forst, 24 flot, 26 mere, 26
smuk, 24 spœndende, 23 kold, 22 varm,
19 flere, 19 islandsk, 17 dejlig, 16 fín, 16
morsom, 14 forskellig, 14 hoj, 13 kær-
hg, 11 kedelig, 10 dárlig, 10 svær
Það sama á við hér varðandi feitletruð og
skáletruð orð og við sagnorðin. Tileinkun
lýsingarorða hefur ekki verið rannsökuð
jafn mikið og t.d. tileinkun sagnorða og
nafnorða en rannsókn (længdeunder-
sogelse) Henriksen & Haastrup (1998)
gefur ástæðu til að ætla að nemendur til-
einki sér lýsingarorð hægt, og að hlutlæg
lýsingarorð lærist fýrr en huglæg. Lýsing-
arorð eru ekki jafn mikilvæg og nafnorð
og sagnorð í tjáskiptum og því er tilhneig-
ing til að sleppa þeim.
Enginn vafi leikur á að nemendur í
þeirri rannsókn sem hér um ræðir ofnota
ákveðin lýsingarorð t.d.fot í skrifum sín-
um. Þeir tala um flot historie,flot gymnasi-
um, ikke flotte danske born, flot/ikke flot
hovedstad, flot jazz, flotte steder, flotte
tojbutikker o.s.frv.
Lýsingarorðið meget hefur sérstöðu
hvað varðar mikla notkun. Það gæti bent
til þess að nemendur vanti samheiti yfir
meget t.d. virkelig, god, helt fint, enorm
hyggelig, rigtig hyggelig, dejlig þegar þeir
þurfa að lýsa skoðunum sínum, tilfinning-
unr, og hrifningu. Henriksen & Haastrup
hafa séð sams konar tilhneigingu í rann-
sókn sinni á notkun enskra lýsingarorða
meðal danskra skólanema.
Rannsókn á notkun lýsingarorða bend-
ir til að nemendur noti tiltölulega fa lýsing-
arorð oft. Fjölbreytileg notkun lýsingarorða
er mjög einstaklingsbundin og svo virðist
sem fleiri lýsingarorð séu í lengri textum.
Niðurstöðurnar varðandi orðaforðann
eru mjög á sömu lund og varðandi mál-
fræðina. Nemendur nota almennt fá orð
en þeir nota þau að rnestu merkingar-
fræðilega rétt.
Orðaforðinn er lykillinn að tjáskipta-
hæfni nemenda. Það er mikilvægt að hafa
vald á formgerð málsins, en setningar sem
eru málfræðilega réttar geta verið merk-
ingarlausar, ef þær innihalda ekki þann
orðaforða sem aðstæður krefjast. Það er
þess vegna mjög mikilvægt að leggja
áherslu á tileinkun orðaforða í kennslu
erlendra mála. Röng orðnotkun veldur
því miklu frekar en málfræðivillur að tjá-
skiptin takast ekki sem skyldi. Nemandi,