Morgunblaðið - 21.12.2022, Qupperneq 6

FRÉTTIR
Innlent6
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 21. DESEMBER 2022
Álfheimum 74, 104 Rvk, sími 568 5170
Verið velkomin
Jólagjöfina
færðu hjá okkur
Mikið úrval af snyrtivörum, ilmum,
töskum, hönskum, slæðum og húfum
Hálsmen, armbönd og
eyrnalokkar í úrvali
Velúrgallarnir vinsælu
Mikil aðsókn
á kaffistofuna
lHlýr fatnaður kæmi sér vel
Rósý Sigþórsdóttir, forstöðukona
á kaffistofu Samhjálpar, segist
finna fyrir mikilli aukningu í að-
sókn á kaffistofuna en segir hana
vera svipaða yfir jólin og alla
aðra daga. Á kaffistofuna mæta
u.þ.b. 180 til 250 manns daglega
en þangað kemur fólk sem er í
neyð og hefur ekki tök á að sjá
sér fyrir mat sjálft.
Spurð hvort aukninguna megi
helst rekja til aukins fjölda
flóttamanna segir Rósý svo ekki
vera að öllu leyti.
„Fólkið sem kemur á kaffistof-
una er blanda úr mörgum hópum
en aukningin sem við finnum er
ekki einungis til komin vegna
fleira flóttafólks. Við sjáum þó
fjölgun í þeim hópi sem hefur
verið að skila sér síðustu ár,“
segir Rósý.
Hátt í 500 manns í mat
Það sama er uppi á teningnum
hjáHjálpræðishernum íReykja-
vík sembýst við hátt í 500manns
í hádegismat í kringumhátíðarn-
ar. Í ár verður ekki boðið ímat á
aðfangadag og á fyrsta og öðrum
degi jóla, en gestumverður boðið
upp á jólagjafir og jólamat 23. des-
ember.
„Áður vorum við einu sinni
á ári, bara á jólunum, að gefa
fólki mat og þegar það var mest
þá voru það 300 til 350 manns.
Núna gefum við 300 til 350
manns að borða hvern einasta
virka dag, árið um kring,“ segir
Hjördís Kristinsdóttir, foringi
hjá Hjálpræðishernum.
Að sögn Rósýjar væri kaffi-
stofa Samhjálpar ekki opin ef
ekki væri fyrir matar-, fata- eða
peningagjafir frá almenningi.
Erfitt getur verið að manna
kaffistofuna um helgar og segir
Rósý alla sjálfboðaliða velkomna.
Ef fólk á hlýjan fatnað sem ekki
er í notkun sé mikil þörf á honum
hjá þeim sem komi á kaffistofuna
í þeim mikla kulda sem hefur
verið í desember.
„Okkur vantar helst sjálfboða-
liða um helgar og þá sérstaklega
á sunnudögum. Fólk getur komið
í fjóra eða fimm tíma og hjálpað
til. Það væri ekki verra að fá
lopapeysur, húfur og vettlinga
en við tökum á móti öllu hérna
á kaffistofunni á milli klukk-
an 10 og 14, hvort sem það eru
gjafir eða einfaldlega að koma
við og segja hæ,“ segir Rósý að
endingu.
Ljósmynd/Samhjálp
Kaffistofa Samhjálpar Rósý Sigþórsdóttir hefur verið forstöðukona á kaffi-
stofunni síðastliðin tvö ár. Annríkið á aðventunni hefur verið mikið.
Viðkoma rjúpunnar hefur almennt
verið léleg á þessu ári. Hlutfall
unga er lágt eða á bilinu 57-70%
eftir landshlutum. Þetta má lesa úr
vængjum veiddra rjúpna.
Meðfylgjandi tafla sýnir stöðuna
eins og hún var 20. desember. Þá
var búið að aldursgreina 1.394 rjúp-
ur frá veiðitíma 2022. Dr. Ólafur
Karl Nielsen, rjúpnasérfræðingur
hjá Náttúrufræðistofnun Íslands
(NÍ), gerir ráð fyrir að fá vængi
af 500-1.000 fuglum til viðbótar.
Þokkalega stór sýni eru komin fyrir
alla landshluta nema Norðvestur-
land og Suðurland.
NÍ hvetur veiðimenn til að skila
öðrum vængnum af veiddum rjúp-
um og senda ásamt upplýsingum
um veiðimann og veiðistað til NÍ,
Urriðaholtsstræti 6-8, 210 Garðabæ.
Hægt er að senda böggla þannig að
móttakandi greiði (NÍ). Einnig hægt
að afhenda vængi á NÍ í Urriðaholti
í Garðabæ eða í Borgum við Norð-
urslóð á Akureyri. gudni@mbl.is
lLágt hlutfall unga í veiðinni í haust
Viðkoma rjúpunnar
var almennt léleg
Heimild: Náttúrufræðistofnun Íslands
Aldursgreiningar á rjúpu 2022
Landshluti Fullorðnir Ungir fuglar Samtals % ungar Ungar á par
Vesturland 69 137 206 66,5% 3,97
Vestfirðir 62 113 175 64,6% 3,65
Norðvesturland 20 26 46 56,5% 2,60
Norðausturland 260 366 626 58,5% 2,82
Austurland 111 164 275 59,6% 2,95
Suðurland 20 46 66 69,7% 4,60
Samtals 542 852 1.394 61,1% 3,14
Staðan 20.12.2022
„Skatan er að fara af stað núna,“
segir Guðmundur Óskar Reynisson
í fiskversluninni Hafbergi, en bætir
við að á þessum árstíma sé fólk líka
mikið að kaupa stórlúðusteikur, lax,
þorskhnakka, saltfisk og svo rækjur
og humar. „Það er þetta klassíska
og svo humarsúpan sem fer alltaf
á fleygiferð fyrir hátíðarnar.“ Hann
segir að þessa síðustu daga fyrir
jól verði allt vitlaust í skötunni,
en mörgum finnist skatan marka
upphaf hátíðanna.
Vilja viðhalda hefðinni
Guðmundur segir að alls konar
fólk komi til að kaupa skötu, bæði
innfæddir Reykvíkingar og fólk utan
af landi. „Það er fólk að halda skötu-
veislu heima hjá sér, oft koma eldri
hjón að kaupa skötu bara fyrir sig,
svo það er allur gangur á því hverjir
koma.“ Hann segir þó að oftar sé
það fólk á miðjum aldri og eldra, og
stundum eru eldri kynslóðirnar með
skötuveislu heima og bjóða börnum
og barnabörnum til að viðhalda
þessari skemmtilegu hefð.“
Helst farinn að skríða
Guðmundur segir að flestir borði
skötuna með rófum og kartöflum, og
svo feiti, hamsatólg eða vestfirskum
hnoðmör. „Hnoðmörinn verður helst
að vera grænn og farinn að skríða
aðeins fyrir okkur Vestfirðingana,“
segir Guðmundur og hlær.
„Ég er Vestfirðingur sjálfur, frá
Bolungarvík, og elst upp við að
borða tindabikkjuna, sem er aðeins
smærri skata og vel sterk. Hún er
venjulega ekki söltuð, heldur bara
kæst.“ Hann segir samt að saltaða
og kæsta skatan sem er mildari sé
vinsælust.
„Það er mest hérna fólk af mölinni
sem er að kaupa af okkur og elst
upp við þessa stærri skötu. En við
bjóðum líka upp á þannig skötu
ósaltaða, sem er vel sterk líka.“
Guðmundur segir að alltaf á Þor-
láksmessu sé skötuveisla í Hafbergi.
„Þá erum við með hlaðborð hérna
og veislu og það er alltaf uppselt hjá
okkur og mikið fjör.“
Nóg til af skötu
Í Hlíðunum er handboltamað-
urinn hávaxni Sigfús Sigurðsson
með Fiskbúð Fúsa og segist vera
vel búinn undir skötuvertíðina með
rúmlega 600 kíló í húsi. Hann segist
vera með þrjár tegundir af skötu.
„Ég er með kæsta og saltaða skötu
sem er aðeins mildari, svo er ég með
tindabikkjuna sem er vel sterk og
svo með þykka, kæsta skötu sem
er svona alvöru skata fyrir vana
menn,“ segir Sigfús og bætir við
að sú síðastnefnda sé vinsælust hjá
honum en minnst fari af tindabikkj-
unni. „Þótt þykka skatan sé vel
sterk þá er hún bragðgóð.“
Skatan sló í gegn
Hann segir að fyrir nokkrum
árum hafi skatan orðið hálfgert
tískufyrirbrigði hjá yngra fólki og
mikið um að fólk héldi skötuveisl-
ur á árunum fyrir faraldur. „Þessi
hópur virðist vera kominn aftur og
skötuveislur verða úti um allan bæ.“
Sigfús segir flesta vera með skötuna
á Þorláksmessu, en dagarnir fyrir
Þorlák séu einnig vinsælir og einnig
er mikið keypt af saltfiski þessa
daga.
„Ég ólst upp við það hérna í
Hlíðunum að vera með skötu á Þor-
láksmessu í hádeginu. Þá var skata,
saltfiskur og grjónagrautur með
slátri og svo var setið og spjallað
yfir smákökum eða pönnukökum
þar sem maður hefur það gott og
nýtur sín. Síðan fór fjölskyldan í
friðargöngu seinna um daginn. Jólin
hófust alltaf með skötuilminum.“
lSöltuð og kæst skata eða vel kæst fyrirVestfirðingana
„Jólin hófust alltaf
með skötuilminum“
Dóra Ósk Halldórsdóttir
doraosk@mbl.is
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Jólin Sigfús Sigurðsson fisksali
með jólaskötuna í fanginu.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Skatan Bolvíkingurinn Guðmundur Óskar vill tindabikkju með hnoðmör á
sinn disk, en segir borgarbúa hrifnari af söltu og kæstu skötunni.