Nordens Aarbog - 01.06.1923, Blaðsíða 149

NOKO UM TALEMÁI. OG SKRIFTMÁL SERLEG I NOREG
Dette hev gjeve eit lite Inntrykk av Aasens nteiningár,: ög
me skal ikkje dryfta dei nærare, men berre sjá koss det gjekk
dá teoriane vart sette ut i livet og det nye skriftmálet skulde stá
si prove.
Nár det galdt bygdemáli, so hevda Aasen at det ikkje mátte
vera nokon »eensidig Vedhængen» ved eit einskilt málfore. Men
det var á venta at forfattarar som ikkje átte den djupe kjennskapen
til (og yversyni yver) bygdemáli som Aasen hadde, mátte stun-
dom koma til det resultatet at nettupp deira bygdemál var skote
for glugg og at det galdt at hevda nettupp det. Atter andre
meinte at utvalet av former til normalmálet var ikkje rett gjort;
serleg at der var for mange vestnorske former og at dei for-
mene som liktest mest pá dei gamalnorske var tekne fyre, endá
um dei ikkje hadde nokor sterk stilling i bygdemáli i dag. O.
J. Fjortoft, som var frá Sunnmore, som Aasen sjolv, skreiv mest
reint Sunnmors-mál. O. J. Hoyem gav trondermálet ein breid
plass i si málform. Det nyaste utslaget av denne bygdetanken
er den rorsla som kallar seg »0stlandsk reisning» og som vil
skaffa flatbygdmáli storre rom. Ein kann, má henda, venta seg
ei »Sorlandsreising», ei »Vestlandsreising», ei »Nordlandsreising»
o. s. v., um ikkje det heile sovnar av snart. For dei som ikkje
vil ha noko málskifte, bryr seg sjolvsagt ikkje um dette bygde-
stáket, og dei fleste av dei som vil reisa eit nytt nasjonalt mál,
skynar at dette ikkje er vegen til á samla.
Aasens málform hev til dessa serleg vunne fram pá Vest-
landet. Dette hev ikkje sin grunn i at Aasens formverk syner
so mykje storre avvik frá austnorske enn frá vestnorske mál-
fore. Um ein t. d. tek fyrste stykket av Per Sivles Kolbain
Hausa og tel avviki frá det vanlege landsmálet, so vert det hel-
ler fleire enn um ein t. d. tek eit tilsvarande stykke av den ro-
merikske formingi av »Kjærringa mot strommen». Men tingen
er den at den nasjonale atterreisingi i det heile — med sine
»h0gmál» og ideal — hev funne betre songbotn pá Vestlandet
og Serlandet enn austpá. Det ligg i folkelyndet. Vestlendingen
er i det heile skjotare i vendingi og hev lettare for á verta te-
ken av ein idé.
Nár austlendingen likevel hev noko rett i det, at det ser-
leg er Vestlandet som hev sett sin stempel pá landsmálet, so
kjem det seg av ting som ikkje hev med formverket á gjera.
147