Skessuhorn - 29.03.2023, Blaðsíða 24

MIÐVIKUDAGUR 29. MARS 202324
Skinkuhorn
Jörgen Nilsson
Byggði upp Ungmennabúðir UMFÍ af lífi og sál
Jörgen Nilson er fæddur og upp­
alinn í Danmörku en flutti til
Íslands árið 1999, með eiginkonu
sinni Önnu Margréti Tómas­
dóttur. Þau kynntust í Dan­
mörku og ætluðu einungis að
dvelja á Íslandi á meðan þau væru
í fæðingarorlofi með son sinn sem
fæddist það sumar. Árið leið, og
svo næsta og það næsta og eru
árin á Íslandi nú orðin 24. Fyrstu
árin fékkst Jörgen við fjölbreytt
verkefni, kennslu í grunnskólum
Akraness, dönskukennslu í Fjöl­
brautaskólanum, verslunarstarf
í tískuverslun og vann að auki í
Járnblendinu á Grundartanga.
Laugar í Sælingsdal
Í janúar 2005 voru opnaðar
að Laugum í Sælingsdal Ung­
mennabúðir UMFÍ fyrir nem­
endur í 9. bekkjum grunnskólanna
á Íslandi. Anna Margrét var í fyrstu
ráðin þar til vinnu en fljótlega
var Jörgen kallaður til og fluttu
þau Anna Margrét þá búferlum
frá Akranesi að Laugum, með
þrjú börn. Þar sáu þau um Ung­
mennabúðirnar næstu 14 árin og
voru raunar kjarninn í búðunum
því starfsmannavelta var mikil.
„Þetta byrjaði bara smátt. Í jan­
úar 2006 þá hætti Bjarni sem var
forstöðumaður búðanna og Anna
Margrét tók við af honum. Við
Anna Magga og Jóhanna Ösp
sem var með okkur fyrstu sex árin
settumst þá niður saman og hugs­
uðum hvað við gætum gert hér á
Laugum. Við settum upp fullt af
hugmyndum og vorum svolítið að
spegla okkur í dönsku lýðháskól­
unum og hvernig námið er byggt
upp þar. Og reyndum að búa til
svona rauðan þráð í gegnum nám­
skeiðin í Ungmennabúðunum yfir
vikuna. Sá rammi þróaðist svo
áfram og var að þróast alveg fram
til 2015­2016 og þá vorum við
komin með rosalega fastan ramma
og námskeiðspakka sem virkaði
fyrir 95% af þeim krökkum sem
komu á staðinn,“ segir Jörgen og
rifjar upp árin á Laugum.
Fór að kenna það
sem honum sjálfum
fannst skemmtilegt
„Þetta var rosalega kreatív vinna
og árin 2006­2012 voru mjög
skemmtileg. Maður gleymdi alveg
að maður var að vinna fyrir ein­
hvern annan af því það var enginn
að horfa yfir öxlina á manni svo
maður var rosalega frjáls,“ segir
Jörgen sem fór árið 2007 til
Danmerkur á Norræna íþrótta­
kennararáðstefnu í eina viku og
hafði sú upplifun mikil áhrif á
hann. Þar kynntist hann tveimur
íþróttakennurum sem kenndu af
lífi og sál. „Maður þurfti ekki einu
sinni að vera á námskeiði hjá þeim,
það var nóg að horfa á þær kenna
úr fjarlægð og maður fylltist bara
adrenalíni og gleði því það var svo
gaman að sjá hvernig þær voru.
Og ég tók það með mér heim til
Íslands,“ segir Jörgen. Hófst þá
meiri hugmyndavinna varðandi
það námskeiðaval sem í boði var
á Laugum. Námskeið sem voru
ekki að virka voru tekin út af dag­
skránni og í stað þess var leitast
við að finna eitthvað sem starfs­
fólkið hafði sjálft gaman af að
gera og reynt að búa til námskeið
í kringum það. Jörgen fór þá að
vera með sirkus­ og juggling nám­
skeið og Jóhanna fór á Galdra­
safnið á Hólmavík þar sem hún
fræddist um galdra og spádóma og
setti svo upp námskeið í kringum
það þar sem hún t.d. spáði í bolla
með krökkunum. „Þetta var alveg
magnað. Þessi tvö námskeið voru
í efsta sæti á matsblöðunum sem
krakkarnir fylltu út í hverri viku.
Þótt að hvorki ég né Jóhanna
værum einhverjir sérfræðingar
í því sem við vorum að gera þá
höfðum við bara svo gaman af því
að það smitaði út frá sér.“
Börnin með í vinnunni
Dagarnir í Ungmennabúðunum
voru langir. Jörgen eins og aðrir
starfsmenn, vann frá morgni til
kvölds og segist hann helst sjá
eftir því í dag að vinnan hafi tekið
tíma frá börnunum hans, sem voru
3 ára, 6 ára og 13 ára þegar þau
fluttu inn að Laugum. „Að vera
á staðnum með þrjú börn í þess­
ari biluðu vinnu er örugglega einn
af þeim hlutum sem ég er minnst
stoltur af þegar ég horfi til baka.
Ég hef stundum grínast með það,
en það er alvara í því, að Martha er
þriggja ára þegar við förum vestur
og næst þegar ég hitti hana þá er
hún að fermast. Þetta var næstum
því svona. Að sjálfsögðu áttum
við mikið sumarfrí og jólafrí en
allt skólaárið fór í bilaða vinnu.
Börnin voru mikið með okkur í
vinnunni og það er margt gott og
margt vont við það en Martha er
til dæmis mjög flottur félagslegur
leiðtogi í dag í skátunum og það
er að sjálfsögðu grunnur sem hún
býr að frá Laugum þar sem hún var
alltaf í vinnunni með okkur. Hún
og Jóhanna voru eins og síam­
skir tvíburar, þær voru bara teymi
og alltaf að hanga saman,“ segir
Jörgen og hlær. „Þannig það er
margt sem maður er ekki stoltur
af í sambandi við þetta en það lítur
samt út fyrir að hafa tekist ágætlega
að skila þessum börnum út í lífið.“
Byggðu
Ungmennabúðirnar
upp af lífi og sál
Eins og gefur að skilja hefur Jörgen
ákveðna skoðun á þeim fréttum
sem upp komu í síðustu viku þegar
UMFÍ gaf út að Ungmennabúð­
unum yrði lokað, fyrir fullt og allt.
„Það voru sorgarfréttir að heyra
að búðunum hafi verið lokað.
Bæði að það skildi ekki lengur
vera hægt fyrir níundu bekkinga
að fara í svona ferð en líka það að
Ungmennabúðirnar eru barnið
okkar hjóna og við höfum byggt
þær upp í 16 ár og lagt líf og sál
í það verkefni. Og svo er verk­
efninu bara hætt rétt eftir að við
hættum bæði að vinna þar,“ segir
Jörgen. „Það var margt skrítið til
að byrja með í því að Laugarvatn
varð fyrir valinu þegar flytja átti
búðirnar. Húsakostur var lélegur
og allt utan um hald varðandi
flutningana var skrítið og hefði
mátt standa betur að því,“ segir
Jörgen en Ungmennabúðunum
var lokað tímabundið um miðjan
febrúar á þessu ári vegna myglu­
og rakaskemmda í húsnæðinu á
Laugarvatni. Í kjölfarið upplýsti
eigandi húsnæðisins, sveitarfélagið
Bláskógabyggð, að það hygðist
ekki fara í þær framkvæmdir á hús­
inu sem nauðsynlegar væru til að
halda starfsemi þar áfram. Tók
UMFÍ þá ákvörðun um að loka
búðunum varanlega.
Hneig niður á
skrifstofu sinni
Færsla Ungmennabúðanna
frá Laugum í Sælingsdal að
Laugarvatni tók á Jörgen á marga
vegu. Bæði breyttist vinnan hans
töluvert þar sem hann þurfti nú
í meira mæli að sinna utan um
haldi, þjálfa nýja starfsmenn og
standsetja húsnæðið svo það væri
hentugt fyrir starfsemi búðanna. Í
maí 2021 lenti hann á vegg, hann
hneig niður á skrifstofu sinni og
átti erfitt með andardrátt. Daginn
eftir hitti hann lækni og tilmæli
hans voru ákveðið þau að hann
yrði að stoppa, hann yrði að kúpla
sig úr vinnunni með einu og öllu
því hann væri að keyra sig í þrot
með löngum dögum, miklu álagi
og litlum svefni. „Ég fyllti út blað
hjá lækninum þar sem ég svaraði
alls konar spurningum. Læknir­
inn leit svo yfir blaðið og leit aftur
á mig. Hann tók svo upp penna
og skrifaði á vottorð: „Óvinnu­
fær með öllu um óákveðinn tíma.“
Og ég sagði bara nei það gengur
ekki ég á eftir að vinna þrjár
vikur í Ungmennabúðunum þessa
önnina, ég þarf að taka á móti
hóp og get ekkert farið. Hver á
að taka yfir?“ Jörgen fór þó að til­
mælum læknisins, með hjálp góðs
fólks í kringum sig náði hann að
kúpla sig frá vinnunni en var þó
að mestu á staðnum þótt ábyrgðin
hefði verið færð yfir á annan aðila.
Jörgen fullvissaði UMFÍ og sam­
starfsfólk sitt um að hann kæmi
aftur til starfa í september þegar
búðirnar yrðu opnaðar aftur eftir
sumarið. Þegar september svo
kom gat hann ekki hugsað sér að
fara aftur í vinnuna, líkami og sál
fúnkeruðu ekki.
Endurhæfing
Hann byrjaði þá í starfsendurhæf­
ingu hjá Virk og sótti ýmsa fyrir­
lestra og námskeið auk þess að fara
í líkamlega þjálfun til að ná upp
styrk. Í febrúar 2023 fór hann inn
á Reykjalund í sex vikna endurhæf­
ingu og lýsir hann því sem frábæru
prógrammi. Einn starfsmaðurinn
þar hafði sérstaklega mikil áhrif á
hann. „Hún sagði: Ég er búin að
fylgjast með þér. Þú ert hérna inni
á kaffistofu og það er alltaf hlátur
í kringum þig. Þú ert alltaf að
reyna að fá annað fólk í kringum
þig til að vera glatt. Þú varst hérna
frammi áðan, þar var kona sem átti
erfitt með gang sem sullaði niður
kaffi og þú varst fyrstur á fætur til
að hjálpa henni og þurrka kaffið
upp. Svo var komin mús hérna inn
á ganginn og þú fórst beint af stað
til að reyna að ná músinni. Þú ert
alltaf í svona aðstæðum.“ Svo hall­
aði hún sér fram og horfði beint í
augun á mér og spurði: „Hvað ertu
að fela?“ Og ég kom ekki upp orði.
Þá hélt hún áfram. „Þú þarft ekki
að segja mér það, þú þarft bara að
vita það sjálfur. Hvað er það sem
þú ert að fela? Af hverju ertu alltaf
að reyna að stjórna öllu í kringum
þig?“ Hún var sjúklega góð í
spurningunum og því að halda
manni við efnið svo maður var
ekkert að tala í kringum hlutina,“
segir Jörgen.
Dalama
Í miðjum veikindunum 2022 stofn­
aði Jörgen fyrirtækið Dalama jugg-
ling and flow, þar sem hann býður
upp á hópefli, fyrirlestra og nám­
skeið í sirkuslistum. Bæði til þess
að læra sirkuslistir en líka nám­
skeið til þess að læra að nota jugg­
ling eða sirkuslistir sem verkfæri
til að læra að hugsa öðruvísi. „Það
var kannski ekki besta hugmynd
í heimi, að stofna fyrirtækið á
þessum tímapunkti. En suma daga
getur maður bara allt. Vandamálið
er að maður þarf bara að njóta þess
ef maður á góðan dag í stað þess að
fara af stað með fullt af verkefnum.
Og ég fór af stað með þetta stóra
verkefni og hélt nokkur námskeið
en svo gerðist bara ekkert mikið
meira af því að þegar ég kom heim
á kvöldin þá bara slokknaði á mér.
Ég er til dæmis ekki ennþá búinn
að setja upp heimasíðu fyrir fyrir­
tækið. Það vantar ekki fólkið sem
hefur sagt mér að það sé ekkert
mál að gera heimasíðu og það er
eflaust ekkert mál en þegar ég
settist fyrir framan tölvuna til að
byrja þá bara gerðist ekki neitt. Ég
starði bara á tölvuskjáinn tímunum
saman,“ segir Jörgen í Skinku­
horni vikunnar.
Hægt er að hlusta á þáttinn í
heild sinni á Spotify, skinkuhorn.is
eða á vefsíðu Skessuhorns.
gbþ
Jörgen Nilsson er gestur Skinkuhornsins þessa vikuna.
Sirkuslistir eru Jörgen hugleiknar.
Hann byrjaði að kenna sirkuslistir og
juggling í Ungmennabúðunum árið
2007 og er enn hugfanginn af því.
Í Ungmennabúðunum á Laugum í Sælingsdal. Ljósm. úr safni.