Morgunblaðið - 03.03.2022, Blaðsíða 46

46 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3. MARS 2022
Stjórn Samkaupa hf. boðar hér með til
aðalfundar í félaginu fyrir rekstrarárið 2021.
Fundurinn verður haldinn miðvikudaginn 9.
mars 2022 kl. 14.00 á skrifstofu félagsins að
Krossmóa 4a, 260 Reykjanesbæ.
Á dagskrá fundarins eru aðalfundarstörf samkvæmt
14. gr. samþykkta félagsins.
Þá verður lögð fyrir fundinn tillaga um að félagið
megi eignast og eiga allt að 10% hlutafjár í félag-
inu í þrjú ár.
Stjórn Samkaupa hf.
Aðalfundur
í Samkaupum hf.
Þessi orð eru yfir-
skrift menntastefnu
Reykjavíkurborgar
sem samþykkt var á
kjörtímabilinu. Þrátt
fyrir þessi flottu orð
getum við gert betur
þegar kemur að mál-
efnum barna og fjöl-
skyldna þeirra í
Reykjavík. Það er ekk-
ert mikilvægara en að
hlúa vel að börnum og
fjölskyldum þeirra því lengi býr að
fyrstu gerð. Áföll sem við verðum
fyrir í æsku, jafnvel þau sem við
verðum fyrir sem hvítvoðungar,
fylgja einstaklingum oft alla tíð.
Aldrei má spara þegar kemur að
málaflokki barna, við verðum að
gera allt sem í okkar valdi stendur
til þess að sinna börnum og for-
eldrum þeirra sem best.
Hvernig getur Reykjavíkurborg
gert betur?
Hlúum að geðheilbrigði
og styttum biðlista
Reykjavíkurborg verður að hlúa
betur að geðheilbrigði barnanna
okkar án þess þó að sjúkdómsvæða
þeirra tilfinningar. Stytta verður
biðlista hjá sérfræðingum í skóla-
þjónustu en þar eru
mörg hundruð börn á
bið, hver mánuður sem
barn er á biðlista eftir
þjónustu getur valdið
skaða sem fylgir
barninu alla ævi. And-
leg líðan unglinga var
ekki góð fyrir komu
kórónuveirunnar og því
miður hefur orðið gríð-
arleg röskun á þeirra
lífi. Það er eflaust ekki
auðvelt að vera ung
manneskja og alast upp
á tímum kórónuveir-
unnar þar sem öll félagsleg sam-
skipti eru allt önnur en við eigum að
venjast. Unglingarnir hafa sjálfir
verið duglegir að kalla eftir breyt-
ingum og aukinni fræðslu um geð-
heilbrigði. Því miður hefur ekki ver-
ið orðið við þeim óskum. Við verðum
að hlúa betur að unga fólkinu okkar,
við getum t.d. kennt geðrækt í skól-
um. Það þarf ekki síður að huga að
því að bæta geðheilbrigði þeirra sem
starfa í skólum. Starfsfólk leik- og
grunnskóla hefur unnið undir miklu
álagi síðustu tvö ár. Það hefur unnið
þrekvirki með því að halda skóla-
kerfinu gangandi. Innan úr skóla-
kerfinu heyri ég að áhyggjur eru
uppi af að langtímaveikindi muni
aukast verulega ef ekki verði hugað
betur að heilsu starfsmanna.
Læsi
Samkvæmt PISA-könnunum er
hlutfall barna sem ekki geta lesið sér
til gagns alltaf að hækka. Þar eru
drengir í meirihluta, yfir 34%
drengja geta ekki lesið sér til gagns
við útskrift úr grunnskóla. Á þessu
verðum við að taka og byrja að
greina strax hvað veldur og bregð-
ast við. Brottfall drengja úr námi er
alltaf að aukast og slæm staða
drengja er orðið stórt vandamál í
öllu menntakerfinu þar sem karl-
menn eru um 32% nýnema í háskól-
um. Það er í raun ótrúlegt hvað
þessar staðreyndir fá litla athygli
bæði hjá ríki og sveitarfélögum. Þar
verður að gera breytingu á, greina
hvað veldur og ráðast strax í aðgerð-
ir, samfélaginu öllu til heilla.
Leikskólar
Þegar síðustu tölur voru kynntar
voru 706 börn 12 mánaða og eldri á
biðlista eftir plássi í leikskólum
Reykjavíkur. Meðalaldur barna við
innritun á leikskóla Reykjavíkur er
29 mánaða. Úr þessu verður að
bæta, það er sárt að sjá á eftir
barnafjölskyldum flytja í önnur
sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu
einfaldlega af því að þar er betri
þjónusta við þær. Reykjavík sem
höfuðborg getur gert betur, leik-
skólinn er fyrsta skólastigið og mik-
ilvægt er að við eflum það. Gerum
störf á leikskólum eftirsóknarverð-
ari t.d með því að bæta kjör þeirra
sem þar starfa og höfum samráð við
félag leikskólakennara og ríkið um
hvernig má gera betur þegar kemur
að mönnunarvandanum.
Dagforeldrar
Dagforeldrum hefur fækkað jafnt
og þétt á síðustu árum og það er
ekki vegna þess að eftirspurn eftir
þeirra þjónustu sé ekki til staðar.
Við verðum að passa að hlúa betur
að stétt dagforeldra og jafna
greiðsluþátttöku foreldra sem
greiða fyrir vist hjá dagforeldrum
við greiðslu barns á sama aldri á
leikskóla.
Viðhald til skammar
Börn hafa verið að veikjast á kjör-
tímabilinu vegna þess að viðhald
hefur skort í fjölda ára. Málefni
Fossvogsskóla hafa verið mikið í
umræðunni, í því máli var talað um
móðursýki. Það er óásættanlegt að
trassaskapur verði til þess að börn
og starfsfólk veikist vegna óheil-
næms húsnæðis. Fjöldi barna dvelur
nú ekki í sínum skólum og á það
bæði við leik- eða grunnskóla vegna
þess að búið er að loka skólunum eða
hluta af þeim út af óheilsusamlegum
aðstæðum. Þessi börn eru nú keyrð
á milli hverfishluta eða borgarhluta.
Vitanlega veldur það miklum óþæg-
indum fyrir þau, fyrir starfsfólkið
sem er að vinna í aðstæðum sem eru
flóknar og fyrir foreldra þeirra.
Aðgerða og sinnuleysi hefur ríkt
þegar kemur að aðbúnaði í leik- og
grunnskólum, strax í upphafi kjör-
tímabils var ljóst að bregðast varð við
en það var ekki gert. Þegar ég ræddi
málefni Fossvogsskóla í upphafi kjör-
tímabilsins var ekkert hlustað og
þrátt fyrir ítrekað ákall á samráð við
foreldra var ekki brugðist við fyrr en
fjöldi veikra barna og starfsmanna
var orðinn mikill. Það er ekki hægt
að skreyta sig í lok kjörtímabilsins
með áætlunum um það að setja pen-
inga í viðhald á skólahúsnæði á næsta
kjörtímabili líkt og nú hefur verið
gert, það er ekki trúverðugt frá þess-
um meirihluta. Grunnþjónustan okk-
ar á alltaf að ganga fyrir, ekki bara
rétt fyrir kosningar.
Á þessum málum þurfum við að
taka til að gera skólakerfið okkar
betra og efla það, þannig látum við
drauma fleiri barna í Reykjavík ræt-
ast.
Eftir Valgerði
Sigurðardóttur
» Aldrei má spara
þegar kemur að
málaflokki barna, við
verðum að gera allt
sem í okkar valdi
stendur til þess að sinna
börnum og foreldrum
þeirra sem best.
Valgerður
Sigurðardóttir
Höfundur er borgarfulltrúi
Sjálfstæðisflokksins.
valgerdur.sigurdardottir@reykjavik.is
Látum draumana rætast
Vladimir Pútín hef-
ur skipað rússneska
hernum að ráðast inn í
Úkraínu. Það kom
ekki á óvart, þvert á
móti, innrásin var
mjög fyrirsjáanleg.
Hann hefur sýnt í Sýr-
landi, Krím, austur-
héruðum Úkraínu,
Hvíta-Rússlandi,
Georgíu og Kasakstan
hvert hann stefnir.
Ekki leynt heldur ljóst. Árásarstríð
rússneska hersins að undirlagi Pút-
íns er svívirðilegt. Ég skora á ríkis-
stjórn Íslands að slíta nú þegar
stjórnmálasambandi við Rússland,
vísa sendiráðsstarfsmönnum Rúss-
lands strax úr landi og banna öll við-
skipti við Rússland meðan Vladimir
Pútín er við völd. Nú dugar engin
linkind.
Aðferðafræði Pútíns í aðdraganda
innrásarinnar í Úkra-
ínu er upp á hár sú
sama og þegar nasistar
réðust inn í Pólland árið 1939. Ef
Pútín verður ekki stöðvaður munu
landvinningar hans og brjálsemi
halda áfram, alveg eins og hjá Adolf
Hitler. Við þekkjum flest hvernig sú
hryllingssaga endaði.
Votta Úkraínubúum samúð mína
og virðingu sem og almenningi í
Rússlandi.
Eftir Ingólf Bruun
Ingólfur Bruun
»Ég skora á
ríkisstjórn
Íslands að slíta
nú þegar
stjórnmála-
sambandi við
Rússland
Höfundur er leiðsögumaður. i@05.is
Slítum stjórn-
málasambandi
við Rússland strax
Heyrnarhjálp er
landssamtök þeirra sem
eru heyrnarskertir,
hafa misst heyrn að
hluta eða alveg, þeirra
er þjást af eyrnasuði og
öðrum vandamálum er
snúa að heyrn. Að félag-
inu koma líka aðstand-
endur og aðrir áhuga-
menn um málefni
heyrnarskertra. Félag-
ið berst fyrir réttindum heyrn-
arskertra og helsta baráttumál fé-
lagsins síðustu ár hefur verið textun
en heyrnarskertir eiga erfitt með að
njóta t.d. íslensks sjónvarpsefnis ef
texti fylgir ekki. Því er mikið jafn-
réttismál að tugþúsundum heyrn-
arskertra sé tryggður aðgangur að
öllu menningar- og fréttaefni sem
sjónvarpsstöðvar hafa upp á að
bjóða.
Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin
WHO fagnar Degi heyrnar 3. mars á
ári hverju sem vekur athygli á mik-
ilvægi heyrnar sem
skynfæris og undirstöðu
tjáskipta. WHO lagði á
síðasta ári fram skýrslu,
World Hearing Report,
sem beinir því til aðild-
arríkjanna að vinna að
aukinni heyrnarheilsu-
gæslu fyrir þegna sína.
Heilbrigðisyfirvöld
hunsa heyrnarfötlun
Því er sárt að sjá að ís-
lensk stjórnvöld hunsa
eina algengustu fötlun
hér á landi. Heyrnarskerðing hefur
áhrif á líf og lífsgæði um 20 þúsund
Íslendinga, sem þurfa á heyrnarbæt-
andi aðgerðum að halda og aðgengi
að þjónustu heyrnarfræðinga, lækna
og þjónustu heyrnartækjaframleið-
enda.
Nú er svo komið að varla er hægt
að komast að hjá einu ríkisstofnun-
inni sem ber að sinna heyrnarskertu
fólki á Íslandi. Biðlistar hjá Heyrnar-
og talmeinastöð Íslands eru svo lang-
ir að félagsmenn Heyrnarhjálpar
kvarta undan því að það hafi þurft að
bíða í tæpt ár eftir að komast í heyrn-
armælingar og endurnýjanir heyrn-
artækja hjá stofnuninni!
Stofnunin kveðst vera undir miklu
álagi, ásókn í þjónustu eykst ár frá
ári en hvorki fáist fjármagn til rekst-
urs né heimild til að ráða inn fleira
sérmenntað fólk.
Heyrnarhjálp krefst þess að ís-
lensk heilbrigðisyfirvöld geri nú
alvöruátak til þess að tryggja
heyrnarskertum Íslendingum
nútímaheyrnarþjónustu í takt við
aðrar Evrópuþjóðir.
Eftir Höllu B.
Þorkelsson »Heyrnarhjálp krefst
þess að íslensk heil-
brigðisyfirvöld geri nú
alvöruátak til þess að
tryggja heyrnarskert-
um Íslendingum nú-
tímaheyrnarþjónustu
Halla B. Þorkelsson
Höfundur er formaður
Heyrnarhjálpar félags
heyrnarskertra á Íslandi.
thorkelsson13@gmail.com
Mikilvægi öruggrar
hlustunar og heyrnarverndar
Manstu hver þú varst
áður en heimurinn
sagði þér hver þú vær-
ir? Áður en bíómynd-
irnar lögðu drög að
draumum þínum og
samfélagsmiðlar komu
á tilfinningalegu kvóta-
kerfi í hausnum á þér til
að úthluta athygli þinni
til erlendra stórfyr-
irtækja? Manstu hver
þú varst áður en undir-
meðvitund þín varð að bandarískri
nýlendu?
Manstu hvernig heimurinn leit út
áður en þú skiptir glugganum út fyrir
skjá? Manstu hvað þér þótti verðugt
áður en læktakkinn varð viður-
kenningarmælikvarði? Manstu hver
gildin þín voru áður en pólitískur
rétttrúnaður varð að siðferðilegu ör-
yggisneti?
Manstu hvað þú gerðir þegar þú
hafðir ekkert að gera? Áður en tækið
í vasanum breytti frítíma þínum í
skjátíma; þegar þú
neyddist til að upplifa
eigin tilveru? Manstu
hvert þú beindir athygl-
inni áður en hún var
uppskorin, framseld og
gerð að einni verðmæt-
ustu auðlind samtím-
ans?
Manstu eftir kynork-
unni sem dreif þig út á
lífið áður en mynd-
böndin á netinu deyfðu
hana niður? Manstu eft-
ir heiminum áður en
fréttirnar sögðu þér að hræðast
hann? Manstu eftir líkamanum áður
en kyrrsetan breytti honum í búr?
Manstu eftir orðunum áður en staf-
rænar táknmyndir á borð við bros-
kalla og hjörtu komu í stað setninga,
hugmynda og hugrenninga? Manstu
hvernig samræður víkkuðu í okkur
mannskilninginn áður en myndir og
hlekkir komu í stað raunverulegra
tjáskipta?
Manstu hver þú ert eða hver þú
varst eða hver þig langar að vera? Því
um leið og maður hættir að svara
þessari spurningu er einhver annar
tilbúinn að svara fyrir mann. Það er
alltaf einhver auglýsing, eitthvert
trend, frétt, þáttur eða hlaðvarp
tilbúið að segja manni hvað maður á
að vera að hugsa um, og þess vegna
er ein helsta áskorun nútímamanns-
ins að beita athyglinni inn á við.
Sjálfsstjórn birtist í mörgum
myndum. Að hafa stjórn á eigin skapi
ber vott um þroska. Að hafa stjórn á
eigin líkama ber vott um heilsu. Að
hafa stjórn á eigin neyslu ber vott um
andlegt jafnvægi. Að hafa stjórn á
eigin tíma ber vott um farsæld. En sá
sem hefur stjórn á eigin athygli –
hann er raunverulega frjáls.
Áminning um auðlindir
Eftir Ernu Mist »Manstu hver þú
varst áður en undir-
meðvitund þín varð að
bandarískri nýlendu?
Erna Mist
Höfundur er listmálari.
ernamist@ernamist.net