Rit Mógilsár - 2022, Page 42

42 Rit Mógilsár
Sumarið 2021 voru farnir þrír leiðangrar að Land-
manna helli með u.þ.b. mánaðar millibili. Þar var
jarðvegsöndun í jarðvegsskán mæld á mismunandi
tímum sólarhrings í hverri ferð, með tækjum sem
hönnuð hafa verið af Ólafi Andréssyni og teymi
hans. Fjölbreytileiki plantna var einnig rannsakaður
með notkun plönturamma. Svæðið samanstendur
af 16 mælipunktum og helmingur þeirra hulinn OTC-
klefum sem valda 1°C-2°C hlýnun.
Markmið rannsóknarinnar er að sjá hvort munur er á
jarðvegsöndun á milli hlýrri punkta og viðmiðunar-
punkta, og hvort það er á sólarhrings- eða
árstíðagrunni. Einnig er um saman burð á plöntu-
tegundum á milli OTC- og viðmiðunar punkta að
ræða og á hvaða hátt OTC-klefarnir valda breyt ingum
á samsetningu plöntutegunda, sem og líffjölbreyti-
leika þeirra.
Leiðbeinendur verkefnisins eru Alejandro Salazar-
Ville gas (LbHÍ), Ólafur Andrésson (HÍ), Jussi Heinon-
salo (UH) og Kristiina Karhu (UH). Verkefnið er unnið
við háskólann í Helsinki (UH).
Árið 1958 voru lagðar út þrjár tilraunir á Geitasandi
á Rang árvöllum. Markmið þeirra var að finna út
hvaða skammtar af nitri (N), fosfór (P) og kalíum
(K) væru heppi legir á tún sem ræktuð eru upp á
sandi. Til raununum var ætlað að standa í fá ár en
endir inn varð sá að þær stóðu í 50 ár. Tilraunareitir
voru slegnir árlega og uppskera mæld. Tilraunir
sem standa svona lengi bjóða upp á rannsóknir
á langtímaáhrifum áburðar á jarðveg, jarðvegslíf
og uppskeru. Hér eru kynntar niðurstöður úr nitur-
tilrauninni á áhrifum nituráburðar á uppsöfnun kol-
efnis og niturs í jarðvegi.
Tilraunameðferðir voru fjórar (50, 100, 150 og 200
kg N/ha árlega) og endurtekningar þrjár. Allir reitir
fengu einnig P og K. Þegar tilraunin hafði staðið í
50 ár voru tekin jarðvegssýni úr öllum reitunum í
þremur dýptum (0-5 cm, 5-10 cm og 10-20 cm dýpt).
Mæld var rúmþyngd, pH-gildi, magn C og N og
heildarmagn efna reiknað. Auðleyst Ca, Mg, K, Na og
P var greint í ammóníumlaktatskoli.
Á tilraunatímabilinu mynd að ist um 10 cm þykk
rótar- og trefjamotta ofan á sandinum. Að meðaltali
söfnuðust 424-597 kg C ha-1 og 24-46 kg N ha-1 á ári.
Fyrir hvert kíló af ábornu N söfnuðust 1,05 kg af C og
0,15 kg af N ha-1 að meðal tali á ári í jarðveginum. Öll
gras uppskera var fjarlægð af reitunum. Binding C og
N í grasinu er því viðbót við það sem safnaðist í jarð-
veginum. Meirihluti áborinna næringarefna fannst
annað hvort í uppskerunni eða var í efstu 10 cm jarð-
vegsins þannig að lítið tapaðist með útskolun eða
sem lofttegundir.
Jarðvegsöndun í lífskurn miðað við áætlaða hlýnun
af völdum loftslagsbreytinga
Eyrún Gyða Gunnlaugsdóttir – meistaraverkefni
eyrungyda@gmail.com
Langtímaáhrif áburðar á gróður,
kolefni og nitur í sandjörð
Guðni Þorvaldsson, Hólmgeir Björnsson og Þorsteinn Guðmundsson
gudni@lbhi.is