Fréttablaðið - 09.02.2022, Síða 20

Fréttablaðið - 09.02.2022, Síða 20
Þannig hefur mun meira fjármagn skilað sér til baka til Íslands heldur en það fjármagn sem íslensk stjórnvöld hafa lagt til. Hannes Ottósson Með Digital Europe áætlun­ inni skapast aukin tækifæri fyrir íslenska aðila til að sækja styrki til Evrópusambands­ ins, en árangur Íslands hefur á undanförnum árum verið með því besta sem gerist. Íslendingar hafa náð framúrskar­ andi árangri í að sækja fjármagn í styrkjaáætlanir Evrópusam­ bandsins, eins og sjá má á heima­ síðu Rannís í nýútgefinni skýrslu um þátttöku Íslands í samstarfs­ áætlunum Evrópusambandsins 2014­2020, segir Hannes Ottósson, sérfræðingur hjá Rannís. „Árang­ urshlutfall Íslendinga er með því hæsta sem gerist og styrkir á hvern íbúa einnig. Þannig hefur mun meira fjármagn skilað sér til baka til Íslands heldur en það fjármagn sem íslensk stjórnvöld hafa lagt til.“ Hann segir Evrópusambandið nú skilgreina tvær helstu áskoranir Evrópu, annars vegar um hvernig megi gera álfuna grænni og hins vegar hvernig megi gera hana stafrænni. „Ekki verður fjallað um umhverfisáskorunina hér, en Digital Europe áætluninni er ætlað að veita stefnumótandi stuðning í stafræna umbreytingu.“ Mótar stafræna umbreytingu Áætluð heildarfjárveiting áætlun­ arinnar er 7,6 milljarðar evra og miðar hún að því að móta stafræna umbreytingu Evrópu sem mun skila ávinningi fyrir alla, en sér­ staklega er litið til lítilla og meðal­ stórra fyrirtækja. „Bætist þessi fjármögnun við það sem þegar er í boði í gegnum aðrar áætlanir Evrópusambandsins, svo sem Horizon Europe áætlunina sem snýr að rannsóknum og nýsköpun, og Connecting Europe Facility sem snýr að stafrænum innviðum, svo eitthvað sé nefnt. Digital Europe nær til áranna 2021­2027, í takt við Horizon Europe og aðrar áætlanir ESB.“ Fimm lykilsvið og stafræn nýsköpunarmiðstöð Digital Europe áætlunin mun styrkja verkefni á fimm lykilsvið­ um: Gervigreind, ofurtölvum, net­ öryggi, stafrænni hæfni og rekstri stafrænna nýsköpunarmiðstöðva. „Í fyrstu bylgju áætlunarinnar verður fjármagnað net stafrænna miðstöðva í öllum löndum Evrópu. Miðstöðvarnar hafa það hlutverk að styðja við við stafræna vegferð viðskiptavina sinna og aðstoða þá við fjármögnun verkefna, meðal annars við sókn í aðra hluta Digital Europe. Íslensk stjórnvöld auglýstu snemma á síðasta ári eftir áhuga­ sömum aðilum til að sækja um að taka þátt í að reka slíka miðstöð á Íslandi. Málið er í ferli og vonir standa til að hægt verði að hefja rekstur miðstöðvarinnar áður en langt um líður.“ Sérstaða Digital Europe Aðstandendum stafrænna verkefna standa ýmsar fjármögn­ unarleiðir til boða í nokkrum áætlunum Evrópusambandsins, að sögn Hannesar. „Sérstaða Digital Europe byggir á fernu. Í fyrsta lagi er stutt við fjölbreyttan hóp umsækjenda, fyrirtækja, opin­ berra aðila og einstaklinga. Í öðru lagi er stutt við verkefni sem brúa bilið milli rannsókna, þróunar og stafrænna afurða og liggja þannig nálægt markaði. Í þriðja lagi er hægt að sækja um stuðning fyrir innviðum og er styrkhlutfall allt að 100%. Að lokum er lögð mikil áhersla á samspil við stuðning úr öðrum áætlunum og þannig reynt að mynda samlegðaráhrif.“ Rannís hefur umsjón með Digital Europe áætluninni í sam­ vinnu við háskóla­, iðnaðar­ og viðskiptaráðuneyti og fjármála­ og efnahagsráðuneyti. Fyrsti umsóknarfrestur á árinu 2022 er 26. febrúar. Opnað verður fyrir umsóknir í f leiri hluta áætlunar­ innar á fyrsta og öðrum ársfjórð­ ungi 2022, með þriggja mánaða fyrirvara. ■ Fyrir nánari upplýsingar er bent á vefsíðu Rannis, rannis.is/sjodir/ rannsoknir/digital-europe. Einnig er hægt að hafa beint samband við Hannes Ottósson, tp.: hannes. ottosson@rannis.is. Digital Europe – stafræn tækifæri fyrir Ísland  Íslendingar hafa náð framúrskar- andi árangri í að sækja fjármagn í styrkjaáætl- anir Evrópu- sambandsins, segir Hannes Ottósson, sér- fræðingur hjá Rannís. FRÉTTABLAÐIÐ/ ERNIR Mikið vatn hefur runnið til sjávar í upplýsingatækni síðan Herman Hollerith fann upp samlagningarvélina við gerð manntalsins í Banda- ríkjunum 1890. Risastórar vélar eru nú á stærð við lófa og fyrir þá sem fæddir eru eftir aldamótin klingir orðið „floppýdiskur“ fáum bjöllum. jme@frettabladid.is Upphaf tölvualdar á Íslandi miðast við 1964 er tveimur fyrstu tölv­ unum var skipað upp í Reykjavík. Önnur þeirra; vélasamstæða sem Skýrsluvélar ríkisins og Reykjavík­ urbæjar leigðu frá stórfyrirtækinu IBM. Hin var IBM­rafeindareikni­ vél sem var komið fyrir í nýju raun­ vísindahúsi Háskóla Íslands. Þor­ steinn Hallgrímsson var þá 22 ára gamall og átti eftir að hefja störf fjórum árum síðar hjá IBM. „Þegar ég hef mín störf í bransanum voru tölvurnar átta talsins á landinu,“ segir Þorsteinn sem hefur sökkt sér í sögu upplýsingatækni á Íslandi og sat í öldungaráði Ský. Nýir möguleikar í gagnavinnslu Menn voru áhugasamir um þessar fyrstu tölvur sem buðu upp á ýmsa áður óþekkta reiknimöguleika fyrir stofnanir, sjávarútveginn og fleira. Á vef Ský kemur fram að með notkun tölvu voru manntals­ gögn frá 1910 sett upp í 250.000 manna gagnasafn og blóðflokka­ skýrslur 27 þúsund manna voru tengdar því. Þessi einstaki gagnabanki var síðan notaður til ýmiss konar erfðarannsókna á fólki. „Á þessum tíma voru allar færslur skráðar á 80 dálka gataspjöld. Þetta voru skrár frá lager fyrirtækja, Þjóðskrá og fleira. Fyrsti diskur­ inn kemur svo ekki fyrr en 1969 og hafði geymslupláss upp á tíu megabæt. Þetta var því allt annar heimur en er í dag. Líf hins almenna borgara breyttist þó ekki mikið fyrr en persónu­ tölvurnar, eða PC­tölvurnar koma upp úr 1980.“ Hvaða breytingum í tölvubransanum hefur þú orðið vitni að? „Hraðinn og afkastagetan hefur aukist gífurlega, auk þess sem allt er orðið minna í sniðum. Í dag ertu með snjallsíma sem er mun afkastameiri en risastór tölva frá upphafi tölvualdar. Langþýðingarmesta breytingin kemur með veraldarvefnum, sem er ekki það sama og netið. Internetið kom á undan vefnum og sjálfur vann ég á neti hjá IBM sem náði um allan heim. En þetta var lokað net og þurfti að forrita fyrir mismunandi tegundir skjáa. Veraldarvefurinn var hins vegar eitthvað sem allir er áttu eigin tölvu gátu notað og tengst.“ Áhugaverð safneign Ský á stórt safn af tölvumunum sem suma hverja má rekja aftur til upphafs tölvualdar. „Við eigum ýmsa gripi á brettum í geymslu. Þetta eru gamlar minni tölvur, PC­ tölvur, jaðartæki, gatspjaldavélar frá því um 1950, skrifstofuvélar frá um 1920, samlagningarvélar og fleira. Ég veit að Reykjavíkurborg á einnig gatspjaldavélar í geymslu. Opin kerfi eiga sömuleiðis mikið af tölvumunum og ég geri ráð fyrir að Apple hafi varðveitt einhverja hluti. Einnig grunar mig að Þjóð­ minjasafnið eigi svo IBM 1620 tölvuna sem Háskólinn fékk að gjöf 1964. Ekki er mikið til af tölvum frá þessum tíma og til ársins 1975, því IBM­tölvurnar voru leigðar út. Þegar þær fóru úr leigu þurfti að senda þær úr landi eða urða þær. Ástæðan fyrir því að tölvan sem Háskólinn átti er enn til, er sú að hún var í eigu Háskólans. Varðveisla þessara gripa er þó í uppnámi því erfitt er að tryggja varanlega geymslu og enn erfiðara að finna sýningaraðstöðu. Þessir aðilar mætu taka sig til og setja á stofn safn. Hér er um að ræða áhugaverða sýningargripi sem segja margt um sögu þjóðarinnar. Við eigum næstum því heilt sett af gatspjalda vél sem væri stórskemmtilegt að sýna. Gat­ spjaldavélar eru ekki beint tölvur en tengjast tölvusögunni órjúfanlegum böndum. Þá eigum við nokkrar af fyrstu IBM­ferða­ tölvunum sem voru níðþungar og á stærð við litla ferðatösku. Ætli uppáhaldssafnkosturinn minn sé þó ekki raðararnir, sem spjöldum með nafnnúmerum eða viðskipta­ númerum var raðað á í röð. Ástæðan þess að við erum að halda upp á þessa muni er ein­ faldlega sú að þetta sýnir söguna. Maður veit aldrei hvað mun þykja áhugavert eftir tíu ár. Ég held það gæti verið afar forvitnilegt fyrir snjallsímaeigendur að sjá hvað fólk var að vinna með á þessum tíma. Þetta voru stórir og klunnalegir skjáir og prentarar. Með góðri upp­ setningu og lýsingu er hægt að gera sögu tölvunnar á Íslandi góð og áhugaverð skil.“ Áhugasömum er bent á vefsíðuna tolvur.sky.is þar sem sjá má skrá yfir tölvubúnað á land­ inu. ■ Sögulegir safngripir lokaðir í geymslum Í Utah var IBM 1629 tölva notuð til að para saman dansfélaga á háskólaballi. FRÉTTABLAÐIÐ/GETTY Hér getur að líta fyrstu tölvuna frá Apple. MYND/SKÝ Þorsteinn Hallgrímsson aðstoðaði við ritun sögu upplýsingatækni á Íslandi. 4 kynningarblað 9. febrúar 2022 MIÐVIKUDAGURUPPLÝSINGATÆKNI

x

Fréttablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.

Gongd: